Country

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

Gå til: navigering, søk
Country
Stilmessig opphav: Appalachisk folkemusikk, gospel og Anglo-keltisk musikk
Kulturelt opphav: Sørstatane i USA, særleg Appalachia (Tennessee, Virginia, Vest-Virginia og Kentucky), tidleg på 1900-talet
Typiske instrument: Gitar - fele - steelgitar - dobro - munnspel - bass - trommer - mandolin - banjo
Populær periode: 1920-åra til i dag

Stor i USA, Australia og Canada

Medium i Nord-Europa og New Zealand

Låg i Asia, Afrika, Latin-Amerika og sørlege og austlege delar av Europa
Avleidde former: Bluegrass, danseband, countryrock, Southern rock
Undersjangrar
Bakersfield sound - Bluegrass - Close harmony - Honky tonk - Jug band - Lubbock Sound - Nashville Sound - Neotradisjonell country - Outlaw country - Red Dirt - Texas Country
Blandsingssjangrar
Alternativ country - Countryrock - Psychobilly - Rockabilly - Cowpunk - Country-rap - Countrypop - Western Swing


Country er ei blanding av populære musikkformer som opphavleg oppstod i Sørstatane i USA og Appalachane. Han har røter i tradisjonell folkemusikk, keltisk musikk, gospel og oldtimemusikk og utvikla seg raskt i 1920-åra.[1] Utrykket country music byrja å verte brukt i 1940-åra då det tidlegare uttrykket «hillbilly music» vart sett på som nedsetjande og uttrykket vart særs populært i 1970-åra, medan country and western forsvann meir og meir sidan den gong, bortsett frå i Storbritannia og Irland der dette uttrykket framleis vert mykje brukt.[1]

I Sørvest-USA danna ei anna blanding av etniske grupper musikken som vart kjend som western i uttrykket country and western.

Country har produsert to av dei mestseljande soloartistane gjennom tidene. Elvis Presley, som i starten vart kjend som «The Hillbilly Cat» og som var fast på radioprogrammet Louisiana Hayride, [2] vart ein av dei som definerte rock 'n' roll. Garth Brooks er den mestseljande soloartisten i amerikansk historie.

Medan albumsala i dei fleste musikksjangrar har gått nedover hadde country sitt beste salsår i 2006 då salet i USA auka med 17,7 % til 36 millionar i løpet av det første halvåret.[3][4]

Innhaldsliste

[endre] Tidleg historie

Immigrantar til dei sørlege Appalachane i Nord-Amerika har ført med seg musikk og sine instrument frå områda dei kom frå i nesten 300 år. Den irske fela, den tyske langeleiken, den italienske mandolinen, den spanske gitaren og den afrikanske banjoen[5] var dei mest vanlege instrumenta. Etter kvart som musikarar frå forskjellige etniske grupper byrja å spele saman produserte dei musikk som var unik for denne delen av Nord-Amerika. Appalachiske string band tidleg på 1900-talet bestod hovudsakleg av fele, gitar og banjo.[6] Denne tidlege countrymusikken i lag med tidlege innspelingar av country vert ofte kalla oldtime.

Gjennom 1800-talet flytta fleire immigrantgrupper frå Europa, hovudsakleg Irland, Storbritannia, Tyskland, Spania og Italia, til Texas. Desse gruppene hadde kontakt med spanjolar, meksikanarar og indianarar og det amerikanske samfunnet som alt eksisterte her. Nybyggjarane frå område som Tyskland og Tsjekkia oppretta store dansesalar der bønder og byfolk frå nabolaget kunne samlast, danse og feste i lag. Musikken som vart spelt i desse dansesalane kom frå Europa og inkluderte vals og polka spelt på eit trekkspel, eit instrument opphavleg frå Italia, som var det einaste som gav nok lyd til å fylle heile lokalet.[7]

