Faray

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Faray
Long Sand vest på øya.
Long Sand vest på øya.
Geografi
Faray is located in
Stad Atlanterhavet
Koordinatar 59°13′ N 2°49′ WKoordinatar: 59°13′ N 2°49′ W
Øygruppe Orknøyane
Areal 1,80 km²
Høgaste punkt 32 moh.
Administrasjon
Land Skottland
Region Orknøyane
Demografi
Folketal 0

Faray (norrønt Færey) er ei lita øy i Orknøyane i Skottland, mellom Eday og Westray. Tidlegare var ho busett og i dag har den låge øya gråsel som ynglar her.

Geografi[endre | endre wikiteksten]

Faray og Holm of Faray ligg på ein rygg av gammal raud sandstein som strekkjer seg sørover frå Weather Ness sør på Westray og som nesten knyt Westray til Eday.[1] Mellom dei to øyane ligg Lavey Sound.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Eday frå Faray

Faray vart kalla Pharay (eller North Pharay for å skilje ho frå South Pharay, som i dag heiter Fara). Begge namna kjem frå det norrøne 'faerey', «saueøya».[2]

Den einaste eldre menneskeskapte sporet på øya er eit gravkammer ved Lavey Sound. Faray hadde 82 innbyggjarar i 1861, og i 1891 55 innbyggjarar. Seint i 1930-åra var det åtte familiar på øya. Dei hadde var bønder og fiskarar. Under den andre verdskrigen var det mange som flytta og i 1947 hadde alle flytta frå Faray.[3] Det går framleis ein veg til midten av øya og dei spreidde, tomme husa.

I desember 1908 gjekk fiskefartøyet «Hope» på grunn på Holm of Faray under ein storm. Fem menn frå Faray trassa stormen og rodde over Lavey Sound for å redde mannskapet som stod på skjera. Dei fekk som løn ei reise til det skotske fastlandet og møte Edvard VII ved Balmoral, der dei kvar fekk ein medalje, i tillegg til ei god pipe med noko tobakk.[1]

Bevaring[endre | endre wikiteksten]

Øya har i dag bestandar av sau, sjøfugl og gråsel.[4] Faray og naboøya Holm of Faray har i lag status som Special Area of Conservation (særskild verneområde) for å bevare gråselen her. Øya har den nest største ynlgande gråselbsetanden i Storbritannia og medverkar til rundt 9 % av dei årlege fødslane i landet.[5]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 Julia Welstead (16. juli 2005). «The heroic five men of Faray». The Scotsman. http://heritage.scotsman.com/places.cfm?id=1029982005. Henta 14. mars 2010. 
  2. Anderson, Joseph (Ed.) (1893) Orkneyinga Saga. Translated by Jón A. Hjaltalin & Gilbert Goudie. Edinburgh. James Thin and Mercat Press (1990 reprint). ISBN 0-901824-25-9
  3. «Faray». lonelyisles.com. http://dspace.dial.pipex.com/prod/dialspace/town/pipexdsl/t/atra04/lonelyisles/faray/Home.htm. Henta 14. mars 2010. 
  4. «Faray». everything.com. http://everything2.com/index.pl?node_id=1850631. Henta 14. mars 2010. 
  5. «Faray and Holm of Faray». JNCC. http://www.jncc.gov.uk/protectedsites/sacselection/sac.asp?EUcode=UK0017096. Henta 14. mars 2010.