Bryne

Bryne

Geografi
Kommune	Time
Fylke	Rogaland
Folkemengd	10 514 (2012)
Folketettleik	1 965,2 /km²
Areal	5,35 km²
Annan informasjon
Ferdselsårer	506 Jærbanen
Postnummer	4340 BRYNE
Preposisjon	på Bryne
Kart
Bryne
58°44′4″N 5°38′58″E

Bryne er ein by og tettstad i Time kommune i Rogaland fylke. Bryne ligg om lag 25 minutt med tog langs Jærbanen sørover frå Stavanger. Bryne har 10 514 innbyggjarar (2012). Ein del av det tilgrensande tettbygde arealet i Klepp kommune vert rekna med til tettstaden Bryne.

Bryne Mølle

Namnet «Bryne» kjem frå norrønt brún ('kant, skrent') og -vin ('eng').

Historie

Bryne voks opp som ein stasjonsby rundt Time Station langs Jærbanen, som blei opna i 1878. Staden blei eit senter for handel, industri, økonomi og etter kvart utdanning. Av ulike institusjonar blei bedehuset Saron opna her i 1878, Jæderen Meieri og Jæderens Uldvarefabrik i 1898, meieriskule i 1906, og Rogaland Landsgymnas i 1924.

I 1921 vart det ved folkeavstemming bestemt at Time Station skulle endre namn til «Bryne». Bryne voks fort til å verta den største tettstaden på Jæren

2001 blei Bryne ein by.

Sport

Den lokale fotballklubben Bryne FK spelar per 2011 i 1. divisjon.

Rosseland Ballklubb spelar i 3.divisjon.

Kultur

1. oktober 2004 vart Fritz Røed-parken opna i parkområdet kring Mølledammen i Bryne sentrum. Parken har fleire skulpturar av kunstnaren Fritz Røed, som voks opp på Bryne.

I 2012 opnar Nasjonalt Garborgsenter på Bryne. Det skal vera ein nasjonal formidlingsarena for å fremja interessa for Arne Garborg og Hulda Garborg sine tankar og visjonar. Målet er å inspirera til samfunnsengasjement, til å lesa og til å skapa, og senteret skal vera ein sosial møteplass.

Folk frå Bryne

• Nils Henrik Smith – forfattar

Sjå òg

• Tettstader i Rogaland

Kjelder

• SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

Bakgrunnsstoff

• Bryne by si offisielle heimeside
  Denne geografiartikkelen som har med Rogaland å gjere er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.