Sideritt

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
(Omdirigert frå Jernspat)
Hopp til navigering Hopp til søk
Sideritt
SideriteBresil2.jpg
Sideritt frå Brasil
Generelt
KategoriKarbonatmineral
Kjemisk formelFeCO3
Strunz-klassifisering05.AB.05
Dana-klassifisering14.01.01.03
Identifikasjon
Fargebleik gul til gyldenbrun, grå, brun, grøn, raud, svart og stundom nesten fargelaus
KrystallformSøyleforma krystallar, ofte kurva - botryoidal til massiv
KrystallsystemTrigonal - Heksagonal ulikesida (3 2/m)
TvillingLamellar er uvanleg på {0112}
Kløyvperfekt på {0111}
BrotUjamn til muslig
FastleikSprø
Mohs hardleiksskala3.75 - 4.25
Glansglasaktig, kan vere silkeaktig til perleaktig
StrekfargeKvit
TransparensGjennomskinneleg til subgjennomskineleg
Spesifikk vekt3.96
Optiske eigenskapar
Optiske eigenskaparEinaksa (-)
Brytingsindeksnω = 1.875 nε = 1.633
Dobbeltbrytingδ = 0.242
Dispersjon (spreiing)Kraftig
Kjelder[1][2][3]

Jernspat eller sideritt er eit gulgrått til brunt mineral som består av jernkarbonat FeCO3. Det krystalliserer trigonalt og tilhøyrer kalsittgruppa. Det forvitrar lett til limonitt. Sideritt inneheld teoretisk 48 % jarn, men då det dannar blandkrystallar med dei tilsvarande magnesium- og mangankarbonat (isomorfi), vil jerngehalten i røynda vere mindre på grunn av substitusjon av desse metalla. Einskilde stader er sideritt ein viktig jernmalm, t.d. i England og Austerrike. Han opptrer i sedimentære bergartar, gjerne saman med skifer og kolfløtsar. Ureine siderittmalmar er leirjernstein og koljernstein. Mineralet finst òg på hydrotermale ertsgangar, ofte i vene krystall.

I Noreg er mineralet funne i BrevikBambletrakten.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]