Lysmåling

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
(Omdirigert frå Fotometri)
Hopp til navigering Hopp til søk

Lysmåling eller fotometri er måling av styrken eller intensiteten til ei lyskjelde, måling av lysstraum eller lysfluks og lysmengd eller illuminans. I praksis er det lysstraum eller belysningsstyrke som blir målt, medan lysstyrken til ei kjelde må reknast ut frå illuminansen han gjev i ein bestemd avstand og i ulike retningar.

Lysmåling er ein del av radiometri, som er læra om måling av strålingsenergi (inkludert lys) i form av absolutt styrke. I fotometri vert strålingsstyrken til kvar bølgjelengd vekta av ein luminositetsfunksjon som baser seg på korleis mennesket sansar lysstyrken.

Einingar[endre | endre wikiteksten]

Grunneininga for lysmåling i SI-systemet er eininga for lysstyrke, candela (cd). Tidlegare nytta ein eininga normallys (candle, internasjonalt lys) der 1 normallys = 1,05 cd, og hefnerlys der 1 hefnerlys = 0,94 cd. Desse einingane svarar om lag til lysstyrken frå eit vanleg stearinlys.

Dei andre einingane for lysmåling vert definert ut frå grunneininga.

Storleik Eining (symbol) Definisjon
Lysstyrke candela (cd) 1 candela er lysstyrken i ein viss retning frå ei kjelde som sender ut monokromatisk stråling med frekvens 540 · 1012 hertz og med strålingsstyrke i den gjevne retning på 1/683 watt/steradian. Dette er grunneininga i SI-systemet
Lysfluks lumen (lm = cd · sr) 1 lumen er lysfluksen eller lysstraumen i ein romvinkel på 1 steradian frå ei punktforma strålekjelde som stråler likt i alle retningar.
Lysmengd lumensekund (lm · s) Lysfluks multiplisert med tid
Illuminans lux (lx = lm/m²) Lysfluks mot ei flate dividert med arealet av flaten
Lyseksponering luxsekund (lx · s) Illuminans multiplisert med tid
Luminans cd/m² Lysstyrken frå eit flateelement sett frå ei særskild retning dividert med det tilsynelatande arealet til flatelementet.
Lyseksitans lm/m² Forholdet mellom lysfluksen frå eit flateelement og storleiken til flatelementet
Lysutbytte av ei lyskjelde lumen/watt (lm/w) Forholdet mellom lysfluksen frå ei lyskjelde og effekten av lyskjelda
Lysutbytte av stråling lumen/watt (lm/w) Forholdet mellom lysfluksen i ei stråle og energifluksen i strålen

Kjelder[endre | endre wikiteksten]