Konrad Witz

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Heilige Christophorus, ca 1435
Helgenane Magdalena og Katarina, 1440
Det vidunderlege kastet, 1444

Konrad Witz var ein sørtysk kunstmålar, aktiv i første halvdelen av det femtande hundreåret. Truleg var han fødd i Rottweil krig 1400/1410, og døydde i Basel i 1445 eller -46. Saman med Hans Hirtz er han den viktigaste representanten for målarkunst i seingotisk eller nederlandsk Ars Nova-stil. Han er særleg kjend for tre altartavler han måla i 1430- og 40-åra.

Liv[endre | endre wikiteksten]

Først i 1897 oppdaga forskarar ei underskrift av Konrad Witz i ei opphavleg ramme til eit altar i Genève. Teksta på ramma fortalde at dette «arbeidet måla meister Konrad Witz i Basel i 1444».

Den eldste kjelda som nemner Witz, er funnen i Basel, der han 21. juni 1434 som Conrad frå Rottweil vart medlem av det lokale handverkarlauget. Året etter fekk han borgarskap i Basel. Han var også medlem av Lukasgildet, eit laug for målarar i Nederlanda.

Ein kjenner verk berre frå dei siste tolv åra av livet hans. Siste arbeidet skal vere frå 1444, og kona Ursuline var enke i 1447.

Verk[endre | endre wikiteksten]

Altaret i Genève, med sine fire panel, er det einaste signerte arbeidet. Ein veit ikkje kvar han fekk si utdanning. Kunsthistorikarar har meint han i sine vandreår har reist gjennom Bourgogne og Nederlanda. Kunsthistorikaren Florens Deuchler meiner å ha påvist at han var ein tur til Italia, der han var innom Ferrara og Firenze. Der burde han ha kome i kontakt med kunsten til dei tidlege, italienske renessansemålarane. Slik kan han vore ein sentral kontaktmann mellom kunsten sør og nord for Alpane. Basel var i dei åra Witz budde der, eit senter for internasjonal utveksling. Han kunne såleis kome i kontakt med rike mesenar og framståande kunstnarar.

Witz var frimodig i arbeidet med å omforme den tredimensjonale røyndomen på ein sannferdig måte til eit todimensjonalt bilete. Trass i at nærperspektivet ikkje er matematisk korrekt, finst det ei påfallande djupne i beletet. I biletet Det vidunderlege kastet (Das Wunderbare Fischzug) har Witz flytta landskapet ved Genesaretsjøen til sitt heimlege miljø. Nøayktig har har han gjengitt landskapet ved Genfersjøen med Mole og Petit Salève i bakgrunnen. Det er den første identifiserbare topografiske vising i eit europeisk landskapsmåleri. Karakterisk for Witz er hans realistiske framstillingar av alle material, særleg glans av metall og til dømes av ein riddar i rustning og av smykke.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Konrad Witz