Eurosona

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
██ Eurosona. ██ EU-land som ikkje har euro.
Eurosetlar og -myntar.

Eurosona er nemninga brukt om dei 17 medlemslanda i Den europeiske unionen (EU) kor euro vert brukt som valuta. Desse landa er tilslutta Den økonomiske og monetære unionen (ØMU). Den europeiske sentralbanken (ESB) er ansvarleg for pengepolitikken til eurosona.

Fellesvalutaen vart oppretta elektronisk på verdas finansmarknadar i 1999, men vart ikkje innførd som fysisk betalingsmiddel før 1. januar 2002. Europeiske mikrostatar som Monaco, San Marino og Vatikanstaten har innførd euro gjennom spesielle avtalar, men er formelt ikkje ein del av euroområdet ettersom dei ikkje er medlemmar av EU. Unilateralt er fellesvalutaen òg kome i bruk i Andorra, Kosovo og Montenegro.

Sidan 1999 har òg Hellas, Slovenia, Kypros, Malta, Slovakia og Estland slutta seg til Den økonomiske og monetære unionen (EMU). Alle medlemslanda av Europaunionen, bortsett frå Storbritannia og Danmark, er bundne til å innføre euro, og dermed er det venta at fleire land vil ta del i valutaunionen ettersom kvart land oppfyller konvergenskriteria for samarbeidet.

Eurosona utgjer i dag ein av verdas største økonomiar, avhengig av kor kursen står mellom den amerikanske dollaren og euroen.

Omfang[endre | endre wikiteksten]

Offisielle medlemsland[endre | endre wikiteksten]

Støtta til euroen 2008: ██ >70% ██ 50–70% ██ 30–50% ██ <30%
██ Land med euro per i dag. ██ Land med euro de facto.

Euroområdet vart danna då euroen vart skapt 1. januar 1999. Valutaen vart fyrst innførd elektronisk og berre i dei 11 av EU sine då 15 medlemsstatar som oppfylte dei såkalla konvergenskriteria.

Hellas, som var ein av dei EU-statane som fyrst ikkje kvalifiserte seg til eurosona, slutta seg til området 1. januar 2001, ettersom landet då oppfylte konvergenskriteria.

Eitt år seinare, 1. januar 2002, vart euroen innførd som fysisk valuta; det var no mogleg å handle med eurosetlar og euromyntar. Overgangen innebar at over 300 millionar personar på ein og same tid bytta valuta. Det var no eksempelvis mogleg for ein tyskar å handle i ein fransk forretning utan å måtte veksle valuta.

Sjølv om eurosona allereie i dag omfattar mange EU-medlemsstatar i tillegg til fleire andre land og territorium, så ventar fortsatt mange land på å få slutte seg til valutaunionen. I fylgje Maastricht-traktaten må nemleg alle medlemslanda, bortsett frå Danmark og Storbritannia som begge har unntak frå pålegget, innføre euroen som valuta så snart dei oppfyller konvergenskriteria. Dette gjorde Slovenia, som fyrste land etter dei opphavlege 12 eurolanda, i 2006, og kunne såleis innføre euroen som valuta 1. januar 2007. Kypros og Malta gjekk over til euroen 1. januar 2008. Slovakia innførde euroen 1. januar 2009 etter ei avgjerd fatta av finansministrane i euroområdet den 8. juli 2008.

Europakommisjonens konvergensrapport frå 2008 slo fast at Slovakia oppfylte konvergenskriteria, og 3. juni 2008 gav finansministrane i EU landet klarsignal om å innføre euroen frå 2009. 8. juni 2010 gav finansministrane i EU klarsignal til at Estland kunne innføre euro frå 1. januar 2011.

Land
Folketal
Areal (km²)
Kode
Tidlegare valuta
Vekslingskurs
Bunden sidan
Innføring av euro
Budsjett-
balanse (%)
Stats-
gjeld (%)
Flag of Austria.svg Austerrike 000000008192880.00000000008 192 880 000000000083858.000000000083 858 ATS Austerriksk schilling 13,76030 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 –0,5 59,1
Flag of Belgium (civil).svg Belgia 000000010584534.000000000010 584 534 000000000030528.000000000030 528 BEF Belgisk franc 40,33990 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 –0,2 84,9
Flag of Estonia.svg Estland 000000001324333.00000000001 324 333 000000000045226.000000000045 226 EEK Estlandsk krone 15,64660 2004-06-2828. juni 2004 2011-01-011. januar 2011 +2,8 3,4
Flag of Finland.svg Finland 000000005301992.00000000005 301 992 000000000338145.0000000000338 145 FIM Finske mark 5,945730 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 +5,3 35,4
Flag of France.svg Frankrike 000000061538322.000000000061 538 322 000000000551695.0000000000551 695 FRF Franske franc 6,559570 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 –2,7 64,2
Flag of Greece.svg Hellas 000000010964021.000000000010 964 021 000000000131940.0000000000131 940 GRD Greske drakmer 340,7500 2000-06-1919. juni 2000 2001-01-011. januar 2001 –2,8 94,5
Flag of Ireland.svg Irland 000000004062235.00000000004 062 235 000000000070273.000000000070 273 IEP Irske pund 0,787564 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 +0,3 25,4
Flag of Italy.svg Italia 000000058133509.000000000058 133 509 000000000301230.0000000000301 230 ITL Italienske lire 1936,270 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 –1,9 104,0
Flag of Cyprus.svg Kypros 000000000784301.0000000000784 301 000000000009250.00000000009 250 CYP Kypriotiske pund 0,585274 2007-07-1010. juli 2007 2008-01-011. januar 2008 +3,3 59,8
Flag of Luxembourg.svg Luxembourg 000000000465000.0000000000465 000 000000000002586.00000000002 586 LUF Luxembourgsk franc 40,33990 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 +2,9 6,8
Flag of Malta.svg Malta 000000000400214.0000000000400 214 000000000000316.0000000000316 MTL Maltesisk lire 0,429300 2007-07-1010. juli 2007 2008-01-011. januar 2008 –1,8 62,6
Flag of the Netherlands.svg Nederland 000000016491461.000000000016 491 461 000000000041526.000000000041 526 NLG Nederlandske gylden 2,203710 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 +0,4 45,4
Flag of Portugal.svg Portugal 000000010605870.000000000010 605 870 000000000092391.000000000092 391 PTE Portugisisk escudo 200,4820 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 –2,6 63,6
Flag of Slovakia.svg Slovakia 000000005439448.00000000005 439 448 000000000048845.000000000048 845 SKK Slovakisk koruna 30,12600 2008-07-088. juli 2008 2009-01-011. januar 2009 –2,2 29,4
Flag of Slovenia.svg Slovenia 000000002010347.00000000002 010 347 000000000020273.000000000020 273 SIT Slovensk tolar 239,6400 2006-07-1111. juli 2006 2007-01-011. januar 2007 –0,1 24,1
Flag of Spain.svg Spania 000000045120000.000000000045 120 000 000000000504782.0000000000504 782 ESP Spansk peseta 166,3860 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 +2,2 36,2
Flag of Germany.svg Tyskland 000000082422299.000000000082 422 299 000000000356974.0000000000356 974 DEM Tyske mark 1,955830 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999 ±0,0 65,0
Flagget til EU Eurosona 000000323840766.0000000000323 840 766 000000002629838.00000000002 629 838 EUR Europeisk euro 1,000000 1998-12-3131. desember 1998 1999-01-011. januar 1999

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Text document with red question mark.svg Denne artikkelen manglar kjelder eller referansar. Hjelp Wikipedia med å finna truverdige kjelder!