Aabenraa

Aabenraa
Andre namn	Åbenrå, sønderjysk Affenrå, tysk Apenrade
Kallenamn «Sønderjyllands havneby»
Styresmakter
Land Region Kommune	Danmark Syddanmark Aabenraa
Grunnlagd	1231
Borgmester	Tove Larsen
Geografi
Flatevidd  - By	88 km²
Koordinatar	55°2′″N 9°26′″E
Diverse anna
Postnummer	6200
Nettstad: www.aabenraa.dk
Plassering

Aabenraa er ein by i det søraustlege Sønderjylland med 16 109 innbyggarar (2006). Han er administrasjonssenter for Sønderjyllands amt. Byen har ei 7,5 meter djup hamn med mykje skipstrafikk. Industrien omfattar føretak som Marcussens Orgelbyggeri og Callesens Maskinfabrik.

Viktige bygg i byen er St. Nikolaj kirke og Brundlund Slot grunnlagt av dronning Margrethe I rundt 1400. Det finst også fleire restaurerte kvartal frå 1800-talet, som Slotsgade, Store og Lille Pottergade, Nygade, Nybro, Skibbrogade og Gildegade.

Historie

Åbenrå betyr opphavleg «open strand». Byen oppstod tidleg i mellomalderen rundt bispeborga Opnør Hus. I mellomalderen var byen kjent for fiskeri og framstilling av humle. Byen fekk status som kjøpstad i 1240. Åbenrå høyrte etter den danske arvedelinga i 1560 og fram til 1721 til Gottorp-hertugane. Byen hadde ei stordomstid frå 1750-talet og frem til 1864. I denne tida var skipsfarten i stor vekst her, ein dreiv handel på Middelhavet og med Kina, Sør-Amerika og Australia. Åbenrå hadde den største handelsflåten i det danske kongeriket, etter København og Flensborg. Dei fire til seks skipsverfta her var vidkjende for skipa sine. Mest berømt blei klipperen Cimber, som seglde frå Liverpool til San Francisco på 106 døgn i 1857.

Frå 1864 til 1920 var byen ein del av Prøyssen. Ved folkeavstemminga i 1920 stemte 55 % for å høyra til Tyskland, men ettersom det var stemmane til heile Sønderjylland som galdt kom byen likevel tilbake til Danmark. Framleis finst det ei stor tysk minoritetsgruppe i byen, og den tyskspråklege dagsavisa Der Nordschleswiger blir gjeve ut her.

I 1970 blei Aabenraa administrativt senter for Sønderjyllands Amt. I 2007 blei amtet slått saman med fleire andre til Region Syddanmark.

Folk frå Åbenrå

• Jomfru Fanny, sydame kjend for religiøse syner på 1800-talet
• Ernst Reuter, tysk politikar

Kjelder

• Denne artikkelen bygger på «Aabenraa» frå Wikipedia på bokmål, og «Aabenraa» frå Wikipedia på dansk den 13. oktober 2008.

Bakgrunnsstoff

Commons har multimedia som gjeld: Aabenraa

• Aabenraa Turistbureau
• Aabenraa Museum
• Institut for Grænseregionsforskning
  Denne geografiartikkelen som har med Danmark å gjere er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.