Hovedbanen

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
DS «Skibladner» ved kai ved den gamle Eidsvoll stasjon.
Eidsvoll stasjon frå 1878 på Hovedbanen er lagt ned og erstatta med ein ny Eidsvoll stasjon i nærleiken, bygd i samband med at Gardermobanen vart ført fram til Eidsvoll og knytt saman med delparsellen Eidsvold-Hamarbanen av Dovrebanen.
Skiftestasjonen for godstog på Alnabru i Oslo, som flyfotoet syner ein part av, har tilkomst frå Hovedbanen. Hovedbanen går i boge utanom stasjonsområdet, til høgre på fotografiet.
Østbanestasjonen i Oslo, erstatta av Oslo Sentralstasjon
Foto: John Erling Blad
.

Hovedbanen mellom Oslo og Eidsvoll ved øvre delen av elva Vorma er den eldste jarnbanestrekninga i Noreg, bygd for norsk-britisk kapital, opna 1. september 1854, og frå 1854 drive av eit halvoffentleg aksjeselskap, Norsk Hoved-jernbane. Bana vart statsbane i 1926.

I kombinasjon med dampbåtar på innsjøen Mjøsa og ned Vorma til Eidsvoll, revolusjonerte bana sambandet mellom Oslo og stroka kring Mjøsa og oppover Gudbrandsdalen. Særleg hadde bana mykje å seie for transporten av tømmer og trelast frå desse stroka til Oslo for lokal bruk og for utskiping. Den gamle hjuldampbåten DS «Skibladner» siglar no som turistbåt frå Eidsvoll til byar og andre stader attmed Mjøsa om sumaren.

Hovedbanen er 68 km lang. På strekninga mellom Oslo og Lillestrøm vart bana utvida til dobbeltspor i 1904, og strekninga vart elektrifisert i 1927. Resten av bana har framleis berre eitt spor, og denne strekninga vart elektrifisert i 1953. Det er mange stasjonar og haldeplassar langs bana, dei viktigaste er Bryn, Strømmen, Lillestrøm, Jessheim og Eidsvoll. Strekninga frå Oslo sentralstasjon og opp til Bryn stasjon er den brattaste på jarnbanelinene i Noreg nest etter Flåmsbanen.

Etter opninga av den dobbeltspora høgfartsbana Gardermobanen i heilt ny trasé mellom Oslo og Eidsvoll via Oslo lufthamn Gardermoen, nyttar passasjertoga i langdistansetrafikk denne bana i staden for Hovedbanen. Dette gjev mange byar og distrikt nordover og austover på Austlandet eit greitt togsamband med flyplassen, ettersom Gardemobanen er knytt saman med saman med Dovrebanen på den nye Eidsvoll stasjon.

Hovedbanen har difor vorte ei lokalbane på heile strekninga mellom Oslo og Dal stasjon når det gjeld persontrafikk. Siste persontog på strekninga mellom Dal stasjon og Eidsvoll stasjon gjekk i 2004, og her er det no berre godstrafikk.

Den viktige skiftestasjonen og terminalen for godstog på Alnabru i Groruddalen i Oslo er knytt til Hovedbanen. På denne stasjonen vert vognene i godstoga kopla frå kvarandre og sorterte etter destinasjonar i kvar sine spor for å setjast saman til nye tog til dei einskilde destinasjonane. Dessutan er her spor for overføring av gods mellom tog og bil, og store lagerhus. Hovedbanen på strekninga mellom Lillestrøm og Oslo vert difor nytta av både lokaltog og godstog.

Linjekart[endre | endre wikiteksten]