[endre] Dei første innspelingane

Den første kommersielle innspelinga av det som kan reknast som country var «Sallie Gooden» av spelemannen A.C. (Eck) Robertson i 1922 for Victor Records. Columbia Records byrja å spele inn «hillbilly»-musikk (serien 15000D «Old Familiar Tunes») så tidleg som i 1924.[8] Eit år tidlegare, 14. juni 1923, spelte Fiddlin' John Carson inn «Little Log Cabin in the Lane» for Okeh Records.[9] Vernon Dalhart var den første countrysongaren som hadde ein nasjonal hitt i mai 1924 med «Wreck of the Old '97».[10][11] På andre sida av plata var «Lonesome Road Blues», som òg vart veldig populær.[12] Andre viktige artistar med tidlege innspelingar av Riley Puckett, Don Richardson, Fiddlin' John Carson, Al Hopkins, Charlie Poole and the North Carolina Ramblers og The Skillet Lickers.[13] Steelgitaren kom inn i countrymusikken så tidleg som i 1922, då Jimmie Tarlton møtte den kjende hawaiiske gitaristen Frank Ferera på vestkysten.[14]

Opphavet til moderne country kan sporast tilbake til to kjelder. Jimmie Rodgers og the Carter Family vert ofte rekna som grunnleggjarane av country og songane deira var først spelt inn under ei historisk plateinnspeling i Bristol i Tennessee eller Bristol i Virginia den 1. august 1927, der Ralph Peer var talentspeidar og plateinnspelar.[15]

Rodgers blanda hillbillycountry, gospel, jazz, blues, pop, cowboy og folkemusikk; og mange av dei mest kjende songane hans, som «Blue Yodel» (Victor 21142 [7]), som selde over ein million eksemplar, gjorde Rodgers til den største stjerna i tidleg country.[16]

Frå 1927 og dei neste 17 åra spelte Carter-familien inn om lag 300 oldtime-balladar, tradisjonelle songar, countrysongar og salmar, som alle representerte søraustamerikansk folkeminne og kulturarv.[17]

Den store depresjonen gjorde at det vart seld få plater. Radio og kringkasting vart populære underhaldningskjelder og «låvedans-program» der det vart spelt countrymusikk starta i dei sørlege statane og etter kvart heilt til Chicago i nord og California i vest. Eit av dei viktigaste av desse programma var Grand Ole Opry frå 650 WSM i Nashville, TN. Nokre av dei tidlegaste stjernene på Opry var Uncle Dave Macon, Roy Acuff og den afroamerikanske munnspelaren DeFord Bailey. WSM hadde eit signal på 50 000 watt (1934) og gjorde at nesten heile landet kunne få inn kanalen.[18]

[endre] Syngande cowboyar, western swing og hillbilly boogie

I 1930- og 1940-åra vart cowboysongar, eller «western», som hadde vorte innspelt sidan 1920-åra, populære gjennom filmar lagd i Hollywood. Nokre av dei populæra cowyboysongarane frå denne perioden var Gene Autry, the Sons of the Pioneers og Roy Rogers.[19]

Ein annan «countrymusikar» frå Prærien som hadde vorte populær som leiaren av ei countrygruppe og som medverka i westernfilmar frå Hollywood var Bob Wills. Blandinga hans av «country» og jazz starta som dansesalmusikk og vart etter kvart kjend som western swing. Spade Cooley og Tex Williams hadde òg særs populære band og medverka i filmar. Då han var mest populær konkurrerte western swing med storbandjazz.

Countrymusikarar byrja å spele inn boogie i 1939, kort tid etter at stilen vart spelt i Carnegie Hall då Johnny Barfield spelte inn songen «Boogie Woogie». Den spede starten på det som i starten vart kalla hillbilly boogie, eller okie boogie (seinare kalla country boogie), vart særs populær rundt 1945. Eit kjend country boogie-song frå denne perioden var the Delmore Brothers sin «Freight Train Boogie», som vert rekna som ein del av utviklinga mot rockabilly, der country vart blanda med blues. I 1948 nådde Arthur «Guitar Boogie» Smith topp 10 på den amerikanske countrylista med innspelingane sine av «Guitar Boogie» og «Banjo Boogie» på MGM Records, og sistnemnde kryssa over på den amerikanske poplista.[20] Andre country boogie-artistar var Merrill Moore og Tennessee Ernie Ford. Hillbilly boogie-perioden varte til inn på 1950-talet og er ein av dei mange undersjangrane til country på 1900-talet.

