Knut Johannesson Skaale

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Knut Johannesson Skaale
Knut J. Skaale.jpg
Fødd 20. juli 1843
Rosendal
Død

5. januar 1900

Yrke skipsbyggjar

Knut J. Skaale, også kalla «Jøra-Knuten», (fødd Knut Johannesson) (20. juli 18435. januar 1900) var ein norsk fartøybyggjar frå Rosendal i Kvinnherad kommune i Hordaland. Skaale bygde om lag hundre fartøy før han døydde. Han er mest kjend for å ha konstruert jakta «Gjøa», som Roald Amundsen brukte då han segla Nordvestpassasjen tidleg på 1900-talet.

Biografi[endre | endre wikiteksten]

Knut J. Skaale blei fødd på Nes i Rosendal og var son til fartøybyggjar Johannes Jørgensson[1]. Han flytta seinare til Skaala som han sistpå skreiv seg. Kallenamnet «Jøra-Knuten» fekk han fordi han var frå Jørgens-tunet, som var ei vanleg nemning av personar i Kvinnherad[2]. Skaale byrja som læregut hjå Tørris Skaaluren då han var 16 år gamal, og var nokre år i lære[2]. Skaale bygde deretter sin eigen verv attmed Tørris i dagens Skålevika, der han konstruerte alle fartøya sine. I tillegg dreiv han med eit større rydningsarbeid på faren sin gard. Skaale gifta seg med Anna Farteinsdotter og dei fekk éin son, Knut K. Skåla[3].

Gjøa[endre | endre wikiteksten]

Skaale bygde «Gjøa» etter tinging frå nordlandsskippar Asbjørn Sexe frå Ullensvang, som trengte ei ny jakt. I denne perioden blei Skaale og Sexe godt kjend, og dei korresponderte med kvarandre via brev om skuta og anna virke i kvardagen. Både kona og faren til Skaale blei med i arbeidet med å byggje skuta; blant anna høvla kona delar av kjølen på ho. Han fann mykje av tømmeret ved Bjørgane i Ølve, men masta og rundholtane fekk han hogga på Varaldsøy. Skuta stod klar i 1872 og dei døypte ho «Gjøa» etter kona til Sexe. I 1887 vart ho seld til ein selfangar i Nord-Noreg og det vart lagt ishud på ho. Roald Amundsen kjøpte deretter skuta i 1901 til bruk som ekspedisjonsskip i Arktis[3].

Død[endre | endre wikiteksten]

I klokkarboka frå Kvinnherad sokn 1873–1900 står det at Skaale døydde av leversjukdom den 05.01.1900 og blei jordfesta den 12.01.1900.[4]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Nerhus, ”Gjøa” : vår verdskjente minneskute, 7.
  2. 2,0 2,1 Vaage, Kvinnherad band 1, bygdesoga, 369.
  3. 3,0 3,1 Nerhus, ”Gjøa” : vår verdskjente minneskute, 7–8.
  4. «Klokkerbok for Kvinnherad prestegjeld» (norsk). Arkivverket Bergen. 

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

  • Nerhus, Hans. Kap. II. I ”Gjøa” : vår verdskjente minneskute. Oslo: Forlaget form og farge, 2. oppl., 1981.
  • Statsarkivet i Bergen, klokkerbok for Kvinnherad prestegjeld nr. A2, Kvinnherad sokn 1873–1900.
  • Vaage, Erling. «Nyreisingstid 1850–kring 1900». I Kvinnherad band 1, bygdesoga. Rosendal: Kvinnherad bygdeboknemd, 1972.