Herman Wedel-Jarlsberg

Johan Caspar Herman Wedel-Jarlsberg

Johan Caspar Herman greve (von) Wedel-Jarlsberg (21. september 1779–27. august 1840) var ein norsk politikar. Grevetittelen kom av adelsslekta Wedel-Jarlsberg.

Greven er levende opptatt av alt som skjer, og han lar ingen anledning gå fra seg til å skaffe seg informasjon: ingen utlending som kan gi opplysninger av interesse slipper unna. Greven er ca. 55 år gammel, men ser meget eldre ut da han er svært merket av giktens herjinger, og han har arbeidet hardt hele sitt liv. Han ble utdannet som diplomat i ni år under den danske minister Zimmermann. Senere har han alltid vært aktivt engasjert i norsk og dansk politikk, og han regnes nå som den dyktigste politiker i disse landene. Grev Wedel er kort og tettbygd, med kraftige ansiktstrekk, buskete øyenbryn og store gjennomtrengende øyne. Han er veltalende og snakker på en livlig måte som vitner om stor originalitet og kunnskap. I England har han vært flere ganger og snakker språket flytende. (Det samme er tilfelle med fransk, tysk og svensk.) Han er sterkt knyttet til England. (...) Han var skarpsindig, klartenkt og full av informasjon. Grevens ansikt må ha vært vakkert i yngre år, med kraftige trekk og med meget intelligente øyne. Han snakket med stor takt, men med den utvungenhet som karakteriserer en overlegen intelligens. Richard Carter Smith: Reise i Norge 1838.

Han vart fødd som eldste son av Anton von Wedel-Jarlsberg, ein dansk minister av tysk opphav. Ved universitetet i København studerte han jus, statsvitskap og filologi. I 1810 gjekk han inn i dansk statsteneste og vart amtmann i Buskerud amt. Etter at faren døydde arva han grevskapet Jarlsberg ved Oslo. Under krigen mot Sverige danna og leia han eit eige frikorps. Då Kielfreden i 1814 i røynda avstod Noreg til Sverige, gjekk han som medlem av riksforsamlinga på Eidsvoll inn for samband med Sverige på visse vilkår. I 1822 vart han stilt for riksrett på grunn av eit statslån teke opp i Berlin, men frikjend. Han trekte seg deretter attende til godset sitt. Trass i dette vart han vald inn på Stortinget, og vart i 1836 utnemnd til statthaldar i Noreg med fullmakt som visekonge.

Den engelske presten Richard Carter Smith vitja «visekongen» på Bogstad i 1838 og skildra møtet med greven som i sitatboks.

Han døydde i Wiesbaden i Tyskland. I 1840 skulle Wedel til Tyskland på kurbad, for å unngå København, der Christian Frederik var konge, reiste han via Ystad i Sverige. Wedel døydde på denne turen til Tyskland.

Bakgrunnsstoff

• Biografisk informasjon om Herman Wedel-Jarlsberg Norsk samfunnsvitenskapelig datatjenestes politikararkiv