Mot slutten av den andre verdskrigen dukka det opp ein stil kalla bluegrass då Bill Monroe slo seg saman med Lester Flatt og Earl Scruggs, leia av Roy Acuff ved Grand Ole Opry i Nashville i Tennessee. Gospelmusikk var framleis ein populær del av countrymusikken.

Ein annan type enkel og rå musikk med forskjellige toneartar og som i hovudsak bestod av gitar, bass, dobro eller steelgitar og stundom trommer, vart populær bland fattige kvite innbyggjarar i Sørstatane. Han vart kjend som honky tonk og hadde sine røter i Texas. Texanaren Al Dexter hadde ein hitt med «Honky Tonk Blues» og sju år seinare med «Pistol Packin' Mama». [21] Desse «honky tonk»-songane som var assosiert med skjenkestover, vart spelt av artistar som Ernest Tubb, Ted Daffin, Floyd Tillman, the Maddox Brothers and Rose og Hank Williams, og vart seinare kalla «tradisjonell» country.

I denne etterkrigstida var «countrymusikk» kalla «folkemusikk» i butikkane og «hillbilly» i musikkindustrien.[22]

Mange musikarar spelte inn forskjellige countrystilar. Moon Mullican spelte western swing, men spelte òg inn songar som kan kallast rockabilly. Bill Haley song cowboysongar og var ein periode ein cowboyjodlar. Haley vart kjend som ein av dei aller første rock n roll-artistane. Lefty Frizzell spelte honky tonk i Jimmie Rodgers-stil, og skilde seg på den måten ut frå andre countryartistar på denne tida.

[endre] 1950- og 1960-åra

Seint i 1940-åra byrja Nashville å sakte blande inn honky tonk mellom populær storbandjazz og swing på radioen. Mellom 1947 og 1949 hadde countrysongaren Eddy Arnold totalt åtte songar på Topp 10 i USA.[23][24]

[endre] Countrypolitan-stilen i Nashville

Frå midten av 1950-talet og fram til tidleg i 1960-åra gjorde «Nashville Sounden» country til ein mangemillionindustri sentrert rundt Nashville i Tennessee. Under leiinga til produsentar som Chet Atkins, Owen Bradley og seinare Billy Sherrill, førte «Nashville sounden» countrymusikken til eit stort publikum og country vart igjen populært etter ein periode med fallande salstal.[25] Denne stilen vart kjend for å låne frå popmusikken på 1950-talet, som til dømes ein framtredane og «glatt» vokal med strykarar og kor. Instrumentsoloar vart lagt mindre vekt på til fordel for «riff». Dei største artistane innan denne sjangeren var Patsy Cline, Jim Reeves og seinare Tammy Wynette og Charlie Rich. Pianostilen til musikaren Floyd Cramer var ein viktig del av denne stilen. Peter Dempsey var òg aktiv i denne perioden.

[endre] Rockabilly

1956 kan kallast rockabillyen sitt år i countrymusikk. På 2. til 4. plass på Billboard si salsliste for dette år finn ein Elvis Presley med «Heartbreak Hotel», Johnny Cash med «I Walk the Line» og Carl Perkins med «Blue Suede Shoes».[26] Cash og Presley hadde songar på Topp 5 i 1958 med tredjeplassen «Guess Things Happen That Way/Come In, Stranger» av Cash og femteplassen til Presley med «Don't/I Beg Of You».[27]

Denne stilen vert i dag som oftast kalla rockabilly og var den mest populære countrysjangeren i 1950-åra og vart spelt inn og framført av countrymusikarar. I løpet av få år hadde rockabillyartistane gått tilbake til meir mainstream-stilar eller hadde definert sin eigen unike stil.

