Jakobinargauk

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Jakobinargauk

Status i verda: LC Livskraftig

Jokobinargauk med hårete larveFoto: J.M.Garg
Jokobinargauk med hårete larve
Foto: J.M.Garg

Systematikk
Klasse: Aves
Orden: Cuculiformes
Familie: Cuculidae
Slekt: Clamator
Art: C. jacobinus
Vitskapleg namn
Clamator jacobinus
Boddaert, 1783

Jakobinargauk (Clamator jacobinus) er medlem av ordenen gaukefuglar med leveområde i Afrika og Asia. Han er delvis trekkfugl, og i India har han vore sett på som ein bodbringar for monsunregnet på grunn av tidspunktet for tilkoma.[1]

Jakobinargauk i nærleiken Kollerusjøen, India
Foto: J.M.Garg

Skildring[endre | endre wikiteksten]

██ Standfuglar ██ Berre sommar ██ Vinteropphald ██ På gjennomtrekk

Illustrasjon ved Wikimedia-brukar Shyamal etter ukjent kjelde

Dette er ein mellomstor, ca. 33 cm, slank svart og kvit gauk med ein særeigen fjørtopp. Den kvite flekken på den svarte vengen og mønstret gjer han kjenneleg sjølv i flukt. I Afrika finst det to fargeformer, ei med kvit underside og ei med svart underside. Dei er svært vokale gjennom hekkesesongen. Ropa er ein serie av ringetonar 'sklir-sklir-ir, skliur, skliur', ropa frå fuglar av nominatforma er litt raskare og litt mildare enn frå dei andre underartane.[2][3][4] Desse gaukane lever av insekt, inkludert hårete sommarfugllarver som dei plukkar opp frå nær eller på bakken. Nokre gonger et dei frukt.[5]

Arten er ein reirparasitt og i India er verten i hovudsak timalartar i slekta Turdoides. Fargene på egga svarer til dei hos verten, typisk turkisblå.

Jakobinargauken er mykje omtalt i den gamle indiske poesien som chātak.[6][7] Ifølgje indisk mytologi har han eit nebb øvst på hovudet som ventar på regn for å sløkke tørsten.[8]

Utbreiing og habitat[endre | endre wikiteksten]

Jakobinargauken er grovt rekna distribuert i Afrika sør for Sahara og India sør for Himalaya. Han finst òg på Sri Lanka og i delar av Myanmar. Innanfor Afrika, gjer i det minste nokre av fuglane vandringar, jamvel om arten er standfugl i det tropiske Afrika. Den austafrikanske populasjonen er trekkfuglar med trekkrute over det sørlege Arabia til India i april.[3] Habitata er hovudsakleg i krevjande, tørr krattskog eller opent skogsterreng,[2] men dei unngår område med tett skog eller ekstremt tørt miljø.[3]

Taksonomi[endre | endre wikiteksten]

Tre underartar er anerkjente for jakobinargauk: C. j. pica, C. j. serratus og C. j. jacobinus. Utbreiing og trekk blant desse underartane er ikkje klårt dokumentert: dei to førstnemnte underartane,[9] eller alle underartar er til stades i Afrika,[10] jacobinus lever i sørlege India, og serratus er ein flyttfugl som hekkar i nordlege India om sommaren.[5]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Khachar,Shivrajkumar (1989). «Pied Crested Cuckoo Clamator jacobinus - the harbinger of the monsoon.». J. Bombay Nat. Hist. Soc. 86 (3): 448–449. 
  2. 2,0 2,1 Rasmussen, PC & JC Anderton (2005). Birds of South Asia: The Ripley Guide.. 2. Smithsonian Institution & Lynx Edicions.. s. 225. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Payne,RB (2005). The Cuckoos.. Oxford University Press. ss. 49, 320–325. 
  4. Baker, ECS (1927). Fauna of British India. Birds. Volume 4. Edition 2. Taylor and Francis, London. ss. 167–170. 
  5. 5,0 5,1 Gaston, AJ (1976). «Brood Parasitism by the Pied Crested Cuckoo Clamator jacobinus.». Journal of Animal Ecology 45 (2): 331–348. doi:10.2307/3878. 
  6. Jerdon, TC (1862). The Birds of India.. 1. Military Orphans Press, Calcutta.. s. 341. 
  7. Yule, Henry, Sir (1903). William Crooke. ed. Hobson-Jobson: A glossary of colloquial Anglo-Indian words and phrases, and of kindred terms, etymological, historical, geographical and discursive.. J. Murray, London. 
  8. «The Mahabharata, Book 12». http://www.sacred-texts.com/hin/m12/m12c059.htm. Henta 2009-06-24. 
  9. Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, and C. L. Wood (august 2011) (Excel spreadsheet), The Clements checklist of birds of the world: Version 6.6, Cornell Lab of Ornithology, http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/Clements%20Checklist%206.6.xls/view, henta 6. november 2011 
  10. Rowan, Mary Katherine (1983-12-31). The doves, parrots, louries, and cuckoos of southern Africa. Taylor & Francis. s. 255. ISBN 9780908396665. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]