Flittiglise

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Impatiens walleriana


Flittiglise
Flittiglise

Systematikk
Domene: Eukaryota
Rike: Plantae
Klasse: Eudicotyledonae
Orden: Ericales
Familie: Balsaminaceae
Slekt: Impatiens
Art: I. walleriana
Vitskapleg namn
Impatiens walleriana

Flittiglise eller flittige Lise (Impatiens walleriana) er ein prydvekst i springfrøslekta i springfrøfamilien.[1] Andre namn er Busy Lizzie, balsam eller berre impatiens. Det er ei blomstrande urteaktig fleirårig planter med breie lansettforma blad, 3–12 cm lange og 2–5 cm breie. Blada er oftast fyllotaksiske og alternerande, men dei kan også vere fyllotaksiske og motsette mot toppen av planta. Blomstrane er talrike, 2–5 cm i diameter. Dei har fem kronblad og 1 cm lange sporar. Mogne frøkapslar eksploderer på same måte som hos andre artar i springfrøslekta, noko som er ei evolusjonært tilpassa frøspreiing.

Planta veks naturleg i Aust-Afrika frå Kenya til Mosambik.

Etymologi[endre | endre wikiteksten]

  • Impatiens tyder 'utolmodig' og viser til korleis plantas frøkapsel slenger ut frøa sine ved berøring.
  • walleriana er etter Horace Waller, ein misjonær i det sentrale Afrika på 1800-talet.

Utbreiing[endre | endre wikiteksten]

Flittiglise finn ein naturleg i Kenya, Tanzania, Mosambique, Sør-Malawi og Aust-Zimbabwe. Arten veks her på fuktige, skyggefulle stader, fuktige klipper, kyst- og fjellregnskogar i høgder frå 0 til 2000 moh.

Fullblomstrande sort

Kultivarar[endre | endre wikiteksten]

Dobbel Impatiens

Sjølv om I. walleriana er fleirårig når den får stå frostfritt, er den vanlegvis sett på som halvherdig eittårig i tempererte regionar.Som potteplante kan den likevel overvintre innandørs. Den er vanleg å plante i parkar og hagar, typisk i blomsterkasser med og i blomsterbed. Flittiglise kan formeirast gjennom frø eller stiklingar, som ofte lett slår rot i vatn.[2] Talrike kultivarar med ei rekkje fargar frå kvitt til lilla er tilgjengelege i handel, anten som frø eller unge plantar. Dei omfattar dei følgjande (namna mearka med agm har oppnådd Royal Horticultural Society sin Award of Garden Merit:

  • Accent serien agm[3]
  • 'Blackberry Ice'
  • 'Confection'
  • 'Eclipse'
  • 'Red Star'
  • Super Elfin serien agm[4]
  • Tempo Serien agm[5]
  • 'Wink and Blink'

Super Elfin-serien er den mest vanlege kultivargruppa i handelen. Denne gruppa var odla fram av Claude HopeCosta Rica. Hope utvikla denne kultivaren frå arten si naturlege form til å bli ein av dei mest populære blomsterbedplantane i verda.[6]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Flittiglise


Kjelder[endre | endre wikiteksten]