Oppland fylke

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

(Omdirigert frå Oppland)

Gå til: navigering, søk

Folketalsutvikling 1951-2010^[1]
Oppland fylke

Adm.senter	Lillehammer
Areal	25 192 km²
Folketal	186 744 (1. juli 2011)
Nettstad	www.oppland.no
Politikk
Fylkesordførar	Gro Lundby, Ap (2011)
Fylkesmann	Kristin Hille Valla
Målform	Nøytral

Oppland fylke på Commons

Oppland er eit fylke midt i Noreg. Det grensar til Sør-Trøndelag, Møre og Romsdal, Sogn og Fjordane, Buskerud, Oslo, Akershus og Hedmark. Oppland saman med Hedmark, er dei einaste fylka som ikkje har kyst.

Oppland har ein variert natur. Den sørlegaste delen er prega av flate bygder, lenger nord ligg dalføra Gudbrandsdalen og mot vest Valdres. Der ligg og fjellområda Jotunheimen, Reinheimen, Rondane, delar av Breheimen og Dovrefjell. Dei høgaste fjella i Noreg ligg i desse fjellområda.

[endre] Geografi

Det renn to store og ei mindre elv gjennom Oppland. Frå Lesjaskogsvatnet renn Gudbrandsdalslågen som blir til Mjøsa ved Lillehammer som er Noregs største innsjø. Begna renn gjennom Valdres og Ottaelva renn igjennom Ottadalen.

Det er fire byar i fylket Gjøvik, Lillehammer, Otta og Fagernes. Fylkesadministasjonen ligg på Lillehammer.

Jordbruk, industri og turisme er dei største næringane i fylket.

[endre] Klima

Oppland har eit variert klima, særleg når det kjem til vind og nedbør. Dei fleste busette områda har eit «dalklima» med lite vind og nedbør, kalde vintrar og varme somrar.

I høgda bles det oftast frå mellom sørvest og vest, men den kraftigaste vinden kjem vanlegvis frå nordvest, og denne kan òg slå ned i dalane. I rolege vêrsituasjonar er det terrenget som pregar vinden. Om vinteren vil lufta ofte strøyme frå høgare til lågare nivå, ned dalsider og ut dalføra. Om sommaren bles det ofte dalvind motsett veg, særleg om ettermiddagen.

Middeltemperaturen varierer lite gjennom vinteren. I januar er middeltemperaturen mellom ca. –8 °C og ca. –12 °C både i dalføra og i fjellet. Dei lågaste temperaturane er frå –30 °C til –35 °C, enkelte stader ned mot –40 °C. I juli er middeltemperaturen stort sett mellom 14 °C og 16 °C i dalføra. Fjell rundt 1000 moh. har 10–12 °C, i 2000 moh. er den normale julitemperaturen 3–5 °C. Dei høgaste målte temperaturane nede i dalane er mellom 30 °C og 35 °C.

Nedbøren for året varierer frå kring 700 mm i søraust til 400 mm og til dels mindre i dalstrøka. Heilt nord i Gudbrandsdalen med sidedalane her finn ein dei tørraste områda i landet, som Skjåk, med under 300 mm på eit heilt år. Dette kjem av at området ligg i regnskuggen til dei høge fjellområda kring. Nedbøren aukar med høgda. I sentrale og søraustlege fjell er det rundt 1000 mm på det meste. Det kjem som regle mest nedbør i juli og august, men i fjellet kjem det òg mykje nedbør på vinterstid.

Tåke er vanlegast på hausten og tidleg på vinteren. I dalane er tåka stort lokal og opptrer oftast nær opne elvar og vatn. Tåke i fjellet kjem hovudsakleg av låge skyer som driv inn frå mellom vest og søraust. I dei sentrale fjellområda er det lite tåke.

