Hopp til innhald

Eva Aariak

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Eva Aariak

Fødd10. januar 1955 (71 år)
Baffinøya
Statsborgar avCanada
Yrkepolitikar
Alle verv
  • Member of the Legislative Assembly of Nunavut (2008–2013)
  • Nunavuts førsteminister (2008–2013)
  • Nunavuts kommissær (2021–) Sjå dette på Wikidata

Eva Qamaniq Aariak[a][b] (fødd 10. januar 1955) er ein kanadisk inuittisk politikar som vart vald inn i den lovgjevande forsamlinga i Nunavut ved territorialvalet i 2008 som representant for valkrinsen Iqaluit East. Den 14. november 2008 vart ho vald til den andre regjeringssjefen for Nunavut under det konsensusbaserte styresettet i territoriet.[2] Aariak var den femte kvinna som hadde vervet som regjeringssjef i Canada.

I januar 2021 vart Aariak utnemnd til den sjette kommissæren for Nunavut.[3]

Bakgrunn

[endre | endre wikiteksten]

Aariak vart fødd i Arctic Bay i Nordvestterritoria (no Nunavut) 10. januar 1955.[4]

Før ho vart vald inn i den lovgjevande forsamlinga, var Aariak den første språkkommissæren for Nunavut.[5] Ho vart opphavleg utnemnd for ein fireårsperiode som byrja i 1999, og perioden hennar vart seinare forlenga med eitt år fram til desember 2004.[6]

Som språkkommissær fekk ho i oppdrag å velja eit inuktitut-ord for internett. Ho valde ikiaqqivik, som bokstaveleg tyder «å reisa gjennom lag». Ordet viser til angakkuq, det tradisjonelle inuittiske omgrepet for ein sjaman eller lækjar som reiser gjennom tid og rom for å finna svar på åndelege og materielle spørsmål.[7]

Etter at ho gjekk av som språkkommissær, underviste ho i inuktitut ved Pirurvik-senteret i Iqaluit. Seinare eigde og dreiv ho Malikkaat, ein butikk i Iqaluit som selde inuittisk kunst og handverk.[5] I desember 2007 vart ho på nytt utnemnd som fungerande språkkommissær etter at den dåverande språkkommissæren Johnny Kusugak trekte seg.[4]

Aariak har òg vore koordinator for bokutgjevingsprogrammet på inuktitut til Baffin Divisional Education Council,[8] president for Baffin Regional Chamber of Commerce[9] og styreleiar for Nunavut Film Development Corporation.[10]

Dottera hennar, Karliin, vart utnemnd til den nye språkkommissæren for Nunavut i 2020.[11]

Politisk karriere

[endre | endre wikiteksten]

Aariak var den einaste kvinna som vart vald inn i den lovgjevande forsamlinga i Nunavut ved valet i 2008. Ho uttrykte seinare skuffing over dette og meinte at betre barnehagetilbod i Nunavut kunne bidra til at fleire kvinner deltok aktivt i politikken.[12] Ho tok òg til orde for å vurdera på nytt eit tidlegare framlegg om færre valkrinsar, der kvar krins skulle velja éin mann og éi kvinne som representantar.[13] To andre kvinner, Jeannie Ugyuk og Monica Ell-Kanayuk, vart seinare valde inn i forsamlinga ved suppleringsval.

Under Nunavut Leadership Forum 14. november 2008 vart Aariak vald til ny regjeringssjef framfor den sitjande regjeringssjefen Paul Okalik og representanten Tagak Curley.[14][15] Ho var den sjette kvinna som hadde eit slikt verv i Canada, etter Rita Johnston, Nellie Cournoyea, Christy Clark, Catherine Callbeck og Pat Duncan. Ho var òg den sjette kvinnelege førsteministeren i landet, inkludert tidlegare statsminister Kim Campbell.

