Jern

Mangan ← Jern → Kobolt

Basisdata
Namn	jern
Symbol	Fe
Atomnummer	26
Utsjånad	Glinsande metallisk med gråskjær
Plass i periodesystemet
Gruppe	8
Periode	4
Blokk	d
Kjemisk serie	Transisjonsmetall
Atomeigenskapar
Atomvekt	55,845 u
Kalkulert atomradius	140 (156) pm
Elektronkonfigurasjon	[Ar]$3d^{6}4s^{2}$
Krystallstruktur	Kubisk romsentrert
Fysiske eigenskapar
Stofftilstand	Fast stoff
Smeltepunkt	1535 °C, 1808 K
Kokepunkt	2750 °C, 3023 K
Molart volum	7,09 cm³/mol
Tettleik	7 784 kg/m³
Hardleik	4,0 kg/m³
Fordampningsvarme	349,6 kJ/mol
Smeltevarme	13,8 kJ/mol
Damptrykk	7,05 Pa
Lydfart	4910 m/s
Elektronegativitet etter Pauling-skalaen	1,83
Elektrisk leiingsevne	9,93 MS/m
Termisk konduktivitet	80,2 W/(m·K)
Ioniseringspotensial	762,5 kJ/mol 1561,9 kJ/mol 2957 kJ/mol 5290 kJ/mol

Jern eller jarn er eit metallisk grunnstoff med kjemisk symbol Fe og atomnummer 26. Det høyrer til transisjonsmetalla og er plassert i gruppe 8 i periodesystemet. Jern er eit av dei vanlegaste metalla i jordskorpa. Jern er ferromagnetisk.

Utvinning

Jernmalm inneheld jernoksid. Malmen vert redusert til råjern. Smeltepunktet er 1535 grader celsius, mens kokepunktet er 2750 grader celsius.

Viktige sambindingar

• Rust (FeO(OH))

Bruk

Stål er legeringar som inneheld mykje jern. Desse vert brukt til alt frå kjøkkenreiskap til bygningar. Eigenskapane til stålet er avhengig av kva andre metall som finst i legeringa.

Biologisk rolle

Jern finst som spormineral i hemoglobin og er viktig for oksygentransport i kroppen.

Sjå òg

• Jernalderen
• Periodesystemet
• Grunnstoffliste
• Isotoptabell

Bakgrunnsstoff

• Om jern Arkivert 2005-02-04 ved Wayback Machine.