Møre og Romsdal fylke

Møre og Romsdal fylke
Adm.senter	Molde
Areal	15 450 km²
Folketal	255 431 (1. juli 2011)
Nettstad	www.mrfylke.no
Politikk
Fylkesordførar	Olav Bratland, H (2007)
Fylkesmann	Lodve Solholm
Målform	Nynorsk
Folketalsutvikling 1951-2010
Møre og Romsdal fylke på Commons

Møre og Romsdal er eitt av 19 fylke i Noreg og ligg på den nordre delen av Vestlandet. Fylket grensar i aust og nordaust til Sør-Trøndelag, i søraust til Oppland og i sør til Sogn og Fjordane. I nordvest grensar fylket mot norskehavet.

Historisk har Møre og Romsdal vore delt inn i tre fogderi: Sunnmøre, Romsdal og Nordmøre. Desse tre landskapa vert i dag nytta som ei vanleg inndeling av fylket, og kvar av dei har eit større bysentrum; Ålesund, Molde og Kristiansund.

Fylkesvåpenet til Møre og Romsdal vart fastsett i 1978. Det synar på blå botn tre gullskip sett frå framsida og symboliserer skipsleia som var den viktigaste ferdselsåra i tidlegare tider. Fylkesblomsteren til Møre og Romsdal er bergfrue og fylkessteinen er gneis.

Klima

Vêrlaget i Møre og Romsdal er påverka av havet i nordvest og av høge fjell som skjermar mot sør og aust. Ved kysten blæs det som regel frå ei retning mellom søraust og sørvest om vinteren. Innom fjordane kjem det ofte frålandsvind som vert dirigert av terrenget. Sommarstid blæs det til vanleg frå nordaust ved kysten, oftast i varme periodar med solgangsvind, medan det i dal- og fjordstrøka ofte blæs nordvestleg vind. Ferdande lågtrykk gir kuling, innimellom storm, oftast frå ei retning mellom sørvest og nordvest.

Langs kysten er februar vanlegvis kaldaste månad med middeltemperatur på kring 2 °C. I fjordane er snittet på litt under 0 °C og i indre strøk ned i kring –5 °C. Ved kysten er august varmaste sommarmånad med ein gjennomsnittstemperatur på kring 14 °C, medan det i dalstrøka er juli med eit snitt på kring 15 °C. Høgaste målte temperaturar i fylket er over 25 °C ved kysten, og over 30 °C i dal- og fjordstrøka. Særmerkt for Møre og Romsdal er fønvind med høge temperaturar når søraustlege luftstraumar slår ned frå fjellet. Under slike tilhøve har det i februar vore registrert temperaturar på opptil 19 °C.

Årleg nedbør i fylket generelt varierer innanfor 1000- 2000 mm. Langs kysten og fylkesgrensa i aust har ein derimot nokre mindre soner med lågare middelnedbør med årlege verdiar på kring 750 og 1000 mm. Mesteparten av nedbøren kjem om hausten, ofte som byer i luftstraumar frå mellom nord og vest. Det vert havtåke ved kysten, oftast i sommarhalvåret, medan det er mindre tåke i indre strøk.

Samferdsle

Landskapet i Møre og Romsdal er ovleg oppskore, der fjordar, sund og fleire øyar har gjort samferdsla vanskeleg. Fylket har likevel eit nokså tett vegnett, særleg i ytre strøk, og har i alt 6322 km med offentlege vegar. Vegane vert bundne saman av eit utstrekt ferjenett. På Sunnmøre er det samband mellom Ålesund og dei folkerike øyane utanfor med me.a. Ålesund lufthamn på Vigra, kalla Vigrasambandet, og Eiksundsambandet som knytter Hareidlandet, Gurskøya og øyane i Herøy til fastlandet. På Nordmøre er Kristiansund knytt til fastlandet gjennom sambandet Krifast.

Frå Ålesund går E 136 om Åndalsnes til Dombås og E 6. Frå Molde er det vegsamband om Sunndalsøra til Oppdal og til E 6 frå Rv. 62 og Rv. 70. Kristiansund har samband om Sunndalsøra til Oppdal frå Rv. 70 og via ferje over Halsafjorden til Trondheim frå Rv. 70. E 39 bind fylket saman frå sørvest til nordaust og knyter til Bergen i sør og Trondheim i nordaust. Åndalsnes er knytt til jernbanenettet gjennom Raumabanen til Dombås. Dei tre største byane har flyplass, Ålesund lufthamn på Vigra, Molde lufthamn på Årø og Kristiansund lufthamn på Kvernberget. På Hovden mellom tettstadene Ørsta og Volda ligg småflyplassen Ørsta/Volda lufthamn. Hurtigruta Bergen–Kirkenes stoppar ved dei tre byane og Torvika i Herøy.

Dei tre største dagsavisene i Møre og Romsdal er Sunnmørsposten i Ålesund, Romsdals Budstikke i Molde og Tidens Krav i Kristiansund. I tillegg har fylket 16 lokalaviser som kjem ut ein til tre gonger i veka. På Sunnmøre kjem 12 lokalaviser ut i tettstadene Ørsta, Volda, Sjøholt, Langevåg, Brattvåg, Ulsteinvik, Fosnavåg, Valldal, Stranda, Sykkylven, Vanylven og Valderøya. 2 lokalaviser kjem ut i Romsdal i Åndalsnes og Vestnes, og 2 på Nordmøre i Sunndal og Smøla. NRK Møre og Romsdal har hovudkontor i Ålesund og lokalkontor i Molde og Kristiansund.

