Fjordar i Noreg

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

Gå til: navigering, søk
Geirangerfjorden.
Geirangerfjorden.

Norske fjordar er kjende verda over, og står som eit symbol på den norske naturen. Det er opp mot 1190 namngjevne fjordar i Noreg, og norskekysten er eitt av områda i verda med flest fjordar. Noreg har òg fleire av dei lengste fjordane i verda, med Sognefjorden på 204 km som den lengste. Flest fjordar finn ein i langstrekte Nordland, som har opp mot 300 fjordar, medan Finnmark har kring 200. To av fjordane, Geirangerfjorden og Nærøyfjorden, står på verdsarvlista for naturområde.

Fjordane i Noreg blei danna under istida, då heile landet var dekke av is. Dei norske fjordane skil seg ut som særs dramatiske, med bratte fjellsider og fossar. Samstundes skjer fjordane djupt inn i landet, og er folkesette der det går an. Fjordane er også noko lettare å vitja, i det minste for europearar, enn fjordane på Grønland eller New Zealand.

Innhaldsliste

[endre] Nasjonalsymbol

Her ser eg fagre fjord og bygder
som mange gamle kjemper bar.

A.O. Vinje
«Frå Sundnes», 1860

Fjordane som nasjonalt symbol blei «oppdaga» av britiske og tyske romantikarar, og mellom anna skildra av målaren Francis Danby og vitja av keisar Wilhelm av Tyskland. Dei blei seinare skildra også av norske kunstnarar.

Dramatisk fjordlandskap, «Liensfiord» (kanskje Lifjord i Sognefjorden), måla av Francis Danby i 1841.

Utsikt over Lærdalsøyri måla av Themistokles von Eckenbrecher i 1901.

«Brudeferd i Hardanger» av Tidemand og Gude er eit av dei best kjende nasjonalromantiske måleria, og skildrer norsk kultur i ein norsk fjord.

I seinare populærkultur er fjordane blitt nemnde av mellom anna humoristar som Monty Python (den daude norske papegøyen «lengtar etter fjordane») og Douglas Adams (der Slartibartfast i The Hitchhiker's Guide to the Galaxy er svært stolt over å ha skapt dei norske fjordane).

[endre] Ordsoge

Norske fjordar har som regel fjord som siste del av namnet sitt, men dei kan òg kallast til dømes poll, botn, sund, eller vuotna‎, som er samisk for fjord. I Noreg nyttar ein ikkje berre nemninga fjord om eit sjøstykke med land på begge langsider og som er lukka i eine enden. Nemninga kan òg vere bruka om ei seglingslei eller eit havstykke som er omgjeven av holmar, øyar eller fastland på begge sider. Ein lang innsjø med enkel, langstrakt form kan òg ha nemninga fjord.

Ordet «fjord» er eksportert til andre språk, som engelsk 'fiord' og tysk 'Fjord', men ordet har der ei snever tyding som samsvarar med det om er «ekte fjordar» i vitskapleg terminologi.

[endre] Lengste fjordar i Noreg

[endre] Fastlandet

Skjematisk kart over fjordar i Noreg.
Skjematisk kart over fjordar i Noreg.

Sognefjorden er den lengste fjorden i Noreg med ei lengd på 204 km frå Sognesjøen til botn av Lustrafjorden. Hardangerfjorden er den nest lengste på 179 km. Sognefjorden er den nest lengste fjorden i verda etter Scoresbysundet på Grønland, medan Hardangerfjorden er den tredje lengste. Vestfjorden vert offisielt rekna som eit havstykke og ikkje ein fjord, og er derfor ikkje rekna som den lengste fjorden i landet, sjølv om han har ei lengd på om lag 230 km.

