Kurland

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Hertugdømet Kurland, 1740.
Inngangen til hertugane av Kurland sitt palass

Kurland (latvisk Kurzeme; litauisk Kuršas; estisk Kuramaa; polsk Kurlandia; russisk Курляндия, Kurljandija) er eit av dei fire historiske landskapa i Latvia. Det ligg sørvest for Rigabukta, og er kalla opp etter det baltiske folket kurane. Det strekte seg i mellomalderen heilt ned til dagens nordvestre del av Kaliningrad (Königsberg) og omfatta heile det noverande litauiske kystområdet.

Kurland høyrte under den Den tyske riddarordenen i staten Livland (om lag 12001560). Kurland var eit hertugdøme som var ein del av Den polsk-litauiske realunionen frå 1560 til 1795 og hadde på 1600-talet koloniarTobago og i Gambia. For å tene skipa i kolonitrafikken gjekk hertug Jekabs (16101682) inn i ein leigeavtale om bruk av Flekkerøy utanfor Kristiansand. I 1664 sikra hertugen gjennom ein avtale med Fredrik III av Danmark-Noreg rettane for for Kurland til å utvinne sølv, bly, kopar og jern med særs gunstige vilkår. Kurland etablerte gruver på Eidsvoll og Kongsberg, og i periodar var opptil 300 kurlendarar i arbeid i Noreg.

Etter delinga av Polen og Litauen i 1795 gjekk området over til Det russiske keisardømet (17951918).

I tillegg til latviarar og tyskarar budde det òg svenskar her, i nyare tid òg russarar. Den nordlegaste delen er tynt folkesett og er for det meste busett av livarar.

Grunneigarane og byborgarskapet, og dermed dei danna klassane, var i all hovudsak tyskspråklege, den tyske folkegruppa vart evakuert av styresmaktene til Posenområdet under den andre verdskrigen, og derfrå drive vidare bort av Stalin og polakkane.

Byar i Kurland[endre | endre wikiteksten]

Hertugar av Kurland[endre | endre wikiteksten]

1562-1587 Gotthard Kettler
1587-1642 Friedrich Kettler
1587-1616 saman med Wilhelm Kettler (delt 1596-1616)
1642-1681 Jakob Kettler
1681-1698 Friedrich Kasimir Kettler
1698-1711 Friedrich Wilhelm Kettler
1711-1737 forskjellige rivaliserande regentar, m.a. den seinare russiske tsarina Anna
1737-1758 og 1758-1763 Ernst Johann von Biron
1763-1795 Peter von Biron

Kjelde[endre | endre wikiteksten]