Lancelot

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Broom icon.png Denne artikkelen kan ha godt av ein språkvask, som reinskar opp målføringa og/eller innfører same språkstilen overalt.
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.
Sir Lancelot.

Lancelot (Lancelot du Lac eller Lancelot of the Lake) er riddar ved hoffet til kong Arthur. Orda du Lac og of the Lake viser til at han vart opp#foster av Dama i sjøen (til Sjøen herskerinde), ein gammal keltisk modergudinde.

Mange av stadnamna i Lancelots eventyr er franske, kor #den #annan forteljingar i Arthur-legenda finn stad i Storbritannia. Kor Gawain var særleg populær blant engelske skribentar, foretrak franskmennene Lancelot, der er Arthurs mektigaste krigarsen, inntil sonen hans Galahad kjem til hoffet.[1]

Historisk opphav[endre | endre wikiteksten]

Lancelot-skikkelsen har, i likskap med Camelot, sannsynlegvis opphavet sitt i Frankrike. Han dukkar første gangen oppi Chrétien #de Troyes' Erec, og er seinare eit hovudskikkelse i Chrétiens Riddaren i kjerra. Han genkendes ikkje i walisisk tradisjon, sjølv om Llwch Lleminawc frå Krigsbyttet frå Annwfn og den irske krigaren Llenlleawc frå Culhwch ac Olwen har vore omtalt som mulege inspirasjonskjelder.[2]

Bakgrunn[endre | endre wikiteksten]

Lancelot er son av kong Ban av Benwick (eller Benoic) og Elaine. Då Lancelot var spedbarn, vart faren hans fordrevet frå kongedømmet sitt i Bretagne av fienden sin Claudas #den la Deserte. Ban og Elaine flykta med barnet. Medan Elaine så til sin såra ektefelle, orga Dama i sjøen Lancelot og opdrog han i sitt undersjøiske kongedømmet, korav tilnamnet du lac/of the lake. Så snart han er gammal nokk, sender ho han til England og Arthurs hoff, kor han vert én av riddarane av det runde bordet.[3]

Lancelot og Guinevere[endre | endre wikiteksten]

Lancelot slåst med løverne.

I #noko versjonar slåst Lancelot til riddar av Arthurs dronning Guinevere og vert hennar eigen riddar, kva der skapar ein splittelse i lojaliteten hans til Arthur. Chrétien #de Troyes' tredje og best kjende romanse, Riddaren i kjerra, omtalar for første gangen #to av #den viktigaste elementa i Arthur-legenda: Arthurs kongesete Camelot, og elskforhold mellom Guinevere og Lancelot. Chrétien hevdar å ha fått opplysingane om det påståtte elskforholdet frå grevinden av Champagne, Marie Capet, kanskje for at fritages for beskyldninger om att forsvara utroskab. I beretningen vert bortført dronningen av kong Melegant (eller Melwas) mens ho vert vakta av Kay (eller Cei). Denne typen bortførelse er velkjend i keltiske segn, og vert kalla aithed viss kvinna har oppmuntra til han, og torchmarc viss mannen tek initiativet.[4]

Arthur og Gauvain (eller Gawain) skundar seg avgarde for å frelsa dronningen, og møter ein annan redningsmand, viss namn ikkje vert oppgjeve. Den navnløse rider, så hesten hans styrtar av det, og vert tvinga til å kravla oppi ein forbryders kjerre for å nå fram til slottet, kor dronningen vert halde som gissel. Her utfordrar han Meleagant til duell, kor han lukkast og mislukkast utifrå Guineveres nykker. Ho ønskar at læra han ein lektie, fordi han tøva med å kravla oppi forbryderkærren, og med det røpte at han sette sin æra over hennar sikkerhed. Først då han har forstått dét, slepp ho igjen Lancelot (som den navnløse riddar oppar seg å vera), oppi sengen sin.[5]

Illustrasjon frå Boy's King Arthur, perm #38.

