Hn/Hamp

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Sidor som ligg under «Hn» er skrivne på høgnorsk. Denne finst òg i gjeldande rettskriving — sjå «Hamp».
Hamp, harp


Hampa Cannabis sativa L. (närbild).jpg

Skipnad
Rike: Plantae
Klassa: Magnoliopsida
Orden: Apiales
Ætt: Cannabáceæ
Ættgrein: Cannabis
Kynd: C. sativa
Dei handklovne bladi frå hampevoksteren.

Hamp eller harp (Cannabis sativa) er ein eittårig vokster med gulgrøne blomar og motsette handklovne blad. Voksteren hev vore nytta til tog, ty og anna gjenom soga, men er no like kjend som rusingsråd.

Hamp ættar frå Asia. Han er mykje dyrka i Sudaust-Europa, Italia og Japan. Tidlegare vart voksteren dyrka i Sverike, og det vart òg freista i Noreg. Voksteren er funnen på avfallsplassar og liknande yver heile Noreg, men er ikkje rekna som reproduserande.[1]

Hamp er serbu. Hannvoksteren hev finare bast enn hovoksteren, og gjev difor betre hampetrevlar.

Namn[endre | endre wikiteksten]

Ordet hamp er upphavleg eit lån frå gresk κάννᾰβῐς (kánnabis), men tidleg nog til at logi hans Grimm verka på det og gjorde k og b til h og p. Utfallet vart *hanapiz og gav norrøne *hanpr etter synkopetidi. Seinare vart det hampr som er upphavet til den nynorske formi.

Harp er truleg av same upphav, men umlaga etter horr ‘linstrå’.

Rusingsråd[endre | endre wikiteksten]

Hamp er ei av dei vanlegaste rusingsrådene i verdi, og er millom anna nytta som lækjeråd for ymse sjelelege lidingar. Berre koffein, alkohol og nikotin er meir nytta.

Rusingsrådi finst i fleire former. Ei av dei vanlegaste er kvåda. Hampekvåda er ei seig væta voksteren skil ut i hø‎gfjellsstrok på kring 1000 meter. På engelsk er denne væta kalla hashish, frå arabisk ḥašīš ‘turka urt’. Ei onnor form er bladi, blomane og skoti, ofte frå hoa. Desse vert turka og eignar seg difor best i sigarettar, medan kvåda krev jamn verming.

Kjeldor[endre | endre wikiteksten]

  1. Hamp, Cannabis sativa L. , artsdatabanken.no
  • Lid, J.: Norsk og svensk flora. Oslo, 1974.
  • «Hamp» (14. februar 2009). Store norske leksikon. Fri artikkel henta 21. juli 2015.
Spire Denne biologiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.