Iñupiaq

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
iñupiaq
iñupiaq
Klassifisering: eskimoisk-aleutisk
 inuittisk
  iñupiaq
Talarar: Iñupiaqfolk
Bruk
Tala i: USA (Alaska)
Område: Nordre Nord-Amerika
iñupiaqtalande i alt: 2000
Rangering: Ikkje blant dei 100 største
Skriftsystem: det latinske alfabetet
Språkkodar
ISO 639-1: ik
ISO 639-2: ipk
ISO 639-3: ipk

Iñupiaq eller inupiak er ei gruppe av dialektar av inuitt-språka som blir snakka i dei nordlege og nordvestre delane av Alaska. Til saman blir desse dialektane snakka av omtrent 2000 menneske, av rundt 20 700 iñupiaqfolk.[1]

Dialektar[endre | endre wikiteksten]

Iñupiaq kan delast inn i fem dialektar, som til saman utgjer tre hovudgrupper.

  • Den nordlege gruppa:
    • 1. North slope iñupiaq
    • 2. Malimiut-dialekten
  • Området rundt Anatuvuk-passet:
    • 3. Nunamiu-dialekten
  • Dialektane rundt Seward-halvøya

Grammatikk[endre | endre wikiteksten]

Iñupiaq skil seg lite frå dei andre inuit-språka. Det har tre vokalar, i, u, a, og det er eit agglutinerande språk.

Morfologi[endre | endre wikiteksten]

Substantiv[endre | endre wikiteksten]

Iñupiaq er eit ergativt språk, det vil seie at objektet til eit transitivt verb står i same kasus som subjektet til eit intransitivt verb (kasus absolutiv). Til saman har iñupiaq fem kaus: Absolutiv, relativ, terminativ, lokativ og ablativ.

Substantiv står i eitt av tre numerus, singularis, dualis og pluralis. Dei kan også uttrykke person eller tal for possessor, tre personar og tre tal. I tillegg til grunnforma får kvar kasus-numeruskombinasjon dermed ni former, dvs. eit grunnleggjande substantivparadigme består av 150 ordformer.

Skriftspråk[endre | endre wikiteksten]

Iñupiaq blir skrive med det latinske alfabetet. Rettskrivinga vart utarbeidd av Roy Ahmaogak, ein inupiaq frå Barrow, i lag med den amerikanske lingvisten Eugene Nida. I tillegg til det engelske alfabetet bruker iñupiaq bokstavane ġ ḷ ł ł̣ ñ ŋ.

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

  • MacLean, Edna Ahgeak 1986: North Slope Iñupiaq grammar : first year. Fairbanks, Alaska : Alaska Native Language Center, College of Liberal Arts, University of Alaska
  • Kaplan, Lawrence D. 1981: Phonological issues in North Alaskan Inupiaq. Fairbanks, Alaska : Alaska Native Language Center, University of Alaska Fairbanks

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. «Populations and Speakers | Alaska Native Language Center». Arkivert frå originalen 2017-04-28. Henta 11. august 2016. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Wikipedia-logo-v2.svg Wikipediaiñupiaq

Nettstader
Bøker
  • Barnum, Francis. Grammatical Fundamentals of the Innuit Language As Spoken by the Eskimo of the Western Coast of Alaska. Hildesheim: G. Olms, 1970.
  • Blatchford, DJ. Just Like That!: Legends and Such, English to Iñupiaq Alphabet. Kasilof, AK: Just Like That!, 2003. ISBN 0-9723303-1-3
  • Bodfish, Emma, and David Baumgartner. Iñupiat Grammar. Utqiaġvigmi: Utqiaġvium minuaqtuġviata Iñupiatun savagvianni, 1979.
  • Kaplan, Lawrence D. Phonological Issues in North Alaskan Iñupiaq. Alaska Native Language Center research papers, no. 6. Fairbanks, Alaska (Alaska Native Language Center, University of Alaska, Fairbanks 99701): Alaska Native Language Center, 1981.
  • Kaplan, Lawrence. Iñupiaq Phrases and Conversations. Fairbanks, AK: Alaska Native Language Center, University of Alaska, 2000. ISBN 1-55500-073-8
  • MacLean, Edna Ahgeak. Iñupiallu Tanņiḷḷu Uqaluņisa Iḷaņich = Abridged Iñupiaq and English Dictionary. Fairbanks, Alaska: Alaska Native Language Center, University of Alaska, 1980.
  • Lanz, Linda A. A Grammar of Iñupiaq Morphosyntax. Houston, Texas: Rice University, 2010.
  • MacLean, Edna Ahgeak. Beginning North Slope Iñupiaq Grammar. Fairbanks, Alaska: Alaska Native Language Center, University of Alaska, 1979.
  • Seiler, Wolf A. Iñupiatun Eskimo Dictionary. Kotzebue, Alaska: NANA Regional Corporation, 2005.
  • Seiler, Wolf. The Modalis Case in Iñupiat: (Eskimo of North West Alaska). Giessener Beiträge zur Sprachwissenschaft, Bd. 14. Grossen-Linden: Hoffmann, 1978. ISBN 3-88098-019-5
  • Webster, Donald Humphry, and Wilfried Zibell. Iñupiat Eskimo Dictionary. 1970.