Herman Wedel-Jarlsberg

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Herman Wedel Jarlsberg
none  Herman Wedel-Jarlsberg måla av Asta Nørregaardi 1914 etter ein original av Olof Johan Södermark frå 1829. Maleriet tilhører Oslo museum.
Herman Wedel-Jarlsberg måla av Asta Nørregaard
i 1914 etter ein original av Olof Johan Södermark
frå 1829. Maleriet tilhører Oslo museum.
Fødd 21. september 1779
Montpellier i Frankrike
Død 27. august 1840 (60 år)
Wiesbaden i Tyskland
Parti Unionspartiet
Yrke Lensgreve til Jarlsberg grevskap,
amtmann i Buskerud 1806–1813, statthaldar,
finansminister, visekonge m.m.
1. verv Medlem av Riksforsamlinga på Eidsvoll
 - valkrins Jarlsberg Grevskab (Vestfold)
2. verv Stortingsrepresentant
 - periode 1814, 1824-1826, 1827-1829 og 1830-1832
Wikimedia Commons: Herman Wedel-Jarlsberg

Johan Caspar Herman greve (von) Wedel-Jarlsberg (21. september 177927. august 1840) var ein norsk politikar. Grevetittelen kom av adelsslekta Wedel-Jarlsberg.

Greven er levende opptatt av alt som skjer, og han lar ingen anledning gå fra seg til å skaffe seg informasjon: ingen utlending som kan gi opplysninger av interesse slipper unna. Greven er ca. 55 år gammel, men ser meget eldre ut da han er svært merket av giktens herjinger, og han har arbeidet hardt hele sitt liv. Han ble utdannet som diplomat i ni år under den danske minister Zimmermann. Senere har han alltid vært aktivt engasjert i norsk og dansk politikk, og han regnes nå som den dyktigste politiker i disse landene. Grev Wedel er kort og tettbygd, med kraftige ansiktstrekk, buskete øyenbryn og store gjennomtrengende øyne. Han er veltalende og snakker på en livlig måte som vitner om stor originalitet og kunnskap. I England har han vært flere ganger og snakker språket flytende. (Det samme er tilfelle med fransk, tysk og svensk.) Han er sterkt knyttet til England. (...) Han var skarpsindig, klartenkt og full av informasjon. Grevens ansikt må ha vært vakkert i yngre år, med kraftige trekk og med meget intelligente øyne. Han snakket med stor takt, men med den utvungenhet som karakteriserer en overlegen intelligens.

Richard Carter Smith: Reise i Norge 1838.[1]

Han vart fødd som eldste son av Anton von Wedel-Jarlsberg, ein dansk minister av tysk opphav. Ved universitetet i København studerte han jus, statsvitskap og filologi. I 1810 gjekk han inn i dansk statsteneste og vart amtmann i Buskerud amt. Etter at faren døydde arva han grevskapet Jarlsberg ved Oslo. Under krigen mot Sverige danna og leia han eit eige frikorps. Då Kielfreden i 1814 i røynda avstod Noreg til Sverige, gjekk han som medlem av riksforsamlingaEidsvoll inn for samband med Sverige på visse vilkår. I 1822 vart han stilt for riksrett på grunn av eit statslån teke opp i Berlin, men frikjend. Han trekte seg deretter attende til godset sitt. Trass i dette vart han vald inn på Stortinget, og vart i 1836 utnemnd til statthaldar i Noreg med fullmakt som visekonge.

Den engelske presten Richard Carter Smith vitja «visekongen» på Bogstad gard i 1838[2] og skildra møtet med greven som i sitatboks.

Han døydde i Wiesbaden i Tyskland. I 1840 skulle Wedel til Tyskland på kurbad, for å unngå København, der Christian Frederik var konge, reiste han via Ystad i Sverige. Wedel døydde på denne turen til Tyskland.[3]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Smith, Richard Carter: Reise i Norge 1838. (Oversatt fra håndskrevet manuskript.) Universitetsforlaget 1976, s.83 og s.71.
  2. Smith, Richard Carter: Reise i Norge 1838. (Oversatt fra håndskrevet manuskript.) Universitetsforlaget 1976.
  3. Andreas Skartveit: "Oss fiendar i mellom", Dag og Tid, 6.juli 2012, s.18.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]