Galenitt

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Galenitt
Blyglans
Calcite-Galena-elm56c.jpg
Nærbilete av galenitt
Generelt
Kategori Sulfidmineral
Kjemisk formel PbS
Strunz-klassifisering 02.CD.10
Dana-klassifisering 2.8.1.1
Krystallsymmetri Isometrisk H–M symbol 4/m 3 2/m
Einingscelle a = 5.936 Å; Z = 4
Identifikasjon
Farge Blygrå og sølvaktig
Krystallform Kubar og åttesidig, tavleforma og stundom skjelettaktige krystall
Krystallsystem Kubisk heksotahedral cF8, Romgruppe Fm3m, No. 225
Tvilling Kontakt, penetrering og lamellar
Kløyv Kubisk perfekt på [001], deling på [111]
Brot Undermuslig
Fastleik Sprø
Mohs hardleiksskala 2.5–2.75
Glans Metallisk
Strekfarge Blygrå
Transparens Ugjennomsiktig
Spesifikk vekt 7.2–7.6
Optiske eigenskapar
Optiske eigenskapar Isotrop og ugjennomsiktig
Smeltbarheit 2
Kjelder [1][2][3]

Galenitt eller blyglans er eit tungt, bløytt, metallisk mineral med blygrå farge. Krystalla spaltar lett i tre retningar etter terningflatene. Det er den viktigaste blyertsen og består av bly(II)sulfid, PbS, med ca. 86 % bly. Det har òg vore utnytta på grunn av sølvinnhaldet, som vanlegvis vekslar mellom 0,01 og 0,3 %. Innhaldet av sølv, antimon, vismut og andre element i galenitt kjem i stor grad av mikroskopiske innesluttingar av mineral som sølvglans og fahlerts. Mineral som er nærskyldt med galenitt er clausthalitt og altaitt.

I Noreg har mellom anna kontaktførekomstar ved Konnerud nær Drammen vore drive på bly og sølv (Jarlsberg verk). Nokre av kisførekomstane i Den kaledonske fjellkjeda leverer òg blyglanskonsentrat, til dømes Bleikvassli Gruber. Dei viktigaste produsentlanda er USA, Russland, Australia, Canada, Peru og Mexico.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • «Galenitt» (24. februar 2012). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.
  1. Anthony, John W.; Bideaux, Richard A.; Bladh, Kenneth W. and Nichols, Monte C., red. (1990). «Galena». Handbook of Mineralogy (PDF). I (Elements, Sulfides, Sulfosalts). Chantilly, VA, US: Mineralogical Society of America. ISBN 0962209708. 
  2. Galena. Webmineral
  3. Galena. Mindat.org

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Galenitt