Den 5. september 2013 kunngjorde Aariak at ho ville stilla til attval som representant for den nye valkrinsen Iqaluit-Tasiluk ved valet i 2013, men at ho ikkje ønskte ein ny periode som regjeringssjef.[16] Ved valet 28. oktober 2013 vart ho ikkje attvald og tapte med 43 røyster mot George Hickes.[17][18]

Den 19. november 2018 vart Aariak utnemnd til medlem av Order of Canada for arbeidet sitt med å fremja inuittisk kultur og språk, og for den politiske innsatsen sin innan fattigdomsreduksjon, likeverd og likestilling.[19]

Merknadar

[endre | endre wikiteksten]
  1. ↑ inuktitut: ᐄᕙ ᐋᕆᐊᒃ
  2. ↑ Aariak blir stundom skrive som Arreak, som var den opphavlege skrivemåten. Dette kom av at personar som ikkje var inuittar, misoppfatta uttalen av namna.[1]

Kjelder

[endre | endre wikiteksten]
  1. ↑ Brown, DeNeen L. (7. juli 2002). «In Old Names, a Legacy Reclaimed». The Washington Post. Henta 3. februar 2026.
  2. ↑ «Nunavut names new premier». The Globe and Mail. 14. november 2008. Arkivert frå originalen 15. november 2008.
  3. ↑ "Prime Minister announces new Commissioner of Nunavut". Office of the Prime Minister, 12. januar 2021.
  4. 1 2 «Former Nunavut languages commissioner joins Iqaluit East race». CBC News North. 24. september 2008. Henta 1. mai 2020.
  5. 1 2 «Malikkaat: For all things Inuit». Nunatsiaq News. 10. november 2006. Arkivert frå originalen 18. april 2009.,
  6. ↑ «Legislative Assembly Bids Fond Farewell to Languages Commissioner Eva Aariak» (PDF). Office of the Languages Commissioner of Nunavut. 22. november 2004. Arkivert frå originalen (PDF) 20. oktober 2007.
  7. ↑ Soukup, Katharina (2006). «Travelling Through Layers: Inuit Artists Appropriate New Technologies». Canadian Journal of Communication 31 (1). doi:10.22230/cjc.2006v31n1a1769. Henta 1. mai 2020.
  8. ↑ «Biographies: Eva Aariak». Nunavut @ Five. Arkivert frå originalen 6. juli 2011.
  9. ↑ Baffin Regional Chamber of Commerce
  10. ↑ «Nunavut Film Makers Receive Support for Projects» (PDF). Nunavut Film Development Corporation. 24. November 2006. Arkivert frå originalen (PDF) 20. mars 2009.
  11. ↑ "Karliin Aariak to be named Nunavut languages commissioner". Nunatsiaq News, 3. februar 2020.
  12. ↑ «Daycare needed to tip scales, says sole female MLA», Northern News Services, 3. november 2008, arkivert frå originalen 14. juli 2011
  13. ↑ "Reconsider gender parity, says lone female Nunavut MLA", cbc.ca, 29. oktober 2008
  14. ↑ "Eva Aariak chosen by MLAs as Nunavut's new premier and first woman leader"[daud lenkje], Canadian Press, 14, november 2008
  15. ↑ The Honourable Eva Aariak, arkivert frå originalen 7. juli 2012, henta 22. september 2013
  16. ↑ Eva Aariak won't seek 2nd term as Nunavut premier. CBC News, 5. september 2013.
  17. ↑ "Nunavut premier loses seat by 43 votes". Toronto Star, 29. oktober 2013.
  18. ↑ Murphy, David (15. november 2013). «MLAs choose Peter Taptuna to serve as Nunavut premier». Nunatsiaq News. Arkivert frå originalen 19. november 2013. Henta 27. januar 2024.
  19. ↑ "Ms. Eva Aariak: Order of Canada". Order of Canada, 19. november 2018.
Henta frå «https://nn.wikipedia.org/w/index.php?title=Eva_Aariak&oldid=3657285»