Trondenes kyrkje
| Trondenes kyrkje | ||
 |
||
|
Trondenes (2006) |
||
| Generelt | ||
| Kyrkjesamfunn: | ||
| Bispedøme: | Nord-Hålogaland | |
| Fellesråd: | Harstad | |
| Sokn: | Trondenes | |
| Innvigd: | Ferdigbygd kring 1440 | |
| Kyrkjegard: | Det er gravplass ved kyrkja | |
| Arkitektur | ||
| Type: | Langkyrkje | |
| Teknikk: | Mur | |
| Materiale: | Stein (tretak) | |
| Mål: | Utvendig lengd: 36 m. | |
| Kor: | Utvendige mål: 13,5 x 11,5 m. | |
| Skip: | Einskipa. Utvendige mål: 22,5 x 17 m. | |
| Kyrkjerommet | ||
| Preikestol: | Frå 1792 | |
| Døypefont: | Romansk, truleg frå ei tidlegare kyrkje | |
| Altartavle: | Tre alterskåp frå Lübeck 1400/1500-tal i kyrkja, i tillegg ei i Bergen museum | |
 |
||
Trondenes kyrkje er soknekyrkje for Trondenes sokn i Harstad kommune i Trondenes prosti. Kyrkja er den nordlegaste bevarde mellomalderkyrkja i Noreg og hovudverket i norsk seinmellomlalderkunst. Ho er den rikast ustyrde mellomalderkyrkja i Nord-Noreg, og ho har det høgaste bevarde kyrkjeskipet i ei norsk mellomalderkyrkje utom Nidarosdomen. Opp til toppen av vestgavlen er det 23 meter.
Kyrkja ligg på Trondenes, om lag tre kilometer nord for sentrum av Harstad, ein historisk stad med spor attende til vikingtida. Ein har lenge meint at kyrkja var bygd rundt 1250, men nyare forsking tydar på at ho er bygd på 1400-talet. Det er årringsprøvar av takverket som har gjort at ein har kome fram til at kyrkja truleg var ferdigbygd kring 1440. Kyrkja er bygd på eit område der det truleg tidlegare har stått trekyrkjer frå 1100-talet. Rundt kyrkja finst det restar av festningsverk. Formålet med det var truleg å verne kyrkja mot brutale russiske skatteinnkrevarar som verka i Finnmark og Troms på 1400- og 1500-talet.
I Noreg var det lite kyrkjebygging på 1400-talet. Det verkar vore noko økonomisk tilbakegang allereide før Svartedauden kom kring 1350, men Svartedauden og dei påfølgjande pestane førde til ein voldsam attendegang i folketalet og med det nedgang også i jordleiga kyrkja til ein stor del levde av. Dette vart i Nord-Noreg oppvoge av ein blømande tørrfiskhandel, og det er truleg tørrfiskpengar som har finansiert bygginga av Trondenes kyrkje.
[endre] Inventar
Kyrkja har heile tre altertavler i form av alterskåp frå Lübeck. Dei er frå perioden slutten av 1400-talet til byrjinga av 1500-talet og står plaserte på dei tre altera øvst i koret. I tillegg er ei tilsvarande tavle teken vare på i Bergen museum.
[endre] Litteratur
- Ekroll, Øystein, Stige, Morten, Havran, Jiri, Middelalder i stein 1. band i serien Kirker i Norge, Oslo 2000, ISBN 82-91399-09-3
Denne kyrkjeartikkelen som har med Troms å gjere er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.
