Den andre Tsjetsjenia-krigen

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Broom icon.png Denne artikkelen kan ha godt av ein språkvask, som reinskar opp målføringa og/eller innfører same språkstilen overalt.
Tsjetsjeniakrigane
Evstafiev-checnnya-soldier-fire.jpg
Ein tsjetsjensk soldat under kampene om Groznyj i januar 1995 under den første Tsjetsjenia-krigen.
Dato Slagfase: 26. august 1999 - mai 2000
Opprørsfase: Juni 2000 - 15. april 2009 (offisielt)
Fortsatt opprør i deler av Nord-Kaukasus
Stad Tsjetsjenia, Dagestan, andre delar av Nord-Kaukasus, Russland
Resultat Russisk seier; den russiske staten fekk igjen kontroll over området; fortsett geriljakrig i enkelte område.
Partar
Flagget til Russland Den russiske føderasjon
Flag of the Chechen Republic.svg Tsjetsjenske lojalistar
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Den tsjetsjenske republikken Itsjkeria
Flag of the Caucasian Emirate.svg Kaukasus-emiratet (fra 2007)
Flag of Jihad.svg Arabiske mujahidin
Ukrainske frivillige frå UNA-UNSO
Kommandantar
Standard of the President of the Russian Federation.svg Boris Jeltsin
Standard of the President of the Russian Federation.svg Vladimir Putin
Standard of the President of the Russian Federation.svg Dmitrij Medvedev
Flagget til Russland Gennadij Trosjev
Flagget til Russland Aleksandr Baranov
Flagget til Russland Valentin Korabelnikov
Flagget til Russland Viktor Kazantsev
Flagget til Russland Vladimir Sjamanov
Flagget til Russland Anatolij Kvasjnin
Flagget til Russland Vladimir Moltenskoi
Flag of Chechen Republic before 2004.svg Akhmad Kadyrov
Flag of the Chechen Republic.svg Ramzan Kadyrov
Flag of the Chechen Republic.svg Ruslan Jamadajev
Flag of the Chechen Republic.svg Sulim Jamadajev
Flag of the Chechen Republic.svg Said-Magomed Kakijev
Flag of the Chechen Republic.svg Dzjabrail Jamadajev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Aslan Maskhadov
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Abdul-Khalim Saidulajev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Ruslan Gelayev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Sjamil Basajev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Vakha Arsanov
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Arbi Barajev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Movsar Barajev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Akhmed Zakajev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Abdul-Malik Mezjidov
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Hunkar Pasja Israpilov
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Salman Radujev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Rappani Khalilov
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Aslambek Abdulhadzjiev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Aslanbek Ismailov
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Hussein Gakajev
Flag of the Caucasian Emirate.svg Dokka Umarov
Flag of the Caucasian Emirate.svg Akhmed Jevlojev
Flag of the Caucasian Emirate.svg Supyan Abdullajev
Flag of the Caucasian Emirate.svg Aslambek Vadalov
Flag of Jihad.svg Ibn al-Khattab
Flag of Jihad.svg Abu Hafs al-Urdani
Flag of Jihad.svg Abu al-Walid
Flag of Jihad.svg Muhannad
Styrkar
Minst ~93.000 soldatar i Tsjetsjenia i 1999
~40-70.000 føderale og republikanske soldatar i Tsjetsjenia i 2006, fleire i tilgrensande regionar
~22.000 soldatar i 1999 (russisk estimat)
~1200 geriljasoldater i 2010
Tap
~6-11.000+ soldatar og politimenn
259+ soldatar sidan april 2009
14.113 soldater fram til slutten av 2002
2186 soldater (2003-2009)
479+ soldater siden april 2009

Sivile:
~25-50.000+ døde og 5000 forsvunnet i Tsjetsjenia, flere i tilgrensende regioner
Eller ~30-40.000 tsjetsjenere og ~100.000 russere i begge krigene
~600 drept i angrep utenfor Kaukasus
200+ siden april 2009


Den andre Tsjetsjenia-krigen (russisk Втора́я чече́нская война́, Vtoraja tsjetsjenskaja vojna), offisielt kalla Kontraterroristoperasjonen (контртеррористической операцией; Kontrterroristntsjeskoj operatsijej; КТО) og i dei seinare fasane betre kjent som Krigen i Nord-Kaukasus, var ein konflikt mellom Den russiske føderasjonen og tsjetsjenske og andre nordkaukasiske separatistar støtta av muslimske frivillige mujahedin. Krigen varte frå 7. august 1999 og heilt til fredsavtalen 16. april 2009, men den aktive krigsfasen slutta i april 2000.

