Tjeld

Tjeld (Hæmatopus ostralegus) er ein vadefugl.

Utsjånad

Fuglen har raudt nebb og raude bein. Han er svart på ryggen og kvit under.

Læte

Tjeldane er lydhøyre fuglar. Samhaldslæta er eit skarpt og høgrøysta "kubik, kubik, kubik". Varselssongen er eit skarpt repeterande "plitt plitt pli-pli-pli". I hekketida høyres også ei høg drillande læte. Når fuglane forsvarar reviret går dei mot den framande fuglen med nedstående hovud og litt ope nebb samstundes som dei utstøyter ei høg læte.

Global utbreiing

Nominatunderarten H. o. ostralegeus hekker langs kysten frå Bretagne og Dei britiske øyane og nordover til kystane kring Murmansk. I tillegg fins han meir fåtalig langs kysten av Spania og Portugal og langs nordkysten av Mellomhavet aust til Lilleasia.

Norsk utbreiing og habitatval

Tjelden fins vanleg langs heile kysten. I seinare år har arten byrja å hekke inne i landet og er funnen opp til 100 km frå sjøen. Fuglen finst oftast i fjøra og trivs elles i ope kystlandskap og er ofte nært knytta til jordbruksland.

Føde

Fuglen et muslingar, sniglar og makk.

Hekking

Tjelden hekker solitært i skjergarden. Fuglen lever lenge, og ringmerking har vist at dei same para gjerne finn attende til same hekkeplassane år etter år. Arten er rekna for å vere monogam, men tilfeller av polygyni er kjent frå eit studium på Jæren. Reiret er berre ei grunn fordjuping på sand, grus eller rein grasbotn på kultivert eller ukultivert mark. Det hender også at ein finn rugande tjeld på tak av naust eller liknande. I reiret finn ein ofte samanraska småstein og muslingskall eller andre gjenstandar som fuglane finn rundt hekkeplassen. Dei 3 (2-4) egga vert lagde i mai, med eit døgns mellomrom mellom kvart. Dei er gulgrå med eit svakt grønskjer, og har gråfiolette eller svartbrune flekkar. Begge foreldra rugar, hoa mest ivrig. Rugetida er 24-27 døgn. Ungane dreg frå reiret 1-2 døgn gamle. Dei vert mata av foreldra til dei kan kan flyge om lag 4 veker etter klekkinga. Ungane vert kjønnsmodne 3-4 år gamle.

Trekktilhøve

Tjelden er ein trekkfugl. Straks ungane kan flyge startar førebuingane til hausttrekket som vert innleia allereie i slutten av juli. Hovudtrekket føregår i august-september, men det varer gjerne til ut i oktober. I denne tida kan ein både høyre dei særprega trekklydane og sjå flokkar på frå ti til fleire hundre individ som trekker sørover i karakteristiske formasjonar langs den ytre kystlina. Dei norske fuglane overvintrar langs nordsjøkysten i det austre England og i det tyske og nederlandske Vadehavet. Sume individ kan overvintre langs kysten sør i landet. Allereie i januar flyg dei første individa frå vinterkvartera og startar trekket mot hekkeplassane. Tjelden er soleis ein av dei første artane som kjem om våren, og allereie i slutten av februar eller byrjinga av mars kan ein høyre dei karakteristiske ropa frå dei første fuglane.

Bakgrunnsstoff og kjelder

Commons har multimedia som gjeld: Tjeld

• Trekkfugler i nord
• Webkamera som viser hekkande tjeld
• Norsk Fugleatlas, 1994.
  Denne biologiartikkelen som har med Europa å gjere er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.