[endre] Historie

Før Harald Hårfagre samla Noreg var Oppland eit småkongedøme. Nokre kongar av Oppland var

Eystein, far til Åsa som gifta seg med Halfdan Hvitbeinn i Ynglingasoga
Halfdan «den gamle» Sveidasson (om lag 750)
Ivar Halfdansson (om lag 770)
Eystein «Glumra» Ivarsson, far til Ragnvald Eysteinsson (788)

[endre] Kommunar

Lesja Dovre Skjåk Lom Vågå Sel Nord-Fron Sør-Fron Ringebu Vang Øystre
Slidre Gausdal Øyer Nord-Aurdal Vestre
Slidre

Lille-
hammer

Nordre
Land Etnedal Gjøvik Sør-Aurdal

Søndre
Land

Østre
Toten Vestre
Toten Gran Lunner Jevnaker

Nr.	Namn	Folketal	Areal km²	Distrikt
0501	Lillehammer	000000000026599.000000000026 599	000000000000452.0000000000452,6	Lillehammer
0502	Gjøvik	000000000028977.000000000028 977	000000000000631.0000000000631,6	Gjøvik
0511	Dovre	000000000002758.00000000002 758	000000000001352.00000000001 352,2	Nord-Gudbrandsdal
0512	Lesja	000000000002199.00000000002 199	000000000002175.00000000002 175,3	Nord-Gudbrandsdal
0513	Skjåk	000000000002285.00000000002 285	000000000001976.00000000001 976,7	Nord-Gudbrandsdal
0514	Lom	000000000002395.00000000002 395	000000000001900.00000000001 900,3	Nord-Gudbrandsdal
0515	Vågå	000000000003721.00000000003 721	000000000001258.00000000001 258,3	Nord-Gudbrandsdal
0516	Nord-Fron	000000000005847.00000000005 847	000000000001098.00000000001 098,7	Midt-Gudbrandsdal
0517	Sel	000000000006005.00000000006 005	000000000000894.8000000000894,8,7	Nord-Gudbrandsdal
0519	Sør-Fron	000000000003208.00000000003 208	000000000000716.0000000000716,2	Midt-Gudbrandsdal
0520	Ringebu	000000000004549.00000000004 549	000000000001228.00000000001 228,8	Midt-Gudbrandsdal
0521	Øyer	000000000005086.00000000005 086	000000000000621.0000000000621,1	Lillehammer
0522	Gausdal	000000000006147.00000000006 147	000000000001149.00000000001 149,7	Lillehammer
0528	Østre Toten	000000000014599.000000000014 599	000000000000486.0000000000486,3	Gjøvik
0529	Vestre Toten	000000000012832.000000000012 832	000000000000231.0000000000231,6	Gjøvik
0532	Jevnaker	000000000006349.00000000006 349	000000000000194.0000000000194,9	Hadeland
0533	Lunner	000000000008658.00000000008 658	000000000000272.0000000000272,4	Hadeland
0534	Gran	000000000013428.000000000013 428	000000000000658.0000000000658,8	Hadeland
0536	Søndre Land	000000000005836.00000000005 836	000000000000660.0000000000660,3	Gjøvik
0538	Nordre Land	000000000006707.00000000006 707	000000000000924.0000000000924,6	Gjøvik
0540	Sør-Aurdal	000000000003173.00000000003 173	000000000001076.00000000001 076,4	Valdres
0541	Etnedal	000000000001373.00000000001 373	000000000000444.0000000000444,7	Valdres
0542	Nord-Aurdal	000000000006387.00000000006 387	000000000000853.0000000000853,5	Valdres
0543	Vestre Slidre	000000000002225.00000000002 225	000000000000421.0000000000421,4	Valdres
0544	Øystre Slidre	000000000003178.00000000003 178	000000000000882.0000000000882,6	Valdres
0545	Vang	000000000001604.00000000001 604	000000000001313.00000000001 313,6	Valdres
Totalt	Oppland	000000000186744.0000000000186 744	000000000025192.000000000025 192	Oppland