Fiskarhalvøya

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Fiskarhalvøya er den nordaustlegaste delen av Petsjenga.
Landsbyen Tsypnavolok på Fiskarhalvøya.

Fiskarhalvøya (russisk Полуостров Рыбачий, Poluostrov Rybatsjij, nordsamisk Giehkirnjárga, finsk Kalastajasaarento) er den nordlegaste punktet på fastlandet i den europeiske delen av Russland. Ho består av to delar, Srednijhalvøya («Mellomhalvøya») knytt til fastlandet via eit smalt eid og sjølve Fiskarhalvøya, som er knytt til Srednij igjen via eit liknande smalt eid. Halvøya er derfor nesten omgjeve av vatn. Administrativt høyrer ho til Petsjengas kommunale krets i Murmansk region og ligg nokre få timar frå Murmansk.

Hovudnæringane til innbyggjarane er reinsdyr og petroleum.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Halvøya ligg eit område der grensene vart sett relativt seint. Den norsk-russiske grensa vart teikna i 1826 og Fiskarhalvøya hamna på den russiske sida. På denne tida levde fleire nordmenn på halvøya.

"Den 22. november 1868 godkjente tsar Aleksander 2 en rekke tiltak som skulle lokke folk til å slå seg ned langs Kolakysten. Hensikten var å styrke bosettingen i en nesten folketom grenseregion. Blant tiltakene var annet om skattefritak for handel, rett til tollfri innførsel og salg, og rett til gunstige lån", skreiv media.[1]

Etter den russiske revolusjonen vart vestlege delar av Sredij og Fiskarhalvøya avstått til Finland. Dei vart gjeve tilbake til Sovjetunionen etter den sovjetisk-finske vinterkrigen i 1940. Dei norske busetjarane vart «fanga» i Sovjetunionen etter revolusjonen, og enkelte av etterkomarane fekk norsk borgarskap etter jernteppet forsvann.

Under den andre verdskrigen var området i tre år del av ein posisjonskrig mellom Tyskland og Sovjetunionen. Halvøya verna tilkomsten til Murmansk og Arkhangelsk, som var hovudportane til Lend-lease. Fronten delte halvøya i to delar, og på begge sider vart det bygd kraftig forsvarsverk.

Før Sovjetunionen vart splitta, var området kraftig militarisert sidan det låg like ved grensa til «NATO-landet» Noreg.

Området er framleis (2005) lukka for utlendingar. Russland-korrespondenten til NRK, fekk tilgang til halvøya i 2017, og han skreiv (minst) ein artikkel om halvøya.[1]

Ei militærøving (med panserkjøretøy) fann stad i 2017.[1]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 1,2 Morten Jentoft. https://www.nrk.no/urix/xl/de-glemte-emigrantene-1.13736215