Dyd

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk

Ein dyd eller ei dygd er eit omgrep frå moralfilosofien (og kristendommen), og er namn på ein moralsk verdfull eigenskap eller ei god handling. Ordet kjem frå det norrøne dygð, som er heng saman med verbet «å duge». Dyd tydde opphavleg dugleik/dyktigheit. Det latinske ordet for styrke, «virtus» (frå «vir», dvs. mann), og det greske arete, har same tyding.

Dyd i moderne norsk kan ha den innsnevra og noko omtolka tydinga møydom, eller berre reint allment visa til kjønnsleg reinleik, kyskleik og sømd. Eit kjend uttrykk i så måte er det «å hugse på dyden» – i motsetnad til å lata «driftene» styra. Ein kan kjenna att mykje frå den kristne og klassiske læra om dygdene og lastene i dette.

Dyd i moral-vitskapleg tyding er ein innlært eigenskap, det vil seie eit internalisert handlingsmønster.

I Aristoteles si lære om dydsetikken er dyden det eit menneske må oppnå for å få eit godt liv. Med dyd meiner han då ulike eigenskapar som må justifiserast samfunnet. Døme på desse eigenskapane er mot, visdom (eller klokskap), måtehald, rettferd, ærlegdom, osb. For kvar eigenskap lyt ein søkje til kjernen i han, til den den gyldne vegen imellom alle ytterpunkt. Til dømes er det å vere feig og det å vere dumdristig ytterpunkt, medan motet ligg midt imellom. Ein lyt altså finne balansepunktet. Å finna mellomvegen skaper det Aristotoles kallar eit menneske med [telos] – god karakter.

Platons fire klassiske kardinaldydar er mot, visdom/klokskap, måtehald og rettferd. Kristen teologi legg gjerne til, etter apostelen Paulus' fyrste brev til Korintarane i det 13. kapitlet: Tru, von og kjærleik. Desse sju utgjer til saman dei sju dydane (kardinaldydane og dei teologiske dydane).