Biologisk rike

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk

Rike er ein kategori nytta i den biologiske systematikken. Eit rike omfattar ein eller fleire skylde rekkjer. Blant dei obligatoriske kategoriane er riket den høgaste, men nokre systematikarar samanfattar eitt eller fleire skylde rike som domene.

Likt andre kategoriar (med unnatak av arten) er det eit rent skjønsspørsmål kva gruppe ein vel å kalle eit rike. Av denne grunnen er svaret på spørsmålet om kor mange rike av organismar som finst vilkårleg.

Ulike systematikarar opererer med ulike system. Desse systema har stort sett mellom tre og tolv rike. I dag er systematikken derfor meir opptatt av slektskapen mellom organismane eller stamtre enn av kategoriar. Den følgjande tabellen over ulike system er derfor hovudsakleg av historisk interesse:

  Linné (1758)
To biologiske rike
Haeckel (1894)
Tre rike
Sopp (1911)
Tre rike
Whittaker (1959)
Fem rike
Woese (1977)
Seks rike
 
Plantar
Plantar
Soppar
Soppar
Soppar
 
Plantar
Prokaryotar
Bakteriar
 
Arkebakteriar
 
Plantar
Plantar
 
Protoktistar
Protoktistar
 
Dyr
Protistar
Dyr
 
Dyr
Dyr
Dyr
 
Mineral
 

Fem-rike-systemet er framleis nokså vanleg i lærebøker. Men alle fem systema er akkurat like rette eller gale, nettopp fordi utdelinga av kategorien «rike» er et skjøns- og ikkje noko vitskapeleg spørsmål. I samtlege system er dessutan minst eitt av rika ei kunstig gruppering. (Dette gjeld for nokre [tidlege] definisjonar av dyr, plantar og sopp, og for alle definisjonar av prokaryotar, protistar og protoktistar.)

Sjå også biologisk liv.

Kjelde[endre | endre wikiteksten]

Wikipedia på riksmål/bokmål