Grågås

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
For den islandske lovboka «Grågåsa», sjå Grágás
Grågås

Status i verda: LC Livskraftig
Status i Noreg: LC Livskraftig

Grågås
Grågås

Systematikk
Klasse: Aves
Orden: Anseriformes
Slekt: Anser
Art: A. anser
Vitskapleg namn
Anser anser
L., 1758
Grågås
Namn på andre språk
Nordsamisk Ránesčuonjá
Svensk Grågås
Dansk Grågås
Engelsk Greylag Goose
Tysk Graugans
Fransk Oie cendrée
Spansk Ánsar común, ganso común
Russisk Seryj gus (Серый гусь)

Grågås (Anser anser) er ein stor fugl i andefamilien.

Skildring[endre | endre wikiteksten]

Grågåsa når ei lengd på 75-90 cm og har eit vengespenn på 147-180 cm Vekta er normalt cirka 2,2-5,5 kg. Ho har oransjefarga nebb og er grå med mørke spettar på øvre del av halsen og langs sidene. Spettane blir mørkare og større mot tuppen av vengefjørene, som er heilt mørke. Fuglen har dessutan innslag av kvitt på undersida av stjerten.

Vi deler gjerne grågåsa inn i to underartar, ein vestleg og ein austleg. Tidlegare rekna ein òg norske, islandske og skotske grågjæser som ein eiga underart, men ei slik inndeling blir per i dag ikkje akseptert.

Utbreiing og hekking[endre | endre wikiteksten]

Eit av grågåspara som hekkar i Storelva, på småøyane utanfor Vesterntangen i Hønefoss
Grågås i trekk over Hønefoss, på veg mot hekkeplassane i Trøndelag. Turen tek omkring åtte timar frå Tyrifjorden.

Grågåsa er ein trekkfugl, sjølv om dei som hekkar i Skottland, som visse andre populasjonar i nordvest-Europa, er standfuglar. Ho hekkar i det det geografiske området som blir kalla Palearktis, frå Island til Nederland i vest via Nord-Europa og Russland til Stillehavet i aust. Under trekket vår og haust er det kjent at grågjæser kan «haike» med andre gjæser, eksempelvis kortnebbgås på veg mot hekkeplassane på Svalbard.

I Noreg hekkar grågåsa stort sett langs kysten, på gras- og lyngkledde holmar og øyar, frå Oslofjorden til Porsangerfjorden. Det er òg registrert hekkande fugl på det indre Austlandet. I 2007 hekka det eit grågåspar på ein av dei små øyane utanfor Vesterntangen i Hønefoss, der Begnaelva møter Randselva. Hekkinga på Austlandet har truleg samanheng med utsetting av fugl i indre Oslofjorden frå 1960-talet og framover. Tidlegare hekka nemleg grågåsa berre frå Rogaland og nordover. Den norske bestanden høyrer til den nordvesteuropeiske grågåsbestanden.

Anna[endre | endre wikiteksten]

Grågåsa er stamfaren til tamgåsa i Europa og Nord-Amerika. Flokkar med ville fuglar som stammar frå tamfuglar er utbreidde.

Innanfor vitskapen har grågåsa ein historisk posisjon som den arten som åtferdsforskaren Konrad Lorenz først brukte i studia sine om det behavioristiske fenomenet preging.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Grågås
Spire Denne biologiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.



Kjelder[endre | endre wikiteksten]