Fangfolk
Fang, alternativt fãn eller pahouin, er eit jordbrukande bantufolk frå Ekvatorial-Guinea, sørvestre Kamerun, nordvestre Gabon og São Tomé og Príncipe. Overslag over folketalet deira varierer mellom 1 og 3 millionar.[1][2] Dei utgjer kring 85 % av alle innbyggjarane i Ekvatorial-Guinea, der dei dermed er den største folkegruppa.[3] Dei er også den største folkegruppa i Gabon, der dei utgjer rundt ein firedel av innbyggjarane.[4]
Kunstverk laga av fangfolk, særleg av tre, jern og kleberstein, er regionalt kjende. Dei utskorne tremaskene og idolfigurane deira er blitt stilte ut ved museum over heile verda.[5][6]
Historie
[endre | endre wikiteksten]Etter tradisjonen innvandra fangfolket til det noverande leveområdet sitt tidleg på 1800-talet. Dei var eit krigarfolk som fekk rykte på seg for å vera kannibalar, noko som ved avskrekking hjelpte dei til å få kontroll over nye landområde og halda fiendar på avstand.[2][7] På den andre sida bidrog ryktet om kannibalisme også til å rettferdiggjera mishandling og slavehald av dei. Seinare etnologar som har brukt tid i lag med fangfolk har funne at bein og skallar dei hadde framme og i treboksar var æra leivningar av forfedrane deira, ikkje prov på kannialisme.[8]
Religion
[endre | endre wikiteksten]Den tradisjonelle religionen til fangfolk er sentrert rundt forfedrane, som ein trur utøver makt i livet etter dette. Relikt etter tidlegare leiarar i form av skallar og lange bein blir trudd å hjelpa familien med å behalda makta og bli ved helse.[7]
I 1939 blei fangfolket rekna for å vera blitt kristna. Men seinare har bwiti, ein kult med element frå kristendom og tradisjonell religion, hatt stor framgang. Heksetru blei eit viktig innslag.[1][2]
Organisasjon
[endre | endre wikiteksten]Tradisjonelt er fangsamfunnet organisert i klanar utan ei sentral politisk leiing. I Ekvatorial-Guinea og Gabon dominerer fangfolk det politiske livet.[1][2]
Kjende fangfolk
[endre | endre wikiteksten]- Léon M'ba, president i Gabon
- Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, president i Ekvatorial-Guinea
- Raymond Ndong Sima, gabonsk statsminister
- Francisco Macías Nguema, president i Ekvatorial-Guinea
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- 1 2 3 «Fang». Nationalencyklopedin. Henta 28. mars 2016.
- 1 2 3 4 «Fang». Encyclopedia Britannica. Henta 28. mars 2016.
- ↑ Jamie Stokes (2009). Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East. Infobase. s. 225–227. ISBN 978-1-4381-2676-0.
- ↑ Equatorial Guinea People and Society; Cameroon People and Society; Gabon People and Society; CIA Factbook
- ↑ Chinua Achebe (1977), An Image of Africa, The Massachusetts Review, Vol. 18, No. 4 (Winter, 1977), pages 782-794
- ↑ Guyer, Jane I. (1993). «Wealth in People and Self-Realization in Equatorial Africa». Man 28 (2): 243–265. JSTOR 2803412. doi:10.2307/2803412.
- 1 2 «Fang». Art & Life in Africa. The University of Iowa Museum of Art. Henta 28. mars 2016.
- ↑ John A. Shoup (2011). Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO. s. 60–61. ISBN 978-1-59884-362-0.
- Denne artikkelen bygger på «Fang people» frå Wikipedia på engelsk, og «Fang (folk)» frå Wikipedia på bokmål den 27. januar 2024.