Administrasjon

Molde er administrerande senter med sete for fylkesmannen og administrasjonen i fylkeskommunen. Møre og Romsdal er samansett av 36 kommunar. Fylket utgjer Møre bispedømme som har 7 prosti og 40 prestegjeld. Det omfattar òg 4 tingrettsdistrikt og 2 politidistrikt med 25 lensmansdistrikt.

Ungdommen i Møre og Romsdal har sitt eige politiske organ, Ungdomspanelet i Møre og Romsdal.

Kommunar

Kommunar og distrikt i Møre og Romsdal

Møre og Romsdal

Nr.	Namn	Folketal	Areal km²	Distrikt
1502	Molde	000000000025507.000000000025 507	000000000000363.0000000000363	Romsdal
1504	Ålesund	000000000044439.000000000044 439	000000000000098.000000000098	Sunnmøre
1505	Kristiansund	000000000023831.000000000023 831	000000000000087.000000000087	Nordmøre
1511	Vanylven	000000000003382.00000000003 382	000000000000385.0000000000385	Sunnmøre
1514	Sande	000000000002597.00000000002 597	000000000000093.000000000093	Sunnmøre
1515	Herøy	000000000008736.00000000008 736	000000000000120.0000000000120	Sunnmøre
1516	Ulstein	000000000007824.00000000007 824	000000000000097.000000000097	Sunnmøre
1517	Hareid	000000000005005.00000000005 005	000000000000082.000000000082	Sunnmøre
1519	Volda	000000000008687.00000000008 687	000000000000547.0000000000547	Sunnmøre
1520	Ørsta	000000000010395.000000000010 395	000000000000805.0000000000805	Sunnmøre
1523	Ørskog	000000000002210.00000000002 210	000000000000129.0000000000129	Sunnmøre
1524	Norddal	000000000001736.00000000001 736	000000000000944.0000000000944	Sunnmøre
1525	Stranda	000000000004601.00000000004 601	000000000000866.0000000000866	Sunnmøre
1526	Stordal	000000000001022.00000000001 022	000000000000247.0000000000247	Sunnmøre
1528	Sykkylven	000000000007675.00000000007 675	000000000000338.0000000000338	Sunnmøre
1529	Skodje	000000000004168.00000000004 168	000000000000120.0000000000120	Sunnmøre
1531	Sula	000000000008250.00000000008 250	000000000000059.000000000059	Sunnmøre
1532	Giske	000000000007306.00000000007 306	000000000000040.000000000040	Sunnmøre
1534	Haram	000000000008965.00000000008 965	000000000000260.0000000000260	Sunnmøre
1535	Vestnes	000000000006511.00000000006 511	000000000000355.0000000000355	Romsdal
1539	Rauma	000000000007421.00000000007 421	000000000001502.00000000001 502	Romsdal
1543	Nesset	000000000002996.00000000002 996	000000000001046.00000000001 046	Romsdal
1545	Midsund	000000000001991.00000000001 991	000000000000095.000000000095	Romsdal
1546	Sandøy	000000000001316.00000000001 316	000000000000020.000000000020	Romsdal
1547	Aukra	000000000003274.00000000003 274	000000000000059.000000000059	Romsdal
1548	Fræna	000000000009483.00000000009 483	000000000000369.0000000000369	Romsdal
1551	Eide	000000000003445.00000000003 445	000000000000152.0000000000152	Nordmøre
1554	Averøy	000000000005587.00000000005 587	000000000000176.0000000000176	Nordmøre
1557	Gjemnes	000000000002581.00000000002 581	000000000000382.0000000000382	Nordmøre
1560	Tingvoll	000000000003096.00000000003 096	000000000000337.0000000000337	Nordmøre
1563	Sunndal	000000000007184.00000000007 184	000000000001714.00000000001 714	Nordmøre
1566	Surnadal	000000000005941.00000000005 941	000000000001365.00000000001 365	Nordmøre
1567	Rindal	000000000002076.00000000002 076	000000000000641.0000000000641	Nordmøre
1571	Halsa	000000000001628.00000000001 628	000000000000301.0000000000301	Nordmøre
1573	Smøla	000000000002183.00000000002 183	000000000000282.0000000000282	Nordmøre
1576	Aure	000000000003499.00000000003 499	000000000000644.0000000000644	Nordmøre
Totalt	Møre og       Romsdal	000000000255431.0000000000255 431	000000000015121.000000000015 121	Møre og Romsdal

Bakgrunnsstoff

• Møre og Romsdal fylkeskommune
• FM Møre og Romsdal
• NRK Møre og Romsdal
• Kulturnett Møre og Romsdal
• Ungdomspanelet i Møre og Romsdal

Kjelder

• SNL - Møre og Romdal
• SNL - Møre og Romsdal – klima
• Om Møre og Romsdal - Møre og Romsdal fylkeskommune