Accipitriformes

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Accipitriformes


HønsehaukAccipiter gentilis
Hønsehauk
Accipiter gentilis

Systematikk
Rike: Animalia
Rekkje: Chordata
Klasse: Aves
Orden: Accipitriformes

Sharpe1874
Familiar

Accipitriformes, haukefuglar, er ein biologisk orden på meir enn 250[1] fugleartar som lever av byttedyr eller åtsel. Haukefamilien, haukar, ørner og glentar samlar langt dei fleste av desse. Klassifiseringa av denne ordenen er vanskeleg å handsama på ulike vis, til dømes vil somme ikkje ta med dei 7 kondorartane, men heller plassere dei blant storkefuglar.

Saman med falkar og karakaraer i Falconiformes utgjer Accipitriformes dei vi reknar som dagaktive rovfuglar. I norsk daglegtale er ofte dei nattaktive rovfuglane Strigiformes, ugler, nemnt som rovfuglar, men uglene er ikkje i slekt med dei andre rovfuglane i Accipitriformes.

Accipitriformes er kjent frå midtre eocentida. Dei har kraftig, kroket nebb med ein mjuk sere med plass for for naseopningane. Vengene er lange og relativt breie, godt egna for glideflukt. Dei 4-6 ytre primærfjøra er avsmala.

Accipitriformes har sterke bein og føter med rovklør og ei kraftig bakklo. Nesten alle er kjøttetande, dei jaktar med synet i dagslys eller i tussmørker. Dei kan ha svært lang levetid, og dei fleste har låg reproduksjonsrate.

Accipitriformes veks særs fort fram til dei er flygedyktige, deretter får dei mat ved reiret i 3-8 veker etter første flygeturen. Det tar frå eitt til tre år før dei er forplantingsdyktige. Kjønna har tydeleg ulik storleik, hos somme artar kan hoer ha over dobbelt vekt av hannen sin vekt. Meir typisk er hannen ein tredel under storleiken til hoer. Kjønnsdimorfismen er vanlegvis mest ekstrem hos spesialiserte fugleetarar, som haukane i slekta Accipiter, men han vere heilt fråverande hos gribbar. I hovudregelen er rovfuglar monogame, dei kan finne ny parter om den gamle døyr.

Accipitriformes er blant dei mest varierte ordenar i storleik. Den minste arten kan vere dverghaug, Accipiter minullus, som måler 23 cm. Den største arten er munkegribb, på opptil 14 kg, 118 cm og 3 m i vengespenn. Andeskondor har enda litt større vengespenn.

Taksonomi[endre | endre wikiteksten]

Tradisjonelt var haukefamilien, kondorar, sekretærfugl og fiskeørn rekna som del av Falconiformes. Men nyare studiar har ført til at ornitologar vel å skilje dei fire nemnte familiar ut til ein ny orden Accipitriformes, slik at falkefamilien blei isolert innanfor Falconiformes.[2]

Kondorfamilien har somme tider blitt plassert i ordenen Ciconiiformes, storkefuglar, men dette har ikkje funne stønad frå genetiske studiar.[2]

Per 2014 er Accipitriformes anerkjent som biologisk orden av klassifiseringsautoritetar som International Ornithologists' Union,[3] BirdLife International[4] i tillegg til 'The Clements Checklist'.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (august 2013) (CSV), The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.8, Cornell Lab of Ornithology, http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/overview-august-2013/, henta 13. september 2014 
  2. 2,0 2,1 John Harshman, «Accipitriformes», Version 27 June 2008 i The Tree of Life Web Project
  3. Gill, F and D Donsker (Eds) (2010). «IOC World Bird Names (version 2.7) (Raptors)». Tilgjengeleg frå www.worldbirdnames.org. http://www.worldbirdnames.org/n-raptors.html. Henta 2. januar 2011. 
  4. BirdLife Taxonomic Checklist v7.0