Osmium

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
76 RheniumOsmiumIridium
Ru

Os

Hs
Osmium i periodesystemet
Generelle eigenskapar
Namn, kjemisk symbol,
atomnummer
Osmium, Os, 76
Kjemisk serie Transisjonsmetall
Gruppe, periode, blokk 8, 6, d
Tettleik, hardleik 22610 kg/m3, 7 (ikkje SI)
Utsjånad Sølvaktig med blåskjær
Osmium
Atomeigenskapar
Atommasse 190,23 u (ikkje SI)
Atomradius (berekna) 130 (185) pm
Kovalent radius 128 pm
Ioneradius 63 pm (ladning: +4)
van der Waals radius (?) pm
Elektronkonfigurasjon [Xe]4f145d66s2
Elektron per energinivå 2, 8, 18, 32, 14, 2
Oksidasjonstrinn (oksid) +4, +6, +8 (svak syre)
Krystallstruktur Heksagonal
Fysiske eigenskapar
Tilstandsform Fast stoff
Smeltepunkt 3306 K (3033°C)
Kokepunkt 5285 K (5012°C)
Molart volum 8,52 cm3/mol
Fordampingsvarme 627,6 kJ/mol
Smeltevarme 31,8 kJ/mol
Damptrykk 2,52 Pa ved 3300 K
Ljodfart 4940 m/s ved 20 °C
Diverse eigenskapar
Elektronegativitet 2,2 (Paulings skala)
Spesifikk varmekapasitet 130 J/(kg·K)
Elektrisk konduktivitet 10,9 MS/m
Termisk konduktivitet 87,6 W/(m·K)
Ioniseringspotensial 840 kJ/mol
1600 kJ/mol
Mest stabile isotopar
Iso-
top
Naturleg
førekomst
Halverings-
tid
 (ikkje SI)
NM NE MeV
(ikkje SI)
NP
184Os 0,02% >5,6×1013 år α (?) 180W
185Os (kunstig) 93,6 døgn ε 1,013 185Re
186Os 1,58% >2,0×1015 år α 2,822 182W
187Os 1,6% (stabilt)
188Os 13,3% (stabilt)
189Os 16,1% (stabilt)
190Os 24,6% (stabilt)
191Os (kunstig) 15,4 døgn β 0,314 191Ir
192Os 41,0% (stabilt)
193Os (kunstig) 30,11 døgn β 1,141 193Ir
194Os (kunstig) 6 år β 0,097 194Ir
SI-einingar og STP er brukt unntatt der det er avmerka

Osmium er eit sjeldant grunnstoff med atomnummer 76 og kjemisk symbol Os. Det er eit transisjonsmetall.

Særskilde kjenneteikn[endre | endre wikiteksten]

Osmiummetall har veldig høg tettleik.

Bruk[endre | endre wikiteksten]

Osmium vert brukt i legeringar.

Osmium(VIII)oksid OsO_4 vert nytta som oksidasjonsmiddel i organisk kjemi.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Smithson Tennant oppdaga osmium i 1803.

Førekomst og utvinning[endre | endre wikiteksten]

Osmium vert gjerne funne saman med andre sjeldne grunnstoff som ruthenium, rhodium, palladium, iridium og platina.

Kjemi[endre | endre wikiteksten]

Osmium dannar stabile sambindingar i høge oksidasjonstrinn.

Tryggleik[endre | endre wikiteksten]

Osmiumtetroksid (OsO4) er giftig.

Sjå også[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]