Vederbuk

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Vederbuk

Status i verda: LC Livskraftig
Status i Noreg: LC Livskraftig

Id, Iduns kokbok.jpg

Systematikk
Rike: Animalia
Rekkje: Chordata
Klasse: Actinopterygii
Orden: Cypriniformes
Familie: Cyprinidae
Slekt: Leuciscus
Art: L. idus
Vitskapleg namn
Leuciscus idus

Vederbuk, også kjend som id og hirsling, er ein vandrefisk i karpefamilien som lever i brakkvatn, rennande vatn og i nokre innsjøar. Ein gul variant av fisken blir kallar gullvederbuk og blir brukt som prydfisk i dammar.

Han blei tidlegare nytta som matfisk, men blir i dag hovudsakleg rekna som ein god sportsfisk.

Fiska vederbuk.
Foto: C. Gerharz, 2005
Vederbuk
Norske dialektnamn
Id, hirsling
Namn på andre språk
Svensk Id
Dansk Rimte
Engelsk Ide, orfe
Tysk Aland, Orfe, Nerfling
Fransk Ide mélanote
Russisk Jaz (Язь)

Skildring[endre | endre wikiteksten]

Vederbuken har ein grågrøn rygg medan undersida er kvit eller gulaktig. Fisken kan bli opptil 1 m og vega 8 kg, men er mindre i Noreg.

Han er ein rovfisk som kan leva på insekt, sniglar, krepsdyr og muslingar. Ettersom dei blir eldre kan dei òg ta småfisk.

Fiskane blir kjønnsmogne 5–6 år gammal for hannar og eit par år etter for hoer. Dei gyt om våren i elvar, der egga klistrar seg til grus eller plantar. Egga klekker etter 10–20 dagar.

Utbreiing[endre | endre wikiteksten]

I Noreg finn ein særleg vederbuk søraust i landet. Fisken finst naturleg nord i Europa og austover til Sibir, men finst i dag òg vilt i USA etter at fiskar rømde til Potomacelva frå ein statleg dam under ei oversvømming i 1889. Det er òg mistanke om at han er sett ut ulovleg i fleire vatn på New Zealand.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]