Jørgen Heffermehl

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Jørgen Heffermehl
Fødd 12. oktober 1805
Oslo
Død

10. januar 1879

Yrke prest, politikar

Jørgen Meier Heffermehl (12. oktober 180510. januar 1879) var ein norsk prest og stortingsrepresentant. Han var ordførar i Gloppen kommune i Sogn og Fjordane 1848-1851, og frå 1856 til 1865. Heffermehl var sokneprest i prestegjeldet og busett på Vereide.

Heffermehl var fødd og oppvaksen i Kristiania, der faren hans var skomakar. Sjølv vart han student frå katedralskulen i byen i 1824, og cand. theol. i 1831. Året etter vart han sokneprest til Folden i Nordland, og frå 1837 i tillegg prost i Salten.

Han var 2. representant til stortinget for Nordlands amt i 1839 og 1842. I 1839 var han medlem av desisjonskomiteen, både i 1842 og -45 av protokollkomiteen. 1845 var han 4. representant for Nordre Bergenhus amt.

I 1842 flytta han til Gloppen og var sokneprest i prestegjeldet fram til 1866. Han slo seg ned i bygda Vereide, og tok ei leiarstilling i bygdelaget. Mellom meir fekk han lagt ned postopneriet i Ryssfjøra, mot Utfjorden, og vart sjølv postopnar på Vereide. Han dreiv også eit gjestgiveri på Sandane. Heffermehl hadde elles ei rekke verv, mellom anna var han styremedlem i Amtsbaatane (Fylkesbåtane) frå etableringa i 1858 fram til 1865.

Heffermehl vart halden for å vere arrogant, og kunne gjerne vise bort dåpsbarn, eller kyrkjegjengarar ved nattverd. Slik kom han i konflikt med delar av bygdefolket i Gloppen. Særleg la han seg ut med eit pietistisk miljø kring bygda Hestenesøyra. Ei gruppe, «separatistene på Nesjane», braut med soknepresten. Klokkar Jon Jonsson Hyenes, kjend som Skule-Jo, tala Heffermehl midt imot. Ei gruppe haugianarar støtta Skule-Jo, og klaga presten Heffermehl inn for biskopen. Heffermehl skulda Skule-Jo for å svikte sine tenester i kyrkja, og fekk han fjerna i 1850.

Kring 50 mann i bygda, med eigen sakførar, innleia ein prosess for å få Heffermehl avsett frå embetet. Soknepresten møtte motstanden ved å nekte dei både nattverd og barnedåp. Han gjekk så til motklage mot både Skule-Jo og heile prestegjeldet. Heffermehl fekk fri sakførsle av regjeringa, Skule-Jo måtte koste eiga sak. Saka gjekk til høgsterett, der klagarane tapte. Skule-Jo vart avsett, og gjekk konkurs. Heffermehls politiske rykte var øydelagt. Saka er omtala i «Mål-reisingssoga i Sogn og Fjordane», skriven av Anders Lothe.

Gruppa arbeidde også mot Heffermehl sitt kandidatur til ordførarvervet, og prøvde å få han til å halde fram som stortingsrepresentant. Ved valmannsvalet i 1850 vann Skule-Jo med 130 røyster mot tre til Heffermehl. Heffermehl tapte også ordførarvervet i 1851, til Rasmus L. Gaasemyr, men dette ombodet fekk han seinare tilbake.

Siste del av livet, 1866-79, var Heffermehl sokneprest i Ås i Akershus. Han døydde på Ås, straks før han skulle slutte i embetet. Abraham Heffermehl var sonen hans.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]