Namn Lengd
(km)
Sognefjorden (Solund–Skjolden) 204
Hardangerfjorden (Bømlo–Odda) 179
Trondheimsfjorden (Agdenes–Steinkjer) 126
Porsangerfjorden (Sværholtklubben–Brennelv) 123
Storfjorden (Hareidlandet–Geiranger) 110
Nordfjord (Husevågøy–Loen) 106
Oslofjorden (Færder–Oslo) 100
Boknfjorden (Kvitsøy–Hylen) 96
Varangerfjorden (Grense Jakobselv–Nesseby) 95
Romsdalsfjorden (Dryna–Brattvåg) 88

[endre] Svalbard

Storfjorden som er namnet på området mellom Spitsbergen i vest og Barentsøya og Edgeøya i aust har ei lengd på over 130 km, men er ikkje teke med på denne lista.

Namn Lengd
(km)
Wijdefjorden 108
Isfjorden 107
Bellsund (inkl. Van Mijenfjorden) 83
Woodfjorden 64
Wahlenbergfjorden 58

[endre] Liste over norske fjordar

Lista under inneheld dei aller fleste fjordane i Noreg og på Svalbard, inkludert havarmar, havområde og sund som vert kalla «fjord» i Noreg. Dei aller minste fjordane (hovudsakleg mindre enn 1 km lange) er stort sett ikkje teke med. Fjordane er sortert i rekkefølgje frå grensa mot Russland til grensa mot Sverige, og fjordane på Svalbard etter klokka. Fjordarmar og delfjordar er markert med ekstra innrykk og er sortert frå innløp til botn av fjorden, bortsett frå Vestfjorden i Nordland der fjordane er sortert innover langs Lofoten og så sørover på austsida av fjorden.

Jan Mayen og dei norske bilanda på den sørlege halvkula har ikkje fjordar.

[endre] Langs fastlandet

[endre] Finnmark

Varangerfjorden
Varangerfjorden
Varangerfjorden
Varangerhalvøya
Tanafjorden
Smalfjorden inst Tanafjorden
Smalfjorden inst Tanafjorden
Nordkinnhalvøya
Laksefjorden
Porsangerfjorden.
Porsangerfjorden.
Porsangerfjorden
Magerøya
Måsøy
Rolvsøya og Ingøya
Kvalsund og Kvaløya
Sørøya
Seiland
Alta
Altafjorden
Altafjorden
Langfjorden sett frå E6
Langfjorden sett frå E6
Stjernøya
Loppa

[endre] Troms

Kvænangen
Lyngen
Kåfjorden og Lyngen sett frå Olderdalen. Nordnesodden ligg litt til venstre for midten av bilete.
Kåfjorden og Lyngen sett frå Olderdalen. Nordnesodden ligg litt til venstre for midten av bilete.
Ullsfjorden
Tromsø, Karlsøy og Balsfjorden
Nordkjosbotn i enden av Balsfjorden
Nordkjosbotn i enden av Balsfjorden
Malangen
Rossfjorden skjer seg inn i landet. Malangen lengre ute.
Rossfjorden skjer seg inn i landet. Malangen lengre ute.
Ersfjorden på Senja med Okshornan.
Ersfjorden på Senja med Okshornan.
Senja
Andfjorden
Harstad og Vågsfjorden i seine nattetimar
Harstad og Vågsfjorden i seine nattetimar
Frå Tranøyfjorden
Frå Tranøyfjorden
Silsand og Gisundbrua med Laksfjorden bakom
Silsand og Gisundbrua med Laksfjorden bakom

[endre] Nordland

Rekkefølgen på fjordane i Nordland er sørover på vestsida av Lofoten, så inn vestsida av Vestfjorden og vidare sørover på austsida.

