Tam Lin

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk

Tam (eller Tamas) Lin (òg kalla Tamlane, Tamlin, Tomlin, Tam Lien, Tam-a-Line eller Tam Lane) er helten i ein legendarisk ballade som kjem frå Scottish Borders. Soga omhandlar Tan Lin som vert redda av den store kjærleiken sin frå alvedronninga. Sjølv om denne balladen er frå Skottland finn ein motivet med å fange ein person ved å endre form i segner over heile Europa.[1]

Soga er tilpassa til forskjellige soger, songar og filmar.

Samandrag[endre | endre wikiteksten]

Carterhaugh, nær området der Yarrow Water og Ettrick Water renn saman

Dei fleste variantane byrjar med ei åtvaring om at Tam Lin anten tar noko eller jomfrudommen til alle jomfruer som passerer gjennom skogen i Carterhaugh. Ei ung jomfru, vanlegvis kalla Janet eller Margaret, kjem til Carterhaugh og plukker ei dobbel rose, før Tam dukka opp og spør ho om kvifor ho er i Carterhaugh utan at han har gjeve ho løyve og teke det som er hans. Ho seier at ho eig Carterhaugh, fordi faren hennar har gjeve det til ho.

I dei fleste variantane fer ho så heim og oppdagar at ho er gravid. Somme variantar starta soga frå dette tidspunktet. Då ein gammal riddar seier at han er far til barnet, seier ho at dette ikkje er sant, at elskaren hennar er ein alv og at ho elskar han. Ho reiser attende til Carterhaugh. I somme variantar har broren fortalt ho at det veks ei urt der som ho skal ete for å ta abort. I alle variantar plukkar ho opp noko, anten det er urta eller dei same rosene som første gongen dei møttest. Tam dukkar opp, rasande og nektar ho å ta abort.

Ho spør han om han nokon gong var menneske, anten etter at han dukkar opp att, eller i somme variantar like etter det første møtet deira. Han seier at han ein gong var ein dødeleg mann, som etter å ha falle frå hesten sin, vart redda og fanga av alvedronninga. Kvart sjuande år, betaler alvane ein tiende til helvete, av ein av deira folk, og Tam fryktar at han skal vere ofra denne kvelden (Hallowe'en). Han skal ride som del av eit riddarkompani, og Janet kjenner han att på den kvite hesten han kjem ridande på. Han åtvarar ho om at når ho fangar han, så vil alvane gjere han om til all slags udyr for at ho skal forlate han, men han vil ikkje skade ho, og når han til slutt er gjort om til brennande kol, så skal ho kaste han i brunnen, før han vil dukke opp att som ein naken mann som ho så skal gøyme. Janet gjer som ho vår beskjed om, og vinn riddaren. Alvedronninga er ikkje nøgd, men godtar kravet hennar.

I forskjellige versjonar er Tam Lin visstnok barnebarnet til Laird of Roxburgh, Laird of Foulis, jarlen av Forbes eller jarlen av Murray. Namnet hans varierer òg i forskjellige versjonar (Tam Lin er den vanlegaste) som Tom Line, Tomlin, Young Tambling, og Tam-a-line.

Versjonar[endre | endre wikiteksten]

Den første dokumenterte versjonen av songen finst i boka The Complaynt of Scotland frå 1549.

Det er fleire tolkingar av Tam Lin-soga:

Prosa[endre | endre wikiteksten]

Teater[endre | endre wikiteksten]

Musikk[endre | endre wikiteksten]

  • Tamlin (Тамлин) - folkrockband frå Ukraina[3]

Songar[endre | endre wikiteksten]

Følgjande artistar har spelt inn versjonar, alle kalla «Tam Lin» med mindre anna står nemnt

  • Frankie ArmstrongI Heard a Woman Synging, og ein lengre versjon på samlealbumet Ballads (Fellside Records).
  • «Young Tambling» av Anne BriggsThe Time Has Come LP
  • Broadside ElektriskAmplificata
  • Current 93 på singelen Tamlin og samleplata SixSixSix: SickSickSick.
  • Arcturus av Enter the HaggisAerials (2001)
  • Fairport ConventionLiege & Lief, Sense of Occasion og Across the Decades (live)
  • «Tamlin» av harpespelaren og songaren Gillian Grassie på Serpentine (2007)
  • Bob Hay & Jolly Beggars på Tam Lin and More Songs by Robert Burns
  • The Tale of Tam Lin av Bill JonesPanchpuran
  • Mediæval BæbesMirabilis
  • Outgrabe på Love & Death
  • Pyewackett på The Man in the Moon Drinks Claret
  • Steeleye SpanTonight's the Night, Live!
  • «Tamlin» av det ukrainske bandet Tamlin (Тамлин) på Dreams on the Shore (2005 - Сны на Берегу)[3] and rearranged on On The Winter's Threshold (2008 - На Пороге Зимы)
  • TempestSerrated Edge (1992)
  • Tricky PixieMythcreants (2009)
  • «Tam Lyn» av The WatersonsFor Pence and Spicy Ale

Film[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Francis James Child, The English and Scottish Popular Ballads, v 1, s. 336-7, Dover Publications, New York 1965
  2. Francis James Child, English and Scottish Popular Ballads, "Tam Lin"
  3. 3,0 3,1 [1]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Wikisource

Originaltekst av Tam Lin ved Wikisource.

Wikisource

Originaltekst av Tam Lin ved Wikisource.