Lancelot og Elaine av Shalott[endre | endre wikiteksten]

Ein annan kjend skikkelse frå Arthur-legenda er Dama frå Shalott, the fair maid of Astolat (= den kønne jente frå Astolat), #som – i likskap med Lancelots mamma og hans son Galahads mamma – òg heiter Elaine. Elaine den Kvitt er dotter av Bernhard av Astolat, der held ho nærast som fangen sin i eit tårn, kor ho ikkje tør at sjå ut av vindauget for ikkje å rammast av ein forbandelse. Ho må kun sjå ein genspejling av verden i eit speglar på rommet sitt. Ein dag får ho eit glimt i spegelen av Lancelot, der kjem ridende til Astolat-slottet. Elaine vender seg om og ser ut av vindauget, der spegelen hennar går i knas, og ho vert linda inn i veven sin som eit teikn på at forbandelsen er vekt til live. Likevel går ho ned, og ståande ved sin til far perm helsar ho den framande. Ho ber han om att bæra teiknet hennar – eit raudt erme – i den komande turnering. Lancelot ønskar å slåst anonymt, men regnar med at ingen vil genkende det raude ermet. Elaine tek aksepten hans som teikn på elsken hans, og lovar at passa på skjoldet hans for han. Lancelot vinnar turneringen, men vert hardt såra, og Elaine pleier han. Han tilbyder ho seinare ein presang som takk, men ho seier at ho kun ønskar at vera hans kone eller elskerinde. Med tankar på forholdet sitt til dronningen må han med sorg afslå Elaines ønske. Elaine vender tilbake til slottet, sikker på å døy. I Camelot vert møtt Lancelot av ein rasande Guinevere, #som genkendte Elaines teikn. Ho smir det raude ermet i elva, så då ein pram fløtar forbi med den døde Elaine i. I handa held ho eit brev til Lancelot, #som bekendtgør for #all at ho er døydd av elsk til han, med bønn om at dronningen og Camelots damer vil be for sjela hennar. Lancelot lesar det og brest i gråt.[6]

Tennyson skreiv diktet sitt the Lady of Shalott om ho.

Lancelot og Galahad[endre | endre wikiteksten]

Galahad er uægte son av Lancelot du Lake og Elaine av Corbenic (i #den ulike kjelder òg visst som Helaine, Amite, Heliaebel, Perevida eller Helizabel), vorte med barn, då Lancelot vart narra til å ha samleie med Elaine i den trua at ho var Guinevere. Hensikten var at frembringe ein son, der nedstamma frå kong Davids hus liksom Jesus, og frå gralkongar. Jagten på gralen beretter at den første fiskarkongen, Alain, hadde bringa gralen (som her vert framstelt som den tallerkenen, Jesus brukte, då han åt av påskelammet) frå saracenernes mytiske landet i aust, Sarras, til Corbenic-slottet, der han grunnla ein familie av kongelege gralsvogtere, der kulminerte i Elaines far, kong Pelles av Corbenic. For å heila sin bror, han såra konge, og bringe velstand tilbake til landet sitt, uttenkjer kong Pelles eit samband mellom Elaine og Lancelot, som er ein møter av Jesus.[7]

Lancelot slår Galahad til riddar så før Galahad tek til Camelot, og dér overtager sin til far plass i "det farlege setet" (siege perilous) ved det runde bordet. Kun ein fuldkommen riddar kunne overleva at sitja i "det farlege setet". I tydeleg motsetnad til faren sin er Galahad rein i sjel og kropp, kva der er ein forudsætning for å finna gralen.

Flukta til Frankrike[endre | endre wikiteksten]

Ved slutten av jagten på gralen er kun få av riddarane i live. #Den til yngre #riddar leiar er Mordred, Arthurs son med sitt halaustar, dronning Morgause. Mordred og hans halvbror Agravaine afslører forholdet mellom Lancelot og Guinevere, som er fortsett etter Lancelots heimkomst frå jagten på gralen. #Den #to tek Lancelot på fersk gerning i dronningens rom, men Agravaine faldar for Lancelots sverd, då denne flyktar frå Camelot. Guinevere må etter Arthurs lover vert for utført forræderi. Gawain overtalar Arthur til å åtaka Lancelot i slottet hans Joyous Gard i Frankrike. Medan kongen er borte, bjeffar Mordred opprør, overtager trona ved eit kupp og held Guinevere fanga, kva for eit tvingar Arthur til å venda heim – uten Lancelot. Gawain døyr av skadar, Lancelot påfører han, og Arthur har no kun mykje få riddarar til å hjelpa seg mot Mordred.[8] I slaget ved Camlann faldar Arthur og Mordred. Lancelot vender tilbake til England for å overtala Guinevere til å følgja med til Frankrike; men ho er tyngt av skuld. Ho er vorte nonne og ber han om att fortryde elsken deira, der har kosta så mange liv. Lancelot trekker seg tilbake til ein eremittsamfunn og finn først trøyst i døden.[9]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Christopher Snyter
  2. Christopher Snyter
  3. Sir Lancelot
  4. til Ritual - Steve Blamires - Google Books
  5. Christopher Snyter
  6. Christopher Snyter
  7. Christopher Snyter
  8. Christopher Snyter
  9. Christopher Snyter