Vesterålen
Gavlfjorden i midnattsol
Gavlfjorden i midnattsol
Nykan på nordsida av Åsanfjorden. Fjella ein ser er frå venstre Teisten (43 moh), Spjøten (135 moh) og Engenyken (174 moh)
Nykan på nordsida av Åsanfjorden. Fjella ein ser er frå venstre Teisten (43 moh), Spjøten (135 moh) og Engenyken (174 moh)
Eidsfjorden og fjellet Ræka sett frå Frøskeland
Eidsfjorden og fjellet Ræka sett frå Frøskeland
Melbu og Hadselfjorden
Melbu og Hadselfjorden
Lofoten
Steinsfjorden med Himmeltindan i bakgrunnen
Steinsfjorden med Himmeltindan i bakgrunnen
Vestfjorden
Vestfjorden - Lofoten
Innløpet til Austnesfjorden sett nordover nær Svolvær
Innløpet til Austnesfjorden sett nordover nær Svolvær
Trollfjorden frå 1890-1900.
Trollfjorden frå 1890-1900.
Vestfjorden - Ofoten
Sørskjomen, den inste delen av Skjomen
Sørskjomen, den inste delen av Skjomen
Efjorden
Efjorden
Stetind sett frå Tysfjorden
Stetind sett frå Tysfjorden
Vestfjorden - Salten
Skutvik med Sagfjorden i bakgrunnen.
Skutvik med Sagfjorden i bakgrunnen.
Den indre delen av Sørfolda med det gamle dagbrotet Hammarfall
Den indre delen av Sørfolda med det gamle dagbrotet Hammarfall
Saltfjorden i nærleiken av Saltstraumen, sett vestover
Saltfjorden i nærleiken av Saltstraumen, sett vestover
Svefjorden sett frå Saltstraumebrua og Salstraumen
Svefjorden sett frå Saltstraumebrua og Salstraumen
Saltdalsfjorden sett frå austsida
Saltdalsfjorden sett frå austsida
Salten
Helgeland
Træna og Trænfjorden sett frå Lovunden
Træna og Trænfjorden sett frå Lovunden
Munningen av Sjona.
Munningen av Sjona.
Dønnmannen med Skagafjorden i føregrunnen.
Dønnmannen med Skagafjorden i føregrunnen.
Sju søstre ved Alstenfjorden
Sju søstre ved Alstenfjorden
Sandnessjøen og Ulvangen sett frå Løkvika på Angersneset
Sandnessjøen og Ulvangen sett frå Løkvika på Angersneset
Austre delen av Vefsnfjorden, med Mosjøen lengst sør
Austre delen av Vefsnfjorden, med Mosjøen lengst sør
Tjøtta ved Tjøttfjorden
Tjøtta ved Tjøttfjorden
Torgfjorden sett frå Torghatten
Torgfjorden sett frå Torghatten

[endre] Nord-Trøndelag

Frå Vika til Austra
Folda og Namdalen
Namsos og Namsfjorden
Namsos og Namsfjorden
Seierstad ved Seierstadfjorden
Seierstad ved Seierstadfjorden
Trondheimsfjorden
Stjørdalshalsen og Stjørdalsfjorden. Rullebana til Værnes går utover i fjorden.
Stjørdalshalsen og Stjørdalsfjorden. Rullebana til Værnes går utover i fjorden.

[endre] Sør-Trøndelag

Fosen
Stokkøybrua over Linesfjorden til Stokkøya
Stokkøybrua over Linesfjorden til Stokkøya
Botn av Åfjorden sett frå Melanakken.
Botn av Åfjorden sett frå Melanakken.
Trondheimsfjorden
Kart over Trondheimsfjorden
Kart over Trondheimsfjorden
Trondheimsfjorden sett sørfrå i Vikhammar
Trondheimsfjorden sett sørfrå i Vikhammar
Trondheimsleia og Hitra

[endre] Møre og Romsdal

Nordmøre sett frå fly. Utsikt søraust mot Todalen, Innerdalen og Sunndalen. De to fjordane til venstre i bildet, på venstre og høgre side av det lange, smale neset er Stangvikfjorden (som blir til Todalsfjorden lenger inn) og Ålvundfjorden (med Meisingsetvågen inn til høgre). Fjorden til høgre i bildet er Sunndalsfjorden. Foto: Janas.
Nordmøre sett frå fly. Utsikt søraust mot Todalen, Innerdalen og Sunndalen. De to fjordane til venstre i bildet, på venstre og høgre side av det lange, smale neset er Stangvikfjorden (som blir til Todalsfjorden lenger inn) og Ålvundfjorden (med Meisingsetvågen inn til høgre). Fjorden til høgre i bildet er Sunndalsfjorden. Foto: Janas.
Surnadalsfjorden