Alcatraz

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Broom icon.png Denne artikkelen kan ha godt av ein språkvask, som reinskar opp målføringa og/eller innfører same språkstilen overalt.
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.


Alcatraz
Frank Morris' celle (Nr. 156). Legg merke til lufteventilen bak i romma.
Satellittbilete av Alcatraz

Alcatraz er ei øy i San Francisco-bukta, rett utanfor San Francisco. Staden er kjent for å ha hust eit fengsel med same namn som øya.

På den 500 meter lange auga med sina 85 000 m² ligg òg det eldste fyrtårnet på USAs vestkyst.

Det var den spanske forskaren Juan Manuel dei Ayala som i 1775 segla inn i San Francisco-bukta og gav alle øyane han fann der sina namn. Namnet Alcatraz er eigenleg avleidd av Isla dei lós Alcatraces "Øya til pelikanane". Den gongen hekka mange pelikanar på øya.

I 1847 kjøpte den amerikanske militærguvernøren John Charles Fremont i California på vegne av USA øya for 5 000 dollar frå meksikanerne, og bygde ut den i 1854 (vart fullt ombygd frå grunnen av i 1909). Militæret tok øya i bruk som "Fôra Alcatraz" i 1859. Dei braka krigsfangar dit frå 1861, her vart sørstatssoldatar og mannskap frå eit erobra handelsskip frå sørstatane internert under den amerikanske borgarkrigen. I 1903 var fengselet så forfalle at det måtte stengast. Planlegginga av eit nytt hus byrja i 1906, men det store jordskjelvet i San Francisco same år førde til at bygginga drog ut i tid, og stod ikkje ferdig før i 1911.

Fortet vart nedlagd i 1933. Då byrja den endelege ombyggingen til ein straffeanstalt, og den 1. januar 1934 vart Alcatraz omgjort til føderalt fengsel. Det som gjorde det særs velegnet var det iskalde vatnet og dei lumske straumforholda. Dermed vart The Rock eit ideelt stad for folk det var knytt stor rømningsfare til. Alcatraz var i funksjon som høysikkerhetsfengsel fram til 1963. Blant berømte innsette var Al Capone (1934–39), Robert Stroud (1942–59), George "Machine Gun" Kelly (1934–51) og Alvin "Creepy" Karpis (1936–62).

I løpet av dei 29 åra Alcatraz var i bruk, var det 36 rømningsforsøk. 15 av dem som prøvde å rømma vart drepe under forsøket.

Frank Morris og Anglin brørne[endre | endre wikiteksten]

Dei einaste innsette som rømde frå Alcatraz var Frank Lee Morris og brørne John- og Clarence Anglin. Om natta 11. juni 1962 rømde dei frå fengselet og er ikkje sett sidan. Det er enno uavklart kva som hende med dem, om dei drukna eller klarte å koma seg over til fastlandet. Ingen lik er vorte funnen.

For å koma seg ut, grov dei hol rundt lufteventilen bakarst i cella for å koma ut til ein servicesjakt for kloakkrør og lufting. Derfrå klatra dei tre etasjar rett opp og igjennom eit lufterør til taket av fengselet hvorfra dei fira seg ned, klipte hol i gjerd og padla i ein flåte laga av regnfrakkar. Flåten er aldri vorten funnen.

For ikkje å vekka mistanke, og for å ha best mogleg med tid, laga dei ein falsk lufteventil av papp som dei sett på plass i holet etter seg for å hindra at holet ut frå cella vart avdekt. Dei laga òg eit dukkehode av toalettpapir, avispapir og sement frå holet, som dei la i senga, slik at vaktene ikkje skulle få nokon mistanke før morgonen etter.

Fengselet vart stengt den 21. mars 1963 grunna forfall og høge vedlikehaldskostnader.

Det er no eit fengselsmuseum som vert anløpt av passasjerbåt fleire gonger om dagen.

Kjende fangar[endre | endre wikiteksten]

Alcatraz i populærmedia[endre | endre wikiteksten]

Eit oversyn over filmar der handlinga heilt eller delvis er lagt til øya.

  • Hemnaren frå Alcatraz (1967)
  • Dirty Harry tek hemn (1976)
  • Flukta frå Alcatraz (1979)
  • Døden på Alcatraz (film) (1995)
  • The Rock (film) (1996)
  • Alcatraz (TV-serie) (2012)

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Text document with red question mark.svg Denne artikkelen manglar kjelder eller referansar. Hjelp Wikipedia med å finna truverdige kjelder!

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]