Fysikaren John Clarke
| John Clarke | |||
_2025_(4x5).png) | |||
| Fødd | 10. februar 1942 Cambridge | ||
|---|---|---|---|
| Nasjonalitet | Storbritannia | ||
| Yrke | fysikar | ||
| Institusjonar | University of California, Berkeley Lawrence Berkeley National Laboratory | ||
| Alma mater | University of Cambridge | ||
| Doktorgradsrettleiar | Brian Pippard | ||
| Medlem | Royal Society National Academy of Sciences American Academy of Arts and Sciences American Association for the Advancement of Science American Physical Society | ||
John Clarke (fødd 10. februar 1942) er ein britisk eksperimentalfysikar og professor emeritus ved University of California, Berkeley.[1] Han er kjend for arbeidet sitt med måleutstyr basert på superleiarar. Steven Girvin har kalla Clarke «gudfaren av superleiande elektronikk».[2]
På 1980-talet leia Clarke eit forskingsteam som inkluderte John M. Martinis og Michel Devoret.[3] Dei fekk Nobelprisen i fysikk i 2025 for oppdagingane sine innan makroskopiske kvantefenomen ved bruk av Josephson-effekten.[3]
Utdanning og karriere
[endre | endre wikiteksten]John Clarke vart fødd 10. februar 1942 i Cambridge i England.[4][5] Han gjekk på The Perse School før han tok til på naturvitskaplege studiar ved Christ’s College, Cambridge.[6] Han fullførte ein bachelorgrad (B.A.) i fysikk i 1964, og studerte deretter til doktorgrad i fysikk ved Royal Society Mond Laboratory ved University of Cambridge.[7]
I 1965 vart Clarke ein av dei første studentane ved det nystifta Darwin College i Cambridge, og han var den første presidenten i studentforeininga ved Darwin College.[8] Under doktorgradsarbeidet sitt – rettleia av Brian Pippard – utvikla Clarke eit svært sensitivt voltmeter, som han seinare kalla «SLUG» (Superconducting Low-inductance Undulatory Galvanometer).[6][7] Han tok doktorgraden i 1968.[7] Clarke har ved fleire høve sagt at arbeidet hans vart påverka av nobelprisvinnaren Brian Josephson, som føresåg Josephson-effekten i 1962 og òg var ein tidlegare student av Pippard.[9][10]
Etter at han fullførte doktorgraden, fekk Clarke ein postdoktoral forskingsposisjon ved University of California, Berkeley, og arbeidde der heile den akademiske karrieren sin – først som assisterande professor (1969), deretter som førsteamanuensis (1971), og til slutt som professor i fysikk (1973–2010).[11]
Clarke heldt fram tilknytinga si til University of Cambridge etter at han flytta til USA.[11] I 1972 vart han vald til fellow ved Christ’s College; i 1989 var han gjestefellow ved Clare Hall, Cambridge, og i 1998 vart han vald til by-fellow ved Churchill College, Cambridge.[11] Clarke fekk ein doktorgrad i vitskap (D.Sc.) frå University of Cambridge i 2003.[11] Han vart vald til æresfellow ved Christ’s College i 1997 og ved Darwin College i 2023.[11]
Forsking
[endre | endre wikiteksten]Forskinga til Clarke er retta mot superleiiing og superleiande elektronikk, særleg utvikling og bruk av superleiande kvanteinterferensapparat (SQUID-ar), som er ultrasensitive detektorar av magnetisk fluks.[12][13][14]
I 1985 demonstrerte Clarke, saman med doktorgradsstudenten sin John M. Martinis og postdoktoren Michel Devoret, den kvantemekaniske åtferda til ein Josephson-overgang.[3][15] Dei viste at ved låg temperatur kunne ein makroskopisk elektronisk tilstand knytt til superleiarar gjennomgå kvantetunnelering ved null spenning.[16] Same året viste eksperiment med mikrobølgjepulsar sendt gjennom systemet at resonansane hadde kvantiserte energinivå.[17] Dette eksperimentet var det første beviset på circuit quantum electrodynamics (krinsbasert kvanteelektrodynamikk), som seinare vart grunnlaget for superleiande kvantedatamaskinar.[18][19]
Clarke har òg arbeidd med bruk av SQUID-ar konfigurerte som kvantestøy-avgrensa forsterkarar i søket etter aksionen – ein hypotetisk partikkel og mogleg komponent i mørk materie.[12]
Prisar og utmerkingar
[endre | endre wikiteksten]Clarke fekk eit Alfred P. Sloan-stipend i 1970[20] og eit Guggenheim-stipend i 1977.[21] Han vart vald til Fellow of the Royal Society i 1986.[12] I 1998 fekk han Joseph F. Keithley-prisen for framsteg innan målevitskap,[22] og året etter fekk han Comstock-prisen i fysikk.[23] Han har òg motteke Hughes-medaljen[12] og Olli V. Lounasmaa-minneprisen i 2004.[24] Clarke vart vald til utanlandsk medlem av National Academy of Sciences i mai 2012,[25] og medlem av American Philosophical Society i 2017.[26]
I 2021 vart Micius Quantum Prize tildelt Clarke, Michel Devoret og Yasunobu Nakamura.[27]
I 2025 fekk Clarke, Michel Devoret og John M. Martinis saman Nobelprisen i fysikk «for oppdaginga av makroskopisk kvantemekanisk tunnelering og energikvantisering i ein elektrisk krins».[28]
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- ↑ «John Clarke, Professor Emeritus of the Graduate School | Physics». physics.berkeley.edu. Arkivert frå originalen 8. oktober 2025. Henta 7. oktober 2025.
