Akerselva

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Akerselva
Møllerfossene
Møllerfossene
Utspring Maridalsvannet i Nordmarka
- Høgd 149 m
Munning Paulsenkaia og Oset i Bjørvika
- Høgd 0 m
Lengd 8,2 km
Renn gjennom Oslo

Akerselva er ei elv som renn frå nord til sør gjennom det sentrale byområdet i Oslo. Elva går frå Maridalsvannet i Nordmarka, gjennom bydelane Nordre Aker, Sagene, Grünerløkka, Sentrum og Grønland og renn til slutt ut ved Paulsenkaia og Oset i Bjørvika. Den siste delen av elva, frå Vaterland til Bjørvika, vart lagt i tunnel på 1960-talet. Elva vert rekna som ein del av Nordmarkvassdraget, og har vassdragsnummer 006.Z. Heile elva strekkjer seg over 8,2 kilometer, og har eit fall på 149 meter. Akerselva vart tidlegare kalla Frysja.

Vasskraft og industri[endre | endre wikiteksten]

Elva gav tidlegare kraft til ei rekkje industriverksemder. Nokre av dei større verksemdene som voks fram med hjelp av kraftinnsprøytingar frå Akerselva var Nydalens Compagnie, Christiania Spigerverk, Bentse Brug, Nedre Vøiens Bomuldsspinderi, Lilleborg Fabriker, Bjølsen Valsemølle, Myrens Verksted og Hjula Bomuldsveveri.

«Akerselva du gamle og grå»[endre | endre wikiteksten]

Store delar av 1800- og 1900-talet var elva prega av utslepp frå alle verksemdene som låg langs breddene og elva var ei tid nærast for ein open kloakk å rekne. I 1917 sa dåverande ordførar i Kristiania, Carl Jeppesen: «Elven er blitt en heslig rynke i byens ansikt, mens den burde være et smilebånd», medan Vilhelm Dybwad i 1905 skreiv omkvedet «Akerselva, du gamle og graa!» i revyvisa «Akerselva». Dette hefta lenge ved Akerselva og det har teke lang tid og mykje innsats å få renska opp, men no vert Akerselva kalla «Oslos grønne lunge», og er omkransa av parkar og turstiar heile vegen frå Grønland og opp til Maridalsvannet.

Fiskeelva[endre | endre wikiteksten]

Før forureininga tok overhand var elva ei god fiskeelv og fram til 1860 vart det dreve laksefiske i elva. Frå 1990-åra har det igjen vorte mogleg å fiske laks og aure i dei nedre delane av elva etter utsetjing av fisk. Men utslepp, mellom anna eit klorutslepp frå drikkevassanlegget attmed utløpet frå Maridalsvannet, har til tider drepe fisk og anna liv i elva.

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

  • Moland, Tallak. 2011. Historien om Akerselva : gjennom de siste 400 år. Oslo: Christiania forlag. ISBN 978-82-997321-1-6

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]