Den tidlegare presidenten av Itsjkeria, Aslan Alivitsj Maskhadov i 1999. I 2005 vart han myrda av russiske spesialstyrker.
Den russiske presidenten Dmitrij Medvedev møter sjefen for den føderale tryggleikstenesta Aleksandr Bortnikov for å diskutera slutten på antiterroristoperasjonar i Tsjetsjenia, 27. mars 2009.
Fotografi av offera frå gisseldramaet i Beslan 1. september 2004.
Separatiststaten Kaukasus-emiratet sitt potensielle område.

Etter at Sovjetunionen fall i 1991 hadde Tsjetsjenia erklært seg sjølvstendig som republikken Itsjkeria, som hadde oppnådd de facto sjølvstende etter den russiske tilbaketrekkinga i 1996 i den første Tsjetsjenia-krigen, og som sidan 2000 hadde eksistert gjennom ei eksilregjering. I 2007 vart det såkalla Kaukasus-emiratet erklært som ein uavhengig stat i Nord-Kaukasus, og Tsjetsjenia, Vilayat Noxçiyçö, som ein del av dette emiratet, sjølv om fleire itsjkeriske militære og politiske leiarar har nekta å anerkjenna denne nye staten, og framleis går inn for eit uavhengig Itsjkeria.

Krigen byrja som ein reaksjon på den radikale tsjetsjenske organisasjonen den internasjonale muslimske brigaden invasjon av Dagestan 5. august 1999. 1. oktober rykte russiske soldatar inn i Tsjetsjenia i eit felttog som gjorde slutt på Itsjkerias sjølvstende og førte området attende under russisk føderal kontroll. Sjølv om krigen ofte vert rekna som ein indre konflikt i Russland, kjempa mange utlendingar som frivillige i konflikten, og då særleg muslimar frå diverse arabiske land på tsjetsjensk side.

Under det innleiande felttoget kjempa russiske soldatar støtta av pro-russiske tsjetsjenske paramilitære styrkar mot tsjetsjenske separatistar i open krig, og tok den tsjetsjenske hovudstaden etter ei vinterkringsetjing som varte frå slutten av desember 1999 til februar 2000. I mai 2000 fekk russarane direkte kontroll over republikken etter ein storoffensiv, men tsjetsjensk militant motstand ulike stadar i Nord-Kaukasus heldt fram å påføra russarane store tap og å utfordra den russiske kontrollen over Tsjetsjenia i fleire år. Enkelte tsjetsjenske separatistar utførte òg terroristangrep mot sivile i andre delar av Russland. Desse terroristhandlingane, som til dømes terrorangrepet mot Dubrovka-teateret i Moskva og bombeangrepet ved T-banen i Moskva 2010, saman med omfattande russiske brot på menneskerettane førte til at konflikten vart internasjonalt fordømt.

Fram til 2009 klarte Russland å nesten øydeleggja dei kaukasiske separatistrørslene, slik at den større krigføringa har stansa. Russiske hær- og innenriksministeriesoldater okkuperer ikkje lenger gatene i tsjetsjenske byar. Den ein gong øydelagde byen Groznyj har nyleg gått gjennom omfattande reparasjonar, og mykje av området rundt byen har fôra vorte bygd opp att. Til trass for dette finst det framleis sporadiske angrep i Nord-Kaukasus, og bombe- og bakholdsangrep mot føderale soldatar og styrkar frå dei regionale regjeringane skjer framleis. Sidan 2009 har det i Nord-Kaukasus vore ein auke av valdsnivået, og denne konflikta vert opprøret kalla i Nord-Kaukasus, og kan reknast som ein fortsettelse tsjetsjeniakonflikten.

16. april 2009 slutta offisielt kontraterroristoperasjonen i Tsjetsjenia. Sidan størsteparten av hæren vart trekt ut måtte dei lokale politityrkane no ta seg av det pågåande lavintensitetsopprøret. Tre månader seinare oppfordra separatistleiaren Akhmed Zakajev til å stoppa valden mot dei tsjetsjenske politityrkane frå og med første august, og sa at han håpte at "frå og med denne dagen vil aldri tjsetsjenere skyta på kvarandre."

Det er ukjent kor mange som døydde i tjsetsjeniakonflikten. Uoffisielle estimat hevdar mellom 25 og 50.000 falne og sakna, hovudsakleg tsjetsjenske sivile i den første krigen. Russiske offisielle kjelder stadfestar at over 5500 soldatar og politimenn har vorte drepne, medan menneskerettsorganisasjonen "Unionen av komiteane for soldatmødre" i Russland hevdar at omtrent 11.000 russiske soldatar vart drepne.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]