- ↑ «Nobel Prize in Physics Is Awarded for Work in Quantum Mechanics» (på engelsk). 7. oktober 2025. Arkivert frå originalen 7. oktober 2025. Henta 9. oktober 2025.
- 1 2 3 «AIP Congratulates 2025 Nobel Prize Winners in Physics - AIP.ORG». AIP (på engelsk). 7. oktober 2025. Arkivert frå originalen 7. oktober 2025. Henta 7. oktober 2025.
- ↑ «John Clarke». nobelprize.org. 7. oktober 2025. Arkivert frå originalen 7. oktober 2025. Henta 7. oktober 2025.
- ↑ «Clarke, John, 1942–». AIP. Henta 7. oktober 2025.
- 1 2 «Cambridge Celebrates Its 126th Nobel Laureate as Alumnus John Clarke Wins 2025 Physics Prize». Times Now. 7. oktober 2025.
- 1 2 3 «John Clarke (E) | UC Berkeley Physics». Arkivert frå originalen 7. oktober 2025.
- ↑ «John Clarke: DCSA President 1966–67». darwin.cam.ac.uk. Juli 2024. Henta 7. oktober 2025.
- ↑ Rogalla, Horst; Kes, Peter H. (11. november 2011). 100 Years of Superconductivity (på engelsk). Taylor & Francis. ISBN 978-1-4398-4948-4.
- ↑ «Nobel Prize in Physics 2025». NobelPrize.org (på engelsk). Henta 9. oktober 2025.
- 1 2 3 4 5 «Professor John Clarke FRS». christs.cam.ac.uk. Henta 7. oktober 2025.
- 1 2 3 4 «John Clarke». Royal Society. 7. oktober 2025. Arkivert frå originalen 7. oktober 2025. Henta 15. juni 2017.
- ↑ Ford, P. J.; Saunders, G. A. (2005). «9. Electron applications of high temperature super conductors». The Rise of the Superconductors (på engelsk). CRC Press. s. 169. ISBN 978-0-203-64631-1.
- ↑ Lakhani, Nikhil (2025). Solid-State Physics: Core Principles. Educohack Press. s. 138. ISBN 978-93-6152-073-0.
- ↑ Hassinger, Sebastian (11. september 2024). The New Quantum Era (på engelsk). "O'Reilly Media, Inc.". ISBN 978-1-0981-4938-3.
- ↑ «What was the key experiment conducted by Michel H. Devoret, John Clarke, and John M. Martinis at Berkeley? | Britannica». www.britannica.com (på engelsk). 8. oktober 2025. Henta 9. oktober 2025.
- ↑ «Quantum effects in electrical circuits honored with Physics Nobel». www.science.org (på engelsk). Henta 9. oktober 2025.
- ↑ Blais, Alexandre; Grimsmo, Arne L.; Girvin, S. M.; Wallraff, Andreas (19. mai 2021). «Circuit quantum electrodynamics». Reviews of Modern Physics 93 (2). Bibcode:2021RvMP...93b5005B. arXiv:2005.12667. doi:10.1103/RevModPhys.93.025005.
- ↑ «The ABC of cQED». Nature Physics (på engelsk) 16 (3): 233. 2020. Bibcode:2020NatPh..16..233.. ISSN 1745-2481. doi:10.1038/s41567-020-0847-3.
- ↑ «Fellows Database | Alfred P. Sloan Foundation». sloan.org (på engelsk). Henta 7. oktober 2025.
- ↑ «Guggenheim Fellowships: Supporting Artists, Scholars, & Scientists». www.gf.org. Henta 7. oktober 2025.
- ↑ «Awards – John Clarke». Berkeleyan. 22. april 1998. Henta 7. oktober 2025.
- ↑ «Comstock Prize in Physics». National Academy of Sciences. Arkivert frå originalen 29. desember 2010. Henta 13. februar 2011.
- ↑ «Olli V. Lounasmaa Memorial Prize». Aalto University (på engelsk). Arkivert frå originalen 23. januar 2025. Henta 7. oktober 2025.
- ↑ «National Academy of Sciences Members and Foreign Associates Elected». National Academy of Sciences. 1. mai 2012. Arkivert frå originalen 4. mai 2012.
- ↑ «American Philosophical Society: Newly Elected – April 2017». Arkivert frå originalen 15. september 2017. Henta 13. juni 2017.
- ↑ «John Clarke Is A Co-Recipient Of The Micius Quantum Prize | Physics». physics.berkeley.edu. Henta 7. oktober 2025.
- ↑ Nobel Prize (15. september 2025). Announcement of the 2025 Nobel Prize in Physics. Henta 7. oktober 2025 – via YouTube.
- Denne artikkelen bygger på «John Clarke (physicist)» frå Wikipedia på engelsk, den 22. oktober 2025.