Teiknforklaring
Vis alt Vis oversikt +
BSicon LSTR.svg Dovrebanen fra Hamar
BSicon BHF.svg Eidsvoll stasjon (1998)
BSicon LSTRrg.svgBSicon ABZrf.svgBSicon .svg Gardermobanen
BSicon LSTR.svgBSicon eBHF.svgBSicon BOOT.svg 67,51 km Gamle Eidsvoll stasjon (1854) DS «Skibladner» frå Lillehammer
BSicon LSTR.svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon .svg 181 Eidsvollvegen
BSicon LSTR.svgBSicon TUNNEL2.svgBSicon .svg Møllerhaugen (205 m)
BSicon LSTR.svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon .svg Fv502 Finstadvegen
BSicon LSTR.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon .svg Andelva (35 m)
BSicon c.svgBSicon d.svgBSicon dLSTR.svgBSicon d.svgBSicon dXl.svgBSicon dX+r.svg
BSicon c.svgBSicon .svgBSicon d.svgBSicon exlHST.svg
Hundsbitet (1932)
BSicon d.svgBSicon LSTR.svgBSicon d.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon .svg Andelva (35 m)
BSicon d.svgBSicon LSTR.svgBSicon d.svgBSicon BUE.svgBSicon .svg Fv505 Bønsbakken
BSicon d.svgBSicon LSTR.svgBSicon d.svgBSicon eBHF.svgBSicon .svg 62,25 km Bøn (1855)
BSicon d.svgBSicon LSTR.svgBSicon d.svgBSicon eABZlf.svgBSicon exSTRlg.svg 62,0 km
BSicon .svgBSicon exSTRrg.svgBSicon eABZrf.svgBSicon exWBRÜCKE.svg
BSicon d.svgBSicon LSTR.svg
Andelva
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon exSTR.svg
BSicon d.svgBSicon LSTR.svg
Andelva (47 m)
BSicon .svgBSicon exSTR.svgBSicon STR.svgBSicon exTUNNEL2.svg
BSicon d.svgBSicon LSTR.svg
Løken tunnel [1](Norges første jernbanetunnel, 162 m)
BSicon .svgBSicon exTUNNEL2.svgBSicon TUNNEL1.svgBSicon exSTR.svg
BSicon d.svgBSicon LSTR.svg
Bønstunnelen (243 m)
BSicon .svgBSicon exKDSTe.svgBSicon STR.svgBSicon exSTR.svg
BSicon d.svgBSicon LSTR.svg
Bønsdalen fabrikker
BSicon d.svgBSicon LSTR.svgBSicon d.svgBSicon eABZrg.svgBSicon exSTRrf.svg 61,0 km Bønsparsellen (1854-1944)
BSicon c.svgBSicon d.svgBSicon dLSTR.svgBSicon d.svgBSicon dX+l.svgBSicon dXr.svg
BSicon c.svgBSicon .svgBSicon d.svgBSicon exlHST.svg
Teglverket (1932-1953)
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon .svg 59,54 km Varud (1953-2004)
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon .svg Heiret (1932-1942)
BSicon LSTR.svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon .svg Fv503 Aksel Bråtens veg
BSicon LSTR.svgBSicon BHF.svgBSicon .svg 57,20 km Dal (1854) 152,4 moh.
BSicon LSTR.svgBSicon BUE.svgBSicon .svg Fv503 Sessvollvegen
BSicon LSTR.svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon .svg Fv458
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon .svg Herregården (1937-1942)
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon .svg Sand (1932)
BSicon LSTR.svgBSicon ÜST.svgBSicon .svg 53,44 km Sand (1992)
BSicon LSTR.svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon .svg 179 Hauersetervegen
BSicon LSTR.svgBSicon eABZrg.svgBSicon .svg sidespor til Syverstad
BSicon LSTR.svgBSicon BHF.svgBSicon .svg 49,62 km Hauerseter (1894) 217,4 moh.
BSicon LSTR.svgBSicon eABZrf.svgBSicon .svg Hauerseter-Gardermobanen til Gardermoen
BSicon LSTR.svgBSicon BRÜCKE1.svgBSicon .svg 174 (ca. 40 m)
BSicon LSTR.svgBSicon HST.svgBSicon .svg 46,10 km Nordby stasjon (1932)
BSicon LSTR.svgBSicon BHF.svgBSicon .svg 44,60 km Jessheim (1854) 203,8 moh.
BSicon LSTR.svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon .svg 178 Algarheimsvegen
BSicon LSTR.svgBSicon SKRZ-Ao.svgBSicon .svg Stamvei E6.svg  (160 m)
BSicon LSTR.svgBSicon eHST.svgBSicon .svg Smedstua (1932)
BSicon SHI1l.svgBSicon SHI1r.svgBSicon .svg
BSicon vÜSTl.svgBSicon .svg 42,22 km Langeland forbindelsesspor frå Gardermobanen
BSicon vSTRl-KRZo.svgBSicon STRlg.svg Dølibanen bru (1997, 300,0 m)
BSicon BRÜCKE1.svgBSicon LSTR.svg Fv456
BSicon eHST.svgBSicon LSTR.svg Dragvoll (1932)
BSicon eHST.svgBSicon LSTR.svg Asper (1932)
BSicon eHST.svgBSicon LSTR.svg Lystad (1932)
BSicon ÜST.svgBSicon LSTR.svg 40,01 km Asper (1984-1993)
BSicon eHST.svgBSicon LSTR.svg Holum (1932)
BSicon BS2l.svgBSicon BS2r.svg Bogstadbråten Gardermobanen frå Langeland
BSicon BHF.svg 36,48 km Kløfta (1854) 168,5 moh.
BSicon BS2+l.svgBSicon BS2+r.svg Gardermobanen
BSicon SKRZ-Au.svgBSicon LSTR.svg Stamvei E6.svg 
BSicon BHF.svgBSicon LSTR.svg 32,39 km Lindeberg (1944) 153,0 moh.
BSicon BHF.svgBSicon LSTR.svg 29,86 km Frogner (1854) 124,7 moh.
BSicon WBRÜCKE.svgBSicon LSTR.svg Børke bru Leira (ca. 60 m)
BSicon BS2l.svgBSicon BS2r.svg Gardermobanen
BSicon SPLa.svg
BSicon veBHF-STR.svg 33,62 km Arteid (1932)
BSicon vSKRZ-Au.svg Stamvei E6.svg 
BSicon veABZgr-STR.svg
BSicon vBHF-STR.svg 32,39 km Lindeberg (1944) 153,0 moh.
BSicon vBRÜCKE.svg Fv255 Lindebergveien
BSicon SHI1+l.svgBSicon SHI1+r.svg
BSicon SBRÜCKE.svgBSicon LSTR.svg 171 Haldenvegen
BSicon eHST.svgBSicon LSTR.svg Nybrøtt (1932)
BSicon BHF.svgBSicon LSTR.svg 29,86 km Frogner (1854) 124,7 moh.
BSicon WBRÜCKE.svgBSicon LSTR.svg Børke bru Leira (ca. 60 m)
BSicon eHST.svgBSicon LSTR.svg Børke (1932)
BSicon SHI1l.svgBSicon SHI1r.svg
BSicon vÜWBr.svg
BSicon .svgBSicon dLSTR.svgBSicon edABZgl.svgBSicon exSTRlg.svg
BSicon .svgBSicon dLSTR.svgBSicon dHST.svgBSicon exSTR.svg 26,87 km Leirsund (1997)
BSicon .svgBSicon vTUNNEL2.svgBSicon exSTR.svg Engerveien (ca. 30 m)
BSicon .svgBSicon dLSTR.svgBSicon dSTR.svgBSicon exBHF.svg 26,66 km Leirsund (1859) 108,4 moh.
BSicon .svgBSicon vTUNNEL2.svgBSicon exSTR.svg Farseggen (ca. 75 m)
BSicon .svgBSicon dLSTR.svgBSicon edABZg+l.svgBSicon exSTRrf.svg
BSicon vSBRÜCKE.svg Fv382 Rolf Olsens vei
BSicon dLSTR.svgBSicon dÜST.svg
BSicon vÜSTr.svg 25,20 km Lillestrøm N (1997)
BSicon vÜSTl.svg
BSicon dLSTR.svgBSicon dABZg+l.svg industrispor
BSicon dLSTR.svgBSicon edABZg+l.svg industrispor til Skogvollenga
BSicon vBRÜCKE.svg Riksvei 22.svg  Fetveien (ca. 30 m)
BSicon dLSTR.svgBSicon edHST.svg Lundsovergangen (1932)
BSicon vBRÜCKE.svg Fv381 Nittedalsgata (ca. 30 m)
BSicon vBRÜCKE.svg 120 Jernbanegata (ca. 30 m)
BSicon SPLe.svg
BSicon d.svgBSicon ABZrg.svgBSicon dLSTRq.svg Kongsvingerbanen
BSicon BHF.svg 20,95 km Lillestrøm (1854) 109,0 moh.
BSicon SPLa.svg
BSicon vSBRÜCKE.svg Fv381 Nitelva bru
BSicon vWBRÜCKE1.svg Nitelva (46 m)
BSicon d.svgBSicon tdSTRa.svgBSicon dWgl.svgBSicon dX+r.svg Stalsberg Gardermobanen til Oslo
BSicon .svgBSicon d.svgBSicon SHI1+l.svgBSicon tdSTRa.svg
BSicon .svgBSicon d.svgBSicon tdSTR.svg
BSicon .svgBSicon d.svgBSicon STR.svgBSicon tSHI1+r.svg
BSicon .svgBSicon c.svgBSicon tSTRlf.svgBSicon c.svgBSicon tSTRlg.svg
