Drammenbanen

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Bru av tre over den vesle Hvalstaddalen i Asker kommune for den smalspora Drammensbanen, fotografert av Anders Beer Wilse i 1904. I samband med at bana vart ombygd til normalspor, vart lina lagt lågare i terrenget og dalen kryssa nokre hundre meter lengre opp gjennom tunnelar i dalsida og over steinfylling i dalbotnen. Trebrua vart då rive.
Hovudbygningen på den opphavlege endestasjonen for Drammensbanen i Oslo, Vestbanestasjonen (Oslo V), er no bygd om og teke i bruk som Nobels Fredssenter
Foto: David Castor

Drammenbanen er den opphavlege jernbanestrekninga mellom Oslo og Drammen, no supplert av Askerbanen på delar av strekninga.

Stortinget vedtok 16. juni 1869 bygginga av Christiania - Drammenbanen, og då bana vart opna 7. oktober 1872, vart Drammen knytt til hovudstaden med si tids mest moderne transportmiddel. Først var bana smalspora, med sporvidde 1067 mm, som dei fleste 1800-talsbanene i Noreg, men var ferdig ombygd til normalspor (1435 mm) 11. februar 1920 i samband med at det var gjort vedtak om å byggje Sørlandsbanen over Drammen og Kongsberg. Då vart det òg bygd dobbeltspor og elektrisk drift på strekninga mellom Oslo og Sandvika stasjon i Bærum kommune. Elektrifiseringa av heile strekninga mellom Oslo og Brakerøya i Drammen kommune vart fullført 26. november 1922, og Drammensbanen var med dette elektrifisert som den første av dei statlege banene. Men den stutte strekninga frå Brakerøya og fram til Drammen stasjon vart fyrst elektrifisert då ei ny jarnbanebru over Drammenselva var ferdigbygd i 1930.

I 1958 var bana bygd om til dobbeltspor på strekninga mellom Sandvika og Asker stasjon i Asker kommune, medan ho framleis var einspora frå Asker stasjon til Drammen.

I 1973 vart den dobbeltspora Liertunnelen opna, og Drammensbanen lagt om og korta ned mellom Asker stasjon og Brakerøya. Bana gjekk no beinveges frå Asker stasjon til Drammen, i staden for den lange vegen om Spikkestad i Røyken kommune og Lierbyen i Lier kommune. Den 10,7 kilometer lange tunnelen, som var landets lengste, med ny bane over Lierstranda fram til Brakerøya, førte soleis til ein radikal nedkorting av reisetida mellom Oslo og Drammen.

Mellom Brakerøya og Drammen var banen framleis einspora, då den gamle stålbrua frå 1930 vart nytta heilt fram til 1996. Då vart ho avløyst av ei dobbeltspora stålbru, men slik at den gamle brua framleis tek trafikken i den eine retninga over Strømsøløpet, det eine av dei to løpa som Drammenselva deler seg i her kring øya Holmen: Strømsøløpet og Brakerøyløpet. Brua frå 1996 over Strømsøløpet for trafikken ut frå Drammen stasjon i retninga mot Oslo er 453,0 meter lang og ligg nedstraums for gamlebrua. Gamlebrua over Strømsøløpet frå 1930 for trafikken i retninga frå Oslo inn mot stasjonen er 451,1 meter lang. Den dobbeltspora brua over Brakerøyløpet frå 1996 er 341,0 meter lang og ligg likeiens nedstraums for gamlebrua, som her vart fjerna etter at den nye vart teke i bruk.

Den gamle, einspora strekninga av Drammenbanen vart trafikkert mellom Asker stasjon og Spikkestad stasjon på det som så vert kalla Spikkestadbanen. Her går no NSB lokaltog 550 Spikkestad - Oslo S - Moss. Sporet låg heilt fram til Gullaug haldeplass i Lier kommune fram til 1994.

I Oslo hadde Drammenbanen opphavleg Vestbanestasjonen, Oslo V, som endestasjon, medan dei andre jarnbanelinene inn til byen enda på Austbanestasjonen, Oslo Ø. Vestbanestasjonen vart lagt ned i 1989 etter at Oslotunnelen var ferdig bygd for Drammensbanen under byen på strekninga mellom Skøyen i Oslo og Oslo Ø i 1980, og Oslo Ø var erstatta med ein heilt ny Oslo Sentralstasjon, Oslo S. Stasjonsbygningen på Vestbanestasjonen, som ligg i nærleiken av rådhuset i Oslo, er teke vare på til annan bruk.

Askerbanen, som er ei bane for å avlaste Drammensbanen og eliminere dei store kapasitetsproblema som hadde oppstått på denne sterkt trafikkerte bana, har gjort at Drammensbanen fyrst og fremst kan fungere som lokalbane for dei folkerike områda på strekninga mellom Skøyen stasjon i Oslo og Asker stasjon i Asker. På denne strekninga av Drammensbanen ligg det frå gamalt av mange småstasjonar som no berre vert nytta som haldeplassar.

