Bjørn

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Sjå òg Bjørn i Dønna
Bjørnar


Leppebjørn med lang snute og klør.
Leppebjørn med lang snute og klør.

Systematikk
Rike: Animalia
Rekkje: Chordata
Klasse: Mammalia
Orden: Carnivora
Familie: Ursidae

Fischer1817

Slekter
Bjørn
Norske dialektnamn
bamse
Namn på andre språk
Norrønt bjǫrn
Svensk björn
Dansk bjørn
Engelsk bear
Tysk bär
Fransk ours
Russisk medved (Медведь}

Bjørnefamilien (Ursidæ) er ein familie av store, tunge rovdyr som ofte òg livnærer seg med plantekost. Nokre artar går i hi om vinteren.

Det har vore bjørnar på alle kontinenta, bortsett frå Australia og Antarktis, men det finst flest av dei på den nordlege halvkula. I Noreg lever brunbjørnen på fastlandet og isbjørnen mellom anna på Svalbard. I Skandinavia finst det i dag mellom 1 200 og 1 500 individ av brunbjørnen.

Skildring[endre | endre wikiteksten]

Bjørnane veg mellom 300 og 800 kg. Dei har tunge kroppar og kraftige lemmer. Labbane er breie med klør som alltid er ute, snuten er lang og halen er kort. Dyra er kjenneteikna av tjukk pels som kan ha ulike fargar, gjerne svart, raud eller kvit, og av og til med kvite teikningar på brystet eller i fjeset.

Dyra brukar tennene som reiskapar og til å forsvara seg. Dei kan mellom anna bruka klørne til å grava opp røter, riva opp termittuer eller bikuber, og fanga bytte.

Samanlikna med dei andre rovdyra er bjørnane trege, men dei kan likevel koma opp i ein fart på 50 km/t. Òg til forskjell frå andre rovdyr går dei på heile bakfoten, og ikkje berre tærne. Dei kan òg reisa seg opp på bakbeina.

Byvåpenet for Berlin viser ein ståande bjørn.

Bjørn i kulturen[endre | endre wikiteksten]

Bjørnar har lenge imponert menneska med storleiken og styrken sin, og dei er blitt dyrka som totemdyr i fleire kulturar. Fleire norske namn har bjørn i seg, og det finst fleire namn som viser til dyret åleine, til dømes Ursula , Bera og sjølve namnet Bjørn. Ein har teke dyret til beskyttar for fleire byar og finn det på fleire våpenskjold, og Russland har lenge vore symbolisert gjennom den russiske bjørnen.

I nyare tid, då bjørnejakt ikkje lenger er eit livsfarleg vågestykke, er det lagt meir vekt på den søte utsjånaden til bjørnar. Teddybjørnar og liknande kosedyr er blitt utbreidde og populære leiketøy, og koselege bjørnar er hovudpersonar i fleire historier for barn.

Nolevande bjørnar[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Bjørn