Fysisk konstant

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk

I naturvitskapen er ein fysisk konstant ein storleik der den numeriske verdien ikkje vert endra. Ein fysisk konstant kan vere avleidd frå ei fysisk lov, eller han kan vere ein fundamental naturkonstant (universalkonstant) som må avgjerast ved måling.

Tabell med universalkonstantar[endre | endre wikiteksten]

Storleik Symbol Verdi Relativt standardavvik
karakteristisk impedans i vakuum Z_0 = \mu_0 c \, 376,730 313 461... Ω definert
elektrisk konstant (permittivitet i vakuum) \epsilon_0 = 1 / ( \mu_0 c^2 )\, 8,854 187 817... × 10-12F·m-1 definert
magnetisk konstant (permeabilitet i vakuum)  \mu_0 \, 4π × 10-7 N·A-2 = 1,2566 370 614... × 10-6 N·A-2 definert
Newtons gravitasjonskonstant G, \gamma \, 6,6742(10) × 10-11m³·kg-1·s-2 1,5 × 10-4
Planck-konstanten h \, 6,626 0693(11) × 10-34 J·s 1.7 × 10-7
Dirac-konstanten \hbar = h / (2 \pi) 1,054 571 68(18) × 10-34 J·s 1.7 × 10-7
Lysfarten i vakuum c \, 299 792 458 m·s-1 definert
Elementærladning e \, 1,602 176 53 x 10-19 C 8,5 x 10-8

Tabell med elektromagnetiske konstantar[endre | endre wikiteksten]

Storleik Symbol Verdi1 (SI-enheter) Relativt standardavvik
Bohrmagneton \mu_B = e \hbar / 2 m_e 927,400 949(80) × 10-26 J·T-1 8,6 × 10-8
elektrisk ledningskvant G_0 = 2 e^2 / h \, 7,748 091 733(26) × 10-5 S 3,3 × 10-9
Coulomb-konstanten \kappa = 1 / 4\pi\epsilon_0 \, 8,987 742 438 × 109 N·m²C-2 definert
Josephson-konstanten K_J = 2 e / h \, 483 597,879(41) × 109 Hz· V-1 8,5 × 10-8
Magnetisk flukskvant \phi_0 = h / 2 e \, 2,067 833 72(18) × 10-15 Wb 8,5 × 10-8
Nukleært magneton \mu_N = e \hbar / 2 m_p 5,050 783 43(43) × 10-27 J·T-1 8,6 × 10-8
elektrisk motstandskvant R_0 = h / 2 e^2 \, 12 906,403 725(43) Ω 3,3 × 10-9
von Klitzing-konstanten R_K = h / e^2 \, 25 812,807 449(86) Ω 3,3 × 10-9

Tabell med atomiske og nukleære konstantar[endre | endre wikiteksten]

Storleik Symbol Verdi1 (SI-enheter) Relativt standardavvik
Bohrradius a_0 = \alpha / 4 \pi R_\infin \, 0,529 177 2108(18) × 10-10 m 3,3 × 10-9
Fermis koplingskonstant G_F / (\hbar c)^3 1,166 39(1) × 10-5 GeV-2 8,6 × 10-6
finstrukturkonstanten \alpha = \mu_0 e^2 c / (2 h) = e^2 / (4 \pi \epsilon_0 \hbar c) \, 7,297 352 568(24) × 10-3 3,3 × 10-9
Hartrees energi E_h = 2 R_\infin h c \, 4,359 744 17(75) × 10-18 J 1.7 × 10-7
sirkulasjonskvant h / 2 m_e \, 3,636 947 550(24) × 10-4 m² s-1 6,7 × 10-9
Rydberg-konstanten R_\infin = \alpha^2 m_e c / 2 h \, 10 973 731,568 525(73) m-1 6,6 × 10-12
Thomsons spreiingstverrsnitt (8 \pi / 3)r_e^2 0,665 245 873(13) × 10-28 2.0 × 10-8
svak blandingsvinkel \sin^2 \theta_W = 1 - (m_W / m_Z)^2 \, 0,222 15(76) 3,4 × 10-3

Tabell med fysisk-kjemiske konstantar[endre | endre wikiteksten]

Storleik Symbol Verdi1 (SI-einingar) Relativt standardavvik
atommasseeining m_u = 1 \ u \, 1,660 538 86(28) × 10-27 kg 1,7 × 10-7
Avogadrotalet N_A, L \, 6,022 1415(10) × 1023 1,7 × 10-7
Boltzmann-konstanten k = R / N_A \, 1,380 6505(24) × 10-23 J·K-1 1,8 × 10-6
Faraday-konstanten F = N_A e \, 96 485,3383(83)C·mol-1 8,6 × 10-8
Første strålingskonstant c_1 = 2 \pi h c^2 \, 3,741 771 38(64) × 10-16 W·m² 1,7 × 10-7
for spektral radians c_{1L} \, 1,191 042 82(20) × 10-16 W · m² sr-1 1,7 × 10-7
Loschmidt-konstanten ved T=273,15 K og p=101,325 kPa n_0 = N_A / V_m \, 2,686 7773(47) × 1025 m-3 1,8 × 10-6
gasskonstant R \, 8,314 472(15) J·K-1·mol-1 1,7 × 10-6
molar Planck-konstant N_A h \, 3,990 312 716(27) × 10-10 J · s · mol-1 6,7 × 10-9
molært volum for ein ideell gass ved T=273,15 K og p=100 kPa V_m = R T / p \, 22,710 981(40) × 10-3 m³ ·mol-1 1,7 × 10-6
ved T=273,15 K and p=101,325 kPa 22,413 996(39) × 10-3 m³ ·mol-1 1,7 × 10-6
Sackur-Tetrode-konstanten ved T=1 K og p=100 kPa S_0 / R = \frac{5}{2}
 + \ln\left[ (2\pi m_u k T / h^2)^{3/2} k T / p \right]
-1,151 7047(44) 3,8 × 10-6
ved T=1 K og p=101,325 kPa -1,164 8677(44) 3,8 × 10-6
Andre strålingskonstant c_2 = h c / k \, 1,438 7752(25) × 10-2 m·K 1.7 × 10-6
Stefan-Boltzmann-konstanten \sigma = (\pi^2 / 60) k^4 / \hbar^3 c^2 5,670 400(40) × 10-8 W·m-2·K-4 7,0 × 10-6
Wiens forskyvningslovkonstant b = (h c / k) /   \, 4,965 114 231... 2,897 7685(51) × 10-3 m · K 1,7 × 10-6

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]

1Verdiane er gjeve i såkalla konsis form. Talet i parentes er standardavviket, som er verdien multiplisert med relativt standardavvik.
2Dette er dette er den internasjonalt brukte verdien for volt funnen ved Josephsoneffekten.
3Dette er den internasjonalt brukte verdien for ohm funnen ved kvantehalleffekten.

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]