Mot slutten av tiåret førte tilbakeslag og tradisjonelle artistar som Ray Price, Marty Robbins og Johnny Horton til at musikkindstrueln flytta seg bort frå rock n' roll-stilen frå midten av 1950-åra.

[endre] Bakersfield Sound

180 km nordvest for Los Angeles ligg Bakersfield i California som var opphav til den neste sjangeren innan country. Denne stilen voks fram frå hardnakka honky tonk med element frå western swing og vart påverka av Bob Wills og Lefty Frizzell som heldt til på vestkysten. I 1966 vart denne stilen kjend som Bakersfield Sound. Bakersfield Sound baserte seg på elektriske instrument og forsterkarar, særleg gitaren Telecaster, som gav musikken ein skarp, hard og drivande stil. Innan denne stilen finn ein Buck Owens, Merle Haggard, Tommy Collins og Wynn Stewart, som kvar for seg igjen hadde sin eigen stil.[28] [29]

[endre] Nye instrument frå midten av 1900-talet

[endre] Trommer

Dei tidlege countryartistane forakta trommer sidan dei var «for høge» eller «ikkje reine», men i 1935 la western swing-artisten Bob Wills til trommer i bandet sitt the Texas Playboys. På midten av 1940-talet ønskte ikkje The Grand Ole Opry the Playboys sine trommer med på scenen. Sjølv om trommer vart mykje brukt av rockabillygrupper i 1955, nytta den mindre konservative Louisiana Hayride sjeldan trommer på scenen så seint som i 1956. Tidleg i 1960-åra hadde dei fleste countryband med seg trommer.[30]

[endre] Elektrisk gitar

Bob Wills var òg ein av dei første countryartistane som nytta elektrisk gitar i bandet sitt. Dette gjorde han i 1938.[31]. Eit tiår seinare (1948) nådde Arthur Smith Topp 10 på den amerikanske countrylista med songen «Guitar Boogie», som kryssa over på poplista og introduserte mange for potensialet til den elektriske gitaren. I fleire tiår føretrekte Nashville-musikarane dei varme tonane frå elektriske Gibson- og Gretsch-gitarar, men ein «hot» Fender-stil vart tilgjengeleg tidleg på 1950-talet og vart etter kvart den dominerande gitarlyden i country.[30][32]

[endre] Utanfor Nashville

I 1962 overraska Ray Charles popverda med å vise interesse for country & western og toppa listene og enda på tredjeplass på BillBoard si popliste for dette året[33] med «I Can't Stop Loving You» og det særs populære albumet Modern Sounds in Country and Western Music.

[endre] Outlaw country

Artistar som Ray Price og bandet hans Cherokee Cowboys, der Willie Nelson og Roger Miller spelte, blanda den tradisjonelle stilen og honky tonk-stilen frå seint på 50-talet og 60-talet med sinnet til ein utstøytt subkultur som oppstod i landet i denne perioden, og den resulterande sjangeren outlaw country revolusjonerte countrymusikken.

Artistar innan outlaw country vert ofte rekna som David Allan Coe, Willie Nelson, Waylon Jennings, Jessi Colter og Billy Joe Shaver og dette vart innkapsla med albumet Wanted! The Outlaws i 1976.

[endre] Countryrock

Seint på 1960-talet byrja fleire forskjellige sjangrar å blande seg i amerikansk musikk. Etter den britiske invasjonen ønskte mange å gå tilbake til «dei gamle verdiane» i rock 'n' roll. Samstundes var det lite entusiasme hos countryartistane for Nashville-produsert musikk. Dette førte til blandingssjangeren kalla countryrock.

Tidlege artistar innan denne nye sjangeren på 60- og 70-talet var The Byrds (med Gram Parsons som frontmann) og etter kvart The Flying Burrito Brothers, Micheal Nesmith & The First National Band, Commander Cody, Allman Brothers, The Marshall Tucker Band, Dillard & Clark og The Eagles, samt fleire. Sjølv The Rolling Stones kasta seg på bølgja med songar som «Honky Tonk Woman» som førte til at mange andre artistar spelte inn countryrock songar, som Neil Young.

Med denne blandinga av dei to store motpolane innan musikken på denne tida, oppstod det raskt andre utspring som southern rock, heartland rock og i nyare tid alternativ country.

I tiåra som følgde flytta artistar som Juice Newton, Alabama, Hank Williams, Jr., Keith Urban, Shania Twain, Garth Brooks, Dwight Yoakam, Steve Earle, Dolly Parton, Rosanne Cash og Linda Ronstadt countrygrensene nærare rock.

[endre] Countrypop

Countrypop eller softpop, med røter i både countrypolitan-stilen og softrock, er ein undersjanger i country som dukka opp i 1970-åra.

Countrypop starta med popsongarar som The Bellamy Brothers, Glen Campbell, John Denver, Olivia Newton-John, Marie Osmond, B.J. Thomas og Anne Murray som fekk hittar på countrylistene. Campbell sin «Rhinestone Cowboy» var av dei største country-hittane gjennom historia. Desse popbaserte songarane meinte dei kunne oppnå høgare salstal og større publikum ved å krysse over til countrymusikken.

I 1974 vann Olivia Newton-John, ein australsk popsongar, prisen «Beste kvinnlege countrysongar» dette året hos Country Music Association. Same året starta artistar som var uroa over denne trenden det kortvarige Association of Country Entertainers. Debatten rasa inn i 1975 og striden nådde eit høgdepunkt under utdelinga av Country Music Association Awards der Charlie Rich (som sjølv hadde fleire hittar på både pop- og countrylistene) utropte John Denver som vinnar. Då han leste opp vinnarnamnet sette han fyr på konvolutten, ei handling som vart sett på som ein protest på den aukande graden av popmusikk i countrymusikken.

I 1980 vart country popularisert med filmen Urban Cowboy med John Travolta i ei av rollene, samt Dolly Parton sin film 9 to 5. Urban Cowboy hadde med songar som «The Devil Went Down to Georgia» av Charlie Daniels Band.[34]

I 1980-åra opplevde fleire countryartistar gode salstal og gjorde det godt på poplistene. Willie Nelson og Juice Newton hadde kvar to songar på Topp 5 på Billboard-lista, Nelson med «Always On My Mind» (#5, 1982) og «To All The Girls I've Loved Before» (#5, 1984) og Newton med «Queen of Hearts» (#2, 1981) og «Angel of the Morning» (#4, 1981). Fire countrysongar toppa Billboard Hot 100 i 1980-åra: «Lady» av Kenny Rogers, som hamna på tredjeplass for 1981, «9 to 5» av Dolly Parton, «I Love a Rainy Night» av Eddie Rabbitt (begge 1981) og «Islands in the Stream» av Dolly Parton og Kenny Rogers i 1983, ein countrypop-hitt skriven av Barry, Robin og Maurice Gibb frå Bee Gees. Newton sin «Queen of Hearts» nådde nesten førsteplassen, men måtte sjå seg slått av popballaden «Endless Love» av Diana Ross og Lionel Richie.[35]

På 1990-talet og tidleg 2000-talet var særleg Shania Twain ein av dei besteseljande countryartistane som kryssa over i popverda.

[endre] Country i Skandinavia

Country har lenge vore populært i Skandinavia, ofte i form av den avleidde sjangeren danseband. Danseband-sjangeren oppstod i Sverige på 1970-talet, men spreidde seg raskt til resten av Skandinavia. Kjende band innan sjangeren er mellom anna Vikingarna og Lasse Stefanz i Sverige og Ole Ivars i Noreg.

[endre] Kjelder

  1. ↑ 1,0 1,1 Peterson, Richard A. (1999). Creating Country Music: Fabricating Authenticity, s.9. ISBN 0-226-66285-3.
  2. ↑ http://www.jim-reeves.com/hayride.html Jim-reeves.com
  3. ↑ http://www.roughstock.com/history/garthnew.html Roughstock.com
  4. ↑ L.A. radio loses its twang
  5. ↑ http://bluegrassbanjo.org/banhist.html Bluegrassbanjo.org
  6. ↑ http://www.shoppbs.org/sm-pbs-the-appalachians-dvd--pi-2048969.html#Details Shoppbs.org
  7. ↑ Dansesalane
  8. ↑ http://settlet.fateback.com/COL15000D.htm Settlet.fateback.com
  9. ↑ http://ourgeorgiahistory.com/chronpop/215 Ourgeorgiahistory.com
  10. ↑ http://www.blueridgeinstitute.org/ballads/old97song.html Blueridgeinstitute.org
  11. ↑ http://www.blueridgeinstitute.org/ballads/old97.html Blueridgeinstitute.org
  12. ↑ Lawrence Cohn, Mary Katherine Aldin, Bruce Bastin (1993) Nothing but the Blues: The Music og the Musicians, s. 238 – Abbeville Press.
  13. ↑ http://www.southernmusic.net/gidtanner.htm Southernmusic.net
  14. ↑ Cohn, Lawrence: "Nothing But the Blues" chapter tittels "A Ligher Shade of Blue - White Country Blues" av Charled Wolfe s. 247, 1993
  15. ↑ David Sanjek, "All the Memories Money Can Buy: Marketing Authenticity og Manufacturing Authorship", s. 155–172 i Eric Weisbard, ed., This is Pop, Harvard University Press, 2004. ISBN 0-674-01321-2 (cloth), ISBN 0-674-01344-1 (paper). s. 158.
  16. ↑ [1] Nothing But the Blues 1993, White Country Blues by Charles Wolfe s 233
  17. ↑ The Carter Family
  18. ↑ PBS - American Roots Music
  19. ↑ Roughstock's History of Country Music - Cowboy Music
  20. ↑ Arthur Smith Biography : OLDIES.com
  21. ↑ Go, Cat, Go! av Carl Perkins og David McGee 1996 s 23-24 Hyperion Press ISBN 0-7868-6073-1
  22. ↑ Country Music Goes To War By Charles K. Wolfe, James Edward Akenson. 2005. University Press of Kentucky. s. 55. ISBN 0813123089 [2]
  23. ↑ [3] Billboard.com
  24. ↑ http://rcarecordslabel.com/ea/bio.htm Rcarecordslabel.com
  25. ↑ http://www.rockhall.com/inductee/floyd-cramer Rockhall.com
  26. ↑ [4] Billboard.com
  27. ↑ [5] Billboard.com
  28. ↑ CMT.com : Merle Haggard : Biography
  29. ↑ Buck Owen's Crystal Palace: About Buck
  30. ↑ 30,0 30,1 Instruments
  31. ↑ Merle Haggard - Bob Wills
  32. ↑ empsfm.org
  33. ↑ [6] Billboard.com
  34. ↑ http://www.lyricsoncall.com/lyrics/charlie-daniels-band/the-devil-went-down-to-georgia-lyrics.html Lyricsoncall.com
  35. ↑ Historical Music Charts Archive - Billboard.com

[endre] Bakgrunnsstoff

v • d • e
Country • Countrysjangrar
Bakersfield sound • Bluegrass • Close harmony • Countryblues • Honky tonk • Lubbock sound • Nashville sound • Neotradisjonell country • Outlaw country • Australsk country • Alternativ country • Country-metal • Countrypop • Countryrock • Psychobilly • Rockabilly • Country-rap • Texas-country
Henta frå «http://nn.wikipedia.org/wiki/Country»