Hn/Meter

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Sidor på Nynorsk Wikipedia som ligg under Hn er skrivne på høgnorsk.
Denne sida skal finnast òg på gjeldande nynorsk rettskriving — sjå «Meter».

Meter er ei SI-eining for lengd. I dag er denne lengda definert som strekningi ljos forplantar seg i vakuum i løpet av nøyaktig 1/299.792.458 sekund. Symbolet for meter er m.

Einingi blei til etter den franske revolusjonen, då dei revolusjonære villa hava eit nytt og uavhengig mål for lengd. Dei tok det greske ordet metron, som tyder mål, og lét denne einingi stå for 1/10.000.000 av avstanden frå Nordpolen til ekvator. Problemet med denne definisjonen var at dei såg på jordi som heilt rund, noko ho ikkje er.

Definisjonen på ein meter har derfor endra seg over åri, for å bliva meir presis og uforanderleg:

År Definisjon
1793 1/10.000.000 av avstanden mellom Nordpolen og ekvator
1795 Ei metallstong på ein meter blir laga i bronse
1799 Prototypen på ein meter blir laga i platina
1889 Den internasjonale prototypen på ein meter blir laga i ei legering av platina og iridium
1906 1.000.000/0,64384696 bølgjelengder av den raude linja i kadmiumspektrumet i luft
1960 1.650.763,73 bølgjelengder av radioaktive bølgjer produsert av eit

krypton-86-atom som går frå energinivået 2p10 til 5d5

1983 Strekningi ljos forplantar seg i vakuum i løpet av nøyaktig 1/299.792.458 sekund