Friedensreich Hundertwasser

Friedensreich Hundertwasser
Statsborgarskap	Austerrike, New Zealand
Fødd	15. desember 1928 Wien
Død	19. februar 2000 (71 år) Australia
Yrke	kunstmålar, bilethoggar, arkitekt, frimerkekunstnar, teiknar, miljøvernar, grafikar, økolog, kunstnar
Politisk parti	Die Grünen – Die grüne Alternative[*]
Friedensreich Hundertwasser på Commons

Hundertwasserhuset i Plochingen

Friedrich Stowasser (15. desember 1928–19. februar 2000), betre kjent under pseudonymet Friedensreich Regentag Dunkelbunt Hundertwasser, var ein austerriksk kunstnar og arkitekt som også jobba med miljøvern.

Hundertwasser skilde seg ut som ein motstandar av straumlinjeforma og einsretta kunst og arkitektur, og uttrykte det gjennom bygningsdesign. Det best kjende verket hans er Hundertwasserhaus i Wien i Austerrike, som er blitt ein viktig stad i den austerrikske hovudstaden, karakterisert av fantasi og særpreg.

Liv

Hundertwasser var fødd inn i ein jødisk familie i Wien 15 desember 1928. Før han fylte tjue år, var heile morssida av slekta hans blitt drepen i Holocaust.

I 1936 byrja han på Montessoriskolen. Han byrja å laga eigne verk på slutten av 1940-talet, og byrja på Akademie der bildenden Künste Wien i 1948.

Nazitida var svært vanskeleg for Hundertwasser og mora Elsa, som var jødiske. Dei slapp unna forfølging ved å markera seg som kristne. Dette hadde truverde sidan faren til Hundertwasser var katolikk. Hundertwasser blei døypt katolikk i 1935. For å unngå trøbbel, vart Hundertwasser medlem i Hitlerjugend.

Hundertwasser utvikla kunstnariske ferdigheiter tidleg. Etter krigen var han tre månader ved kunstakademiet i Wien, og byrja å signera kunsten sin under namnet Hundertwasser i staden for Stowasser. Han la ut på reise, og brukte eit lite sett med målarsaker som han førte med seg alltid for å skisse det han så. I Firenze møtte han den unge franske biletkunstnaren René Brô for fyrste gong. Dei blei venner livet ut. Detn fyrste kommersielle målerisuksessen til Hundertwasser var i 1952-53 med ei utstilling i Wien.

Han elska New Zealand, og han definerte det som det offisielle heimlandet sitt. Her blei han også gravlagt etter at han døydde i 2000, 71 år gammal.

Namn

Etternamnet Hundertwasser kjem av ei omsetjing av 'sto' (det slaviske ordet for '(eitt) hundre') til tysk. Namnet Friedensreich har dobbel tyding; 'fredsrike' eller 'fredsrik' (i tydinga 'fredeleg'). Dei andre namna han valde, Regentag og Dunkelbunt, blir omsett til 'regnfull dag' og 'mørkt' og 'fleirfarga'.

Stil

Den konservative stilen til Hundertwasser kan nesten samanliknast med Gaudí i art nouveau. Han ville gjenforeina menneska med naturen, og ville ikkje ha rette linjer i verka sine. Han var sterkt inspirert av plantar og naturen, og brukte mange organiske former. Han stod for individualisme, og meinte at kvar og ein hadde ein plass i heilskapen. Eit anna kjenneteikn var ofte sterke, lyse fargar.

Han definerte ofte stilen sin som transautomatisme.

Kjelder

• Denne artikkelen bygger på «Friedensreich Hundertwasser» frå Wikipedia på bokmål, den 23. april 2025.