BSicon .svgBSicon HST.svgBSicon tSTR.svg 19,05 km Sagdalen (1938)
BSicon .svgBSicon BRÜCKE1.svgBSicon tSTR.svg 159 Strømsveien (ca. 20 m)
BSicon .svgBSicon WBRÜCKE.svgBSicon tSTR.svg Flaen bru Sagelva (27 m)
BSicon .svgBSicon eABZlg.svgBSicon tSTR.svg Strømmen sidebane
BSicon .svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon tSTR.svg Fv380 Niels Høeghs vei
BSicon .svgBSicon BHF.svgBSicon tSTR.svg 17,93 km Strømmen (1854)
BSicon .svgBSicon ABZrg.svgBSicon tSTR.svg sidespor til Strømmens Værksted
BSicon .svgBSicon BRÜCKE1.svgBSicon tSTR.svg 16,42 km Fjellhamar (1931) 159,5 moh.
BSicon .svgBSicon eABZlf.svgBSicon tSTR.svg Losbylinja
BSicon .svgBSicon HST.svgBSicon tSTR.svg 15,50 km Hanaborg (1956)
BSicon .svgBSicon BRÜCKE1.svgBSicon tSTR.svg Riksvei 163.svg  Lørenskogveien (ca. 20 m)
BSicon .svgBSicon BHF.svgBSicon tSTR.svg 14,15 km Lørenskog (1857) 159,3 moh.
BSicon .svgBSicon SKRZ-Au.svgBSicon tSTR.svg Stamvei E6.svg 
BSicon .svgBSicon HST.svgBSicon tSTR.svg 13,09 km Høybråten (1921) 154,6 moh.
BSicon .svgBSicon HST.svgBSicon tSTR.svg 12,09 km Haugenstua (1937)
BSicon .svgBSicon eABZlg.svgBSicon tSTR.svg sidespor til Sannerud
BSicon .svgBSicon ABZlg.svgBSicon tSTR.svg industrispor til Grorud 127,0 moh.
BSicon .svgBSicon BHF.svgBSicon tSTR.svg 10,50 km Grorud (1854)
BSicon STRrg.svgBSicon ABZrf.svgBSicon tSTR.svg
BSicon HST.svgBSicon ABZlf.svgBSicon STRlg.svg 9,30 km Nyland (1944)
BSicon STR.svgBSicon DST.svgBSicon STR.svg Statsbanenes verksted
BSicon ABZrg.svgBSicon STRrf.svgBSicon ABZlf.svg sidespor til Leirdal
BSicon BRÜCKE1.svgBSicon .svgBSicon SBRÜCKE.svg Riksvei 191.svg  Nedre Kalbakkvei (ca. 30 m)
BSicon eABZlg.svgBSicon .svgBSicon STR.svg sidespor til Veitvet grustak
BSicon ABZlf.svgBSicon xABZq+r.svgBSicon STR.svg sidespor til Volla
BSicon STR.svgBSicon DST.svgBSicon DST.svg Alnabruterminalen: Alna godsterminal
BSicon HST.svgBSicon ABZrg.svgBSicon STRrf.svg 6,87 km Alna (1971)
BSicon STR.svgBSicon DST.svgBSicon tSTR.svg Alnabruterminalen: Linjegodsterminalen
BSicon STR.svgBSicon eBHF.svgBSicon tSTR.svg 6,50 km Alnabru stasjon (1902)
BSicon KRZu.svgBSicon ABZrf.svgBSicon tSTR.svg Alnabanen
BSicon SKRZ-Ao.svgBSicon SKRZ-Ao.svgBSicon tSTR.svg Stamvei E6.svg  (111 m)
BSicon STRlf.svgBSicon ABZlg.svgBSicon tSTR.svg
BSicon .svgBSicon SBRÜCKE.svgBSicon tSTR.svg Stamvei E6.svg  Adolf Hedins vei
BSicon tSTRrg.svgBSicon BHF.svgBSicon tABZrf.svg 3,89 km Bryn (1858) 78,3 moh.
BSicon tSTR.svgBSicon ABZlf.svgBSicon tSTR.svg Loenga-Alnabrulinjen
BSicon tSTR.svgBSicon mKRZu.svgBSicon tSTR.svg Oslo T-bane
BSicon tSTRe.svgBSicon STR.svgBSicon tSTRe.svg Etterstad Gardermobanen
BSicon dLSTRq.svgBSicon KRZo.svgBSicon KRZo.svgBSicon ABZlg.svgBSicon d.svg Gjøvikbanen (25,8 m)
BSicon STRlf.svgBSicon ABZlg.svgBSicon STR.svg
BSicon .svgBSicon ABZrg.svgBSicon STRrf.svg Vålerenga
BSicon SBRÜCKE.svg Galgeberg 161 St. Halvards gate
BSicon d.svgBSicon ABZrg.svgBSicon dLSTRq.svg Grønland Østfoldbanen
BSicon eABZlf.svg Havnebanen (nedlagt og fjerna)
BSicon BHFCCe.svg 0,27 km Oslo Sentralstasjon (1854)
BSicon tSTR.svg Oslotunnelen (1980) Drammenbanen

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Jernbaneverkets verneplan

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]