Skottland

Scotland (skotsk/engelsk)
Alba (skotsk gælisk)

Flagg Riksvåpen
Motto: Nemo me impune lacessit (latin, Ingen går mot meg ustraffa)
Offisielle språk	Engelsk (i røynda), skotsk, skotsk gælisk
Hovudstad	Edinburgh
Styresett Dronning Førsteminister	Monarki Elizabeth Alex Salmond
Flatevidd  - Totalt  - Del vatn	78 782 km² 1,9
Folketal (2001)  - Tettleik	5 062 011 64/km²
Status	Del av Storbritannia
Personalunion med England Vedtok union med England	25. juli 1603 1. mai 1707
Valuta	Britisk pund
Tidssone	UTC
Nasjonalsong	«God Save the Queen (offisielt) Flower of Scotland (i røynda)»
Nasjonaldag	Ingen, men ein prøver å etablera St. Andrew's Day (30. november)
Internasjonal telefonkode	+44
Topografisk kart over Skottland

Skottland er eit tidlegare uavhengig kongedøme i Nordvest-Europa som dekkjer norddelen av øya Storbritannia og øyane rundt. Landet er ein av dei fire nasjonane som utgjer Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland, som regel omtala som Storbritannia.

Styresett og politikk

Nasjonalt

Regjeringsmakt over Skottland er delegert frå det britiske parlamentet til det skotske parlamentet gjennom Skottlandlova av 1998. Det skotske parlamentet har både lovgjevande og utøvande makt; den utøvande makta vert sett i verk av ein eksekutivkomité («Scottish Government») med ein førsteminister som leiar. Førsteministeren vert valt av parlamentet og peikar deretter ut ministrar til å styra ilag med seg. Det skotske sjølvstyret inneber ansvar for m.a. utdanning, politi og rettsvesen, helsestell og landbruk. Parlamentet har høve til å regulera inntektsskatten innan visse grenser.

Representantane til parlamentet vert delvis valde frå enkeltpersonkrinsar (der den med flest stemmer vert valt) og dels frå regionale partilister ved forholdstalsval. Det er 73 enkeltpersonkrinsar og åtte regionar. Det er vanlegvis val kvart fjerde år, men førsteministeren kan skriva ut nyval dersom regjeringa ikkje lenger har fleirtal bak seg i parlamentet.

Etter valet i mai 2007 er Skottland for første gong styrt av ein førsteminister frå nasjonalistane (Scottish National Party, SNP). SNP har 47 av dei 129 seta i det skotske parlamentet og er såleis avhengig av støtte frå opposisjonspartia for å få gjennomført politikken sin. Dei har ein avtale om støtte på visse vilkår frå Scottish Green Party (to representantar), men treng i tillegg støtte frå andre parti for å ha fleirtal. SNP vil ha auka makt til det skotske parlamentet og på lengre sikt skotsk sjølvstende. Dei andre partia i parlamentet er det skotske arbedarpartiet (Scottish Labour Party, 46 representantar), toryane (Scottish Conservative Party, 17), dei liberale (Scottish Liberal Democrats, 16) og ein uavhengig representant. Sosialistane (Scottish Socialist Party) hadde seks representantar i føregåande peroide (2003-2007), men tapte alle etter mykje intern uro i partiet med påfølgjande splitting og oppretting av eit nytt sosialistisk parti, Solidarity.

I dei to første periodane (1999-2003 og 2003-2007) var Skottland styrt av ein fleirtalskoalisjon av arbeidarpartiet og dei liberale.

Lokalt

Skottland er delt inn i 32 regionar, såkalla «council areas», som er ein mellomting mellom norske kommunar og fylke. Kvar region har eit råd («council») med valde representantar som er på val kvart fjerde år. Desse representantane vert sidan 2007 valde frå fleirpersonskrinsar - tidlegare enkeltpersonkrinsar. Kvar region kan ha fleire uformelle råd («community councils») som representerer spesifikke geografiske område innan regionen. Regionrådet er ansvarleg for alt av offentlege (tilsvarande kommunale) tenester i regionen.

Slottet Urquhart sett frå innsjøen Loch Ness.

Geografi

Skottland grensar mot England i sør og omfattar øygruppene Shetland, Orknøyane og Indre og Ytre Hebridane. Landet er geografisk, historisk og kulturelt delt inn i låglandet og høglandet.

Historie

Sjå artikkelen skotsk historie og Skottland i høgmellomalderen

Skotsk historie går svært langt tilbake i tid. Kongeriket blei sameint i 843 av kong Kenneth I av Skottland, og var eit sjølvstendig land fram til 1. mai 1707, då det gjekk i union med England.

Bakgrunnsstoff

• Det skotske parlamentet (engelsk)
• Eksekutivkomitéen (Scottish Government) (engelsk)

Commons har multimedia som gjeld: Skottland

Kjelder

• Devolution to Scotland. (BBC)
• New socialist party for Sheridan (BBC)
• Scottish Parliament Election 2007 (Engelsk Wikipedia)

Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland
England · Skottland · Wales · Nord-Irland