Antidrivhuseffekt
Antidrivhuseffekt er eit nytt ord nytta for å skildre to forskjellige effektar som skildrar avkjølinga ein atmosfære har på temperaturen på ein planet. I motsetnad til drivhuseffekt, som er meir vanleg, er antidrivhuseffekten berre kjend frå ein stad i solsystemet.
Den vanlege drivhuseffekten oppstår fordi atmosfæren i stor grad let solstråling gå gjennom atmosfæren uhindra, medan infraraud stråling (varmestråling) vert fanga inne i atmosfæren. Med ein antidrivhuseffekt skjer det motsette (det vil sei at sollyset ikkje trengjer gjennom atmosfæren, medan varmestrålinga slepper ut).
[endre] Titan
Dis med organiske molekyl i den øvre atmosfæren på månen Titan absorberer 90 % av solstrålinga som når månen, men klarar likevel ikkje å fange varmestrålinga frå overflata. Sjølv om ein kraftig drivhuseffekt likevel gjer at tempraturen på Titan er mykje høgare enn termal likevekt[1], har Titan òg ein antidrivhuseffekt, som delvis opphever oppvarminga som drivhuseffekten fører til. Overflatetemperaturen er dermed om lag 9 °C kaldare enn han elles ville vore med berre drivhuseffekten aleine[2]. I følgje McKay et al.,[1] reduserer antidrivhuseffekten på Titan overflatetemperaturen med 9 ºC, medan drivhuseffekten aukar overflatetemperaturen med 21 ºC. Den samla effekten er at overflatetemperaturen (på 94 K eller -179 ºC) er 12 ºC høgare enn den effektive temperaturen (på 84 K, temperaturen ein ville hatt på planeten om her ikkje var noko atmosfære).
I tillegg skapar denne effekten ein permanent omvendt termoklin på Titan, der atmosfæretemperaturen aukar med høgda over tropopausen[3]. Denne forma for antidrivhuseffekt er berre kjend på Titan, men ein får ein liknande avkjølingseffekt under ein atomvinter.
[endre] Pluto
På Pluto finst ein annan mekanisme som ikkje eigentleg er ein antidrivhuseffekt. Sollys treffer nitrogenis på overflata av dvergplaneten og får han til å sublimere. Dette fører til at temperaturen på Pluto er kring 10 ºC lågare enn på månen sin Charon[4]. Sublimasjonen fører til avkjøling og liknar prosessen på jorda når sollys direkte fordampar is. Dette er den motsette effekten av rimdanning. På jorda vert derimot ikkje dette kalla ein antidrivhuseffekt.
[endre] Kjelder
- Denne artikkelen bygger på «Anti-greenhouse effect» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2010.
- Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:
- ↑ 1,0 1,1 C.P. McKay, J.B. Pollack, og R. Courtin, «Titan: Greenhouse and Anti-greenhouse Effects on Titan», Science, Vol. 253, no. 5024, 6. september 1991, s. 1118 - 1121, DOI: 10.1126/science.11538492 abstract. Sjå òg McKay, «Titan: Greenhouse and Anti-greenhouse», Astrobiology Magazine 3. november 2005
- ↑ Planetary Photojornal - PIA06236: Titan: Complex 'Anti-greenhouse'
- ↑ [1]
- ↑ Space.com - Pluto Colder Than Expected
