Hans J. Henriksen

Hans J. Henriksen
Statsborgarskap	Noreg
Fødd	26. oktober 1903 Båteng
Død	4. september 1977 (73 år) Oslo
Yrke	avisredaktør, omsetjar
Prisar	Kongens fortenestmedalje, Norsk kulturråds ærespris

Hans Jonas Henriksen, samisk Heandarat-Hánsa (28. oktober 1903–4. september 1977), var ein samisk språkforkjempar og pådrivar for samisk organisasjonsarbeid frå Båteng i Tana kommune.

Henriksen voks opp i eit samisk miljø i Tana, og hadde samisk som morsmål. Av den grunn arbeidde han i åra 1929 - 1956 som «språkmeister« for professor Konrad Nielsen, som heldt på med det som skulle bli fembindsverket Lappisk ordbok. Verket hadde mykje å seia for samane sin identitet, særleg ettersom norsk politikk overfor samane var prega av assimilering heilt fram til 1960-talet.

Henriksen var òg medarbeidar i ei faggruppe som utarbeidde ei ny samisk rettskriving. Tilråinga frå denne gruppa vart godkjent som felles nordsamisk rettskriving for Noreg og Sverige i 1948, og vert i daglegtale kalla Bergsland-Ruong-rettskrivinga. Denne vart brukt på skulen heilt fram til dagens rettskriving kom i 1979.

Karriere etter arbeidet med ordboka

Frå 50-talet og oppover var Henriksen engasjert for samane sine rettar på mange område. I 1953 vart han tilsett som kontorleiar i sekretariatet det nyoppretta Samisk Råd for Finnmark. Henriksen arbeidde her til 1963. I 1965-1970 var han kontorleiar for sekretariatet til Norsk sameråd.

3 år etter skipinga av Samisk Råd for Finnmark, i 1956, vart Nordisk sameråd skipa på ein konferanse i Karasjok. Henriksen var ein av møteleiarane under skipinga, og leia den norske fløyen av rådet i periodar. Nordisk sameråd arbeidde med spørsmål som samisk skule, undervisning, kultur, sosiale forhold og livsnæringane åt samane. Same året var Henriksen med på å starta det norsk- og samiskspråklege bladet Ságat saman med m.a. Thor Frette. I perioden 1957-63 var Henriksen også redaktør for Ságat. Elles heldt han føredrag om samiske emne og skreiv mykje i blad og aviser.

Utmerkingar

I 1974 fekk Henriksen både Kongens fortenestmedalje i gull og Norsk kulturråds ærespris for arbeidet sitt. Året etter vart han i tillegg statsstipendiat. Hans Jonas Henriksen døydde i Oslo i 1977.

Omsetjingar av Hans J. Henriksen

• Luther ucca kátekismusaš (Luthers vesle katekisme), 1957
• A. Amundsen: Mån åi'dnen su mánnán. Biibalhistor'ja (Eg såg han som barn), 1959
• A. Prøysen: Sáppán-lávla (Musevisa), 1963
• Låkkangirj'ji sámi-ja dárogillii (Samisk-norsk lesebok), bd. 1, 1965
• Ellen G. White: Luoddat Kristusa guv'lui (Vegen til Kristus), 1975

Kjelder

• Jernsletten, Nils: Hans Henriksen. Norsk Biografisk Leksikon

• Kyllingstad, Jon Røyne 2025: "Menneskeåndens universalitet. Instituttet for sammenlignende kulturforskning 1917-1940. Ideene, institusjonen og forskningen. Oslo: Institutt for sammenlignende kulturforskning, Novus forlag.