Vandrefalk

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Vandrefalk

Status i verda: LC Livskraftig
Status i Noreg: NT Nær truga[1]

Peregrine Falcon 12.jpg

Systematikk
Rike: Animalia
Rekkje: Chordata
Underrekkje: Vertebrata
Klasse: Aves
Orden: Falconiformes
Familie: Falconidae
Slekt: Falco
Vitskapleg namn
Falco peregrinus
Vandrefalk, ferdafalk
Namn på andre språk
Svensk Pilgrimsfalk
Dansk Vandrefalk
Engelsk Peregrine, Peregrine Falcon
Tysk Wanderfalke
Fransk Faucon pèlerin
Spansk Halcón peregrino
Russisk Sapsan (Сапсан)

Vandrefalk eller ferdafalk (vitskapleg namn Falco peregrinus) er ein fugl i falkefamilien. Han lever som trekkfugl i nordlege område og standfugl i sørlege.

Vandrefalk.
Foto: Teddy Llovet

Utsjånad[endre | endre wikiteksten]

Vandrefalken har svartgrå rygg medan undersida er lys, spetta med mørk grått. Nebbet er mørkegrått med gultone mot rota. Iris er svartbrun, medan føtene er gule hos vaksne individ og blågrå hos yngre.

Fuglen vert mellom 40 og 50 cm lang og har eit vengespenn på 95-110 cm. Hannfuglen kan vega inntil 700 g, medan hoa kan bli opptil 1100 g. Hannen er på storleik med ei kråke og hoa med ein ramn.

Levevis[endre | endre wikiteksten]

Vandrefalken fangar bytte, nestan utelukkande fuglar i duestorleik, gjennom styrtdykkingar på over 200 km/t frå ei stor høgd. Farten og tyngda til fuglen gjer det mogleg å slå ut byttet i lufta. Vandrefalken er tilpassa raske flygingar gjennom små framspring i nasebora som styrer den kraftige luftstraumen vekk frå dei, og blinkhinner framfor augo som vernar dei samtidig som falken kan sjå.

Vandrefalken legg egg rett på underlaget på ei fjellhylle. Fuglen er monogam.

Utbreiingskart. Gult viser sommarhekkeområde, blått overvintringsstader, grønt hekkeområde for fastbuande fuglar, og turkis område fuglen vitjar under trekk.

Utbreiing[endre | endre wikiteksten]

Vandrefalken er den mest spreidde og framgangsrike rovfuglarten. Han finst over heile jordkloten bortsett frå i Antarktis, ørkenstrøk og delar av Sør-Amerika.

Bestanden i Noreg er kategorisert av norsk raudliste som nær trua (NT).

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Vandrefalk