Linekart[endre | endre wikiteksten]

Teiknforklaring
BSicon LSTR.svgBSicon .svg Hovedbanen til Eidsvoll
BSicon BHF.svgBSicon .svg 0,27* km Oslo S (1854)
BSicon tSTRa.svgBSicon .svg Oslotunnelen (1980, 3 632 m)
BSicon tBHF.svgBSicon .svg 1,40 km Nationaltheatret (1980)
BSicon tSTR.svgBSicon exKBHFa.svg (0,00 km) Oslo V (1872 - 1989)
BSicon tSTR.svgBSicon KDSTxa.svg (1.58 km) Filipstad (1989)
BSicon etHST.svgBSicon LSTR.svg 2,29 km Elisenberg (1980, ikkje ferdigbygd)
BSicon tSTRe.svgBSicon eHST.svg (1,90 km) Skarpsno (1882)
BSicon BS2l.svgBSicon BS2r.svg Skøyen–Filipstadlinjen
BSicon exdLSTRq.svgBSicon eABZrf.svgBSicon d.svg 4,00 km industrispor til Skøyen
BSicon BRÜCKE+BHF.svg 4,38 km Skøyen (1872) Rv161 Drammensvegen (ca. 300 m)
BSicon eBS2+l.svgBSicon BS2+r.svg Askerbanen, prosjektert
BSicon exLSTR.svgBSicon DST.svg 5,31 km Bestun (1884)
BSicon exLSTR.svgBSicon SBRÜCKE.svg Rv160 Vækerøvegen
BSicon eBS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon WBRÜCKE.svg Lysakerelva (36 m)
BSicon BHF.svg 8,00 km Lysaker (1872) 7,5 moh.
BSicon BS2+l.svgBSicon BS2+r.svg Askerbanen, (2011)
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svg 8,30 km Myra (1931)
BSicon LSTR.svgBSicon BHF.svg 8,99 km Stabekk (1884) 20,5 moh.
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svg 9,74 km Strand (1931)
BSicon LSTR.svgBSicon BHF.svg 10,72 km Høvik (1874) 23,8 moh.
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svg 11,40 km Ramstad (1931)
BSicon LSTR.svgBSicon HST.svg 12,23 km Blommenholm (1910) 24,0 moh.
BSicon BS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon BHF.svg 14,14 km Sandvika (1872) 12,0 moh.
BSicon WBRÜCKE.svg Øverlandselva og Sandvikselva (153 m)
BSicon BRÜCKE1.svg E16 Ringeriksvegen og Fv174 Johan Grauers gate (58 m)
BSicon exdLSTRq.svgBSicon eABZrf.svgBSicon d.svg Ringeriksbanen, prosjektert
BSicon BS2+l.svgBSicon BS2+r.svg Askerbanen (2005)
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svg 15,42 km Jong (1959)
BSicon LSTR.svgBSicon HST.svg 15,82 km Slependen (1873)
BSicon LSTR.svgBSicon TUNNEL1.svg Billingstad (372 m)
BSicon LSTR.svgBSicon BHF.svg 17,62 km Billingstad (1919) 41,2 moh.
BSicon LSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Åstad (106 m)
BSicon LSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Solhaug (253 m)
BSicon LSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Solstad (52 m/55 m)
BSicon LSTR.svgBSicon BHF.svg 20,19 km Hvalstad (1872) 64,0 moh.
BSicon LSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Hvalstad (183 m/29m)
BSicon LSTR.svgBSicon TUNNEL2.svg Hvalstad (144 m)
BSicon LSTR.svgBSicon HST.svg 21,23 km Vakås (1957)
BSicon LSTR.svgBSicon HST.svg 22,17 km Høn (1930) 87,0 moh.
BSicon .svgBSicon LSTR.svgBSicon xABZlf.svgBSicon STRlg.svg
BSicon .svgBSicon LSTR.svgBSicon exBRÜCKE1.svgBSicon STR.svg Askerfyllingen bro[1]
BSicon .svgBSicon LSTR.svgBSicon xABZrg.svgBSicon STRrf.svg
BSicon LSTR.svgBSicon TUNNEL1.svg Asker (410 m)
BSicon BS2l.svgBSicon BS2r.svg
BSicon BHF.svg 23,83 km Asker (1872) 104,6 moh.
BSicon AKRZu.svg E18
BSicon d.svgBSicon ABZlf.svgBSicon dLSTRq.svg Spikkestadlinjen
BSicon tSTRa.svg Liertunnelen (1973, 10 723 m)
BSicon tÜST.svg (42,99* km) Eriksrud (2003)
BSicon tSTRe.svg
BSicon HST.svg (46,84 km) Lier (1973)
BSicon WBRÜCKE.svg Lierelva (44 m)
BSicon exdLSTRq.svgBSicon eABZlg.svgBSicon d.svg gamle Drammenbanen
BSicon SBRÜCKE.svg Rv23 Røykenvegen
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon ENDEa.svg
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon DST.svg Lier industriterminal
BSicon .svgBSicon ABZrg.svgBSicon ABZrf.svg
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon KDSTe.svg Lierstranda tømmerterminal
BSicon BHF.svg (50,76 km) Brakerøya (1873) 3,4 moh.
BSicon .svgBSicon ABZrg.svgBSicon KDSTr.svg Drammen havn
BSicon WBRÜCKE.svg Drammenselva Brakerøyløpet Holmenbruene (1996, 341 m)
BSicon .svgBSicon ABZrg.svgBSicon KDSTr.svg Holmen havneterminal
BSicon AKRZu.svg Drammensbrua E18
BSicon WBRÜCKE.svg Drammenselva Strømsøløpet Holmenbruene (1930, 451,1 m / 1996, 453 m)
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon KDSTa.svg Strømsø/Tangen havneterminal
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon AKRZu.svg Drammensbrua E18
BSicon .svgBSicon STR.svgBSicon SBRÜCKE.svg Rv282 Telthusgata
BSicon .svgBSicon ABZrg.svgBSicon STRrf.svg
BSicon BHF.svg (52,86 km) Drammen (1866) 2,2 moh.
BSicon d.svgBSicon ABZlf.svgBSicon dLSTRq.svg Vestfoldbanen
BSicon LSTR.svg Sørlandsbanen (Randsfjordbanen)

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Jernbaneverkets verneplan