Diode
Diodar er ikkje-liniære elektroniske komponentar som leiar elektrisk straum berre i ein retning. Namnet kjem av at dioden har to elektrodar, katode og anode. Straum kan berre gå frå anoden (plusspol) til katoden (minuspol) - men ikkje andre vegen. Den første dioden var krystalldetektoren som vart nytta i barndomen til radioen på 1920-talet. Diodar kan vere elektronrøyr, men idag er det vanlegaste at diodar er laga av halvleiiarmateriale. Dei vanlegaste materiala for diodar er selen, germanium og silisium (silisium er det materialet som vert mest brukt i dag). Ein halvleiardiode er laga av to bitar halvleiarar som er ulikt dopa. Når desse delane vert sett saman, oppstår det ein såkalla P-N-overgang i grenseflata mellom delane.
Elektriske eigenskapar[endre]
Dioden leier i frammoverretning først ved ca. 0.7 Volt (om det er ein silisiumdiode). Ved spenning i bakoverrenting vil dioden sperre for all straum. Nokon diodar kan også leie straum tilbake ved høg nok spenning. Slike diodar vert kalla zenerdiodar. Vanlege diodar vil verte øydelagde om ein forspenner dei med høg spenning i sperreretning.
Bruksområde[endre]
Nokon av områda for bruk av diodar er i likerettarar for å gjere vekselstraum (AC) om likestraum (DC), serieomkoblarar for å styre signalvegar i audioapplikasjonar eller som shuntkopling for å slå av/på oscillatorer i RF-samanheng, spenningsvern eller demodulasjon av AM-signal.
Typar[endre]
Zenerdiodar kan leie straum i både fram- og tilbake-retning. Forspenning i tilbakeretting kan til dømes vere 7 eller 12 volt. Dei kan brukast i kretsar for å lage spenningsreferansar og spenningsregulatorar.
LED er en såkalla lysdiode (Light Emitting Diode) og sender ut lys så snart forspenninga i framoverretning går over ein terskelspenning. Terskelspenninga vil variere mellom diodene med tanke på kva materiale dei er laga av, kva farge dei sender ut, og kor store dei er. Ei lita lysdiode vil ofte krevje ein straum på omtrent 20 mA.
Sjå oversikt over kretssymbol til høgre.
