Arabisk kalligrafi

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Arabisk kalligrafi er den kunstferdige utforminga av arabiske bokstavar etter ulike tradisjonar. Det er ein viktig del av islamsk kunst, både direkte i kalligrafiske utgåver av Koranen og indirekte som dekorasjon grunna bildeforbodet i islam. Kalligrafien utvikla seg tidleg i to ulike stilar, den kantete kufiskrifta og den kursive naskhskrifta.

Schriftarten[endre | endre wikiteksten]

Namn Skildring ! Døme
Kufi (Kūfī) Kufiskrift blir i dag berre brukt til utsmykking. Den eldste kufi-innskrifta finn ein på Klippedomen i Jerusalem.
Basmala kufi.svg
Dei ses skriftstilane (al-ʾAqlām as-sitta)

Dei ses skriftstilane dannar ein kanon av seks kursive skriftformer definert på 900-talet av visiren Ibn Muqla i Bagdad. Han omfattar desse stilane:

Naskī (nasḫ) Naskh-skrift (tyrkisk nesih) blir framleis brukt til trykt arabisk skrift.
Basmala.svg
Muhaqqaq (Muḥaqqaq) Muḥaqqaq er ei bok- og monumentalskrift i storformat. Ho var omtykt av dei egyptiske mamelukkane og ilkhanane fram til 1500-talet.
Deneme.jpg
Rejhan (Raiḥān) Kleinere, dünnere und feinere Variante der Muhaqqaq
Rayhani.jpg
Thuluth (Ṯuluṯ) Thuluth (tyrkisk sülüs), ein kanselli- og monumentalskrift, var særleg populær i Det osmanske riket.
Izzet 09.png
Tauqi (Tauqīʿ) Skrift i storformat som særleg blei brukt som kanselliskrift av abbasidane. Liknar thuluth.
Reqa (Riqāʿ) Mindre variant av tauqi
Taliq (Taʿlīq) Kanselliskrifta taliq blei utvikla frå tauqi og finst i ein persisk (sjå bilde) og ein osmansk versjon.
Persisk taliq
Nastaliq (Nastaʿlīq) Bokskrifta nastaliq blei utvikla på 1300-talet og blei på 1400-talet den vanlegaste skrifttypen i Persia.
Nasta'liq script 2.jpg
Sjekaste (Šekaste) Særleg brukt i Persia som kursiv bokskrift
Chayyam guyand kasan behescht ba hur chosch ast small.png
Maghribi (Maġribī) Maghribi-Duktus, ei bokskrift, blei brukt på 900-talet i Nordvest-Afrika og al-Andalus.
Quran Andalusian 14th Cent.jpg
Diwani (Dīwānī) Diwani-skrift er den osmanike kanselliskrifta.
Izzet 44.png
Diwani dsjali (Dīwānī ǧalī) Seinare, dekorativ versjon av osmansk taliq
Izzet 51.png
Ruqʿa Ruq'a er ei handskrift som oppstod på 1700-talet, hovudsakleg brukt i Mashriq (det nære Austen).
Izzet 27.png
Kvadratkufi Ei form for kufiskrift. Illustrasjonen viser sure 112 al-Iḫlāṣ frå Koranen. Han byrjar nede til venstre med basmillah og fortset i ein spiral inn mot midten.
Bannai-skrift

Kjende kalligrafar[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Litteratur
  • Annemarie Schimmel: Islamic Calligraphy, Leiden 1970
  • Ernst Kühnel: Islamische Schriftkunst, Berlin 1942
  • Martin Lings: The Qur'ānic Art of Calligraphy an Illumination, London 1976
  • Yasin Hamid Safadi: Islamic Calligraphy, London 1978
  • Ghazi al-Delaimi: Arabische Kalligraphie für Einsteiger. Alphabete, Anleitungen, Anwendungen. Knaur: München 2006, ISBN 3-426-64224-7, ISBN 978-3-426-64224-5
  • Deniz Erduman (Hrsg.): Geschriebene Welten. Arabische Kalligraphie und Literatur im Wandel der Zeit. (anlässlich der gleichnamigen Ausstellung im Museum für Angewandte Kunst, Frankfurt am Main, 7. Oktober 2004 bis 30. Januar 2005; =A written cosmos). DuMont: Köln 2004. ISBN 3-8321-7508-3, ISBN 3-8321-7507-5
  • Jürgen Wasim Frembgen (Hrsg.): Die Aura des Alif. Schriftkunst im Islam, zur Ausstellung Staatliches Museum für Völkerkunde München, 2010/2011, Prestel, München ISBN 978-3-7913-5065-3, (Inhaltsangabe (PDF)), bietet moderne Kalligraphien zeitgenössischer Künstler
  • Wolfgang Kosack: Islamische Schriftkunst des Kufischen. Geometrisches Kufi in 593 Schriftbeispielen. Deutsch – Kufi – Arabisch. Christoph Brunner, Basel 2014, ISBN 978-3-906206-10-3.
Nettstader
